Για μια ακόμη χρονιά οι «Τσάμηδες», αγνοώντας και παραχαράσσοντας την ιστορική πραγματικότητα, ξεκίνησαν τις εκδηλώσεις στο πλαίσιο της 82ης επετείου, όπως υποστηρίζουν, από τη δήθεν γενοκτονία των προγόνων τους από τους Έλληνες. Θα κορυφωθούν το Σάββατο 27 Ιουνίου στο μνημείο που έστησαν οι «Τσάμηδες» στο Γκλόγκερι της Κονίσπολης, κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα του Μαυροματίου. Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει ομόφωνη απόφαση της αλβανικής Βουλής, σύμφωνα με την οποία η 27η Ιουνίου χαρακτηρίστηκε ως «Ημέρα Γενοκτονίας των Τσάμηδων».
- του π. Ηλία Μάκου
Η πρώτη τους εκδήλωση ήταν στη λεωφόρο των Τιράνων «Μάρτυρες του Έθνους», όπου τοποθέτησαν μεγάλα γράμματα σχηματίζοντας τη φράση «I Love Çamëria» και έκαναν εμπρηστικές και ανιστόρητες ομιλίες.
Ο πρόεδρος του Πατριωτικού Συλλόγου «Çamëria» Liljan Idrizaj μίλησε για «σφαγές και εθνοκάθαρση των “Τσάμηδων” στα μητρικά εδάφη τους της Θεσπρωτίας».
Ο πρόεδρος του «τσάμικου» κόμματος PDIU Shpëtim Idrizi υποστήριξε ότι η «Τσαμουριά», δηλαδή η Θεσπρωτία, «αποτελεί μέρος της αλβανικής εθνικής ταυτότητας» και ότι το «αίτημα για δικαιοσύνη προς τους Αλβανούς της “Τσαμουριάς” παραμένει ιστορική υποχρέωση».
Από αυτό και μόνο φαίνεται ότι οι «Τσάμηδες» προβάλλουν αλυτρωτικές επιδιώξεις σε βάρος της Θεσπρωτίας. Οι ανιστόρητες και απροκάλυπτες προκλήσεις των «Τσάμηδων» αποτελούν παράμετρο του αλβανικού μεγαλοϊδεατισμού και ενθαρρύνονται, κατά καιρούς, ανάλογα με τις εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες, από την αλβανική ηγεσία.
Μόνιμη θέση της Ελλάδας στις αλβανικές αξιώσεις είναι ότι «θέμα Τσαμουριάς» δεν υφίσταται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ελληνική πλευρά δεν πρέπει είναι σε εγρήγορση και δεν δίνει τις κατάλληλες απαντήσεις, όταν χρειάζεται.
Η ιστορία πάντως δεν αλλάζει και τα εγκλήματα των «Τσάμηδων» στη Θεσπρωτία κατά την περίοδο της γερμανικής Κατοχής, αλλά και νωρίτερα, αποτελούν ακόμη ανοιχτές πληγές. Η δε «γενοκτονία» τους, για την οποία οι «Τσάμηδες» προσέφυγαν και στο Δικαστήριο της Χάγης, όπου δεν αξιολογήθηκε καν η υπόθεση, είναι μεταγενέστερη «ανακάλυψη», κυρίως μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος.
Οι «Τσάμηδες» της Θεσπρωτίας συνεργάσθηκαν με τους Ιταλούς και τους Γερμανούς την περίοδο της Κατοχής. Τον Ιούλιο του 1942, υπό την καθοδήγηση του J. Dino, γαμπρού του τότε Αλβανού πρωθυπουργού S. Verlatsi, συγκρότησαν την KSILIA («Αλβανικό Σύστημα Πολιτικής Διοικήσεως») με 14 τάγματα, έχοντας ως κύριο στόχο τους την εξολόθρευση του ελληνικού πληθυσμού στην περιοχή της Θεσπρωτίας. Μετά τη συνθηκολόγηση των Ιταλών το 1943, οι «Τσάμηδες» πέρασαν στο στρατόπεδο των Γερμανών και κατή τη φυγή τους τούς ακολούθησαν στην Αλβανία.
Σε επίσημη έκθεση υπάρχουν συντριπτικά στοιχεία που αποκαλύπτουν το μέγεθος της καταστροφής, η οποία συντελέστηκε στη Θεσπρωτία από τους «Τσάμηδες» στα χρόνια της γερμανοϊταλικής Κατοχής. Εξιστορούνται άγριες δολοφονίες, ακόμη και παιδιών και ηλικιωμένων, βιασμοί γυναικών, λεηλασίες, πυρπολήσεις. Και τονίζεται χαρακτηριστικά: «Γενικώς δεν έμεινε λίθος επί λίθου κατά το δη λεγόμενον…».
Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης της Αλβανίας από τους Χότζα και Αλία, το ζήτημα των «Τσάμηδων» πέρασε ουσιαστικά στο περιθώριο. Θεωρήθηκαν συνεργάτες των Ιταλών και των Γερμανών και γι’ αυτό ένα μέρος τους μετακινήθηκε προς τα βόρεια της χώρας, στο Δυρράχιο, στο Φίερι και την Αυλώνα.
Μετά από μεγάλο διάστημα σιωπής, με την πτώση του κομμουνισμού στην Αλβανία το 1991, το ζήτημά τους επανήλθε στην επικαιρότητα και παραμένει ένα πρόβλημα, που ανακύπτει συχνά. Γενικά, οι «Τσάμηδες» προσπαθούν να ξαναγράψουν την Ιστορία, τονίζοντας πως ουδέποτε συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς ή τους Ιταλούς και πως έπεσαν θύματα της ελληνικής εκδικητικότητας, κάνοντας λόγο περί «εθνοκάθαρσης».
