Προτάσεις για τη νέα Εθνική Στρατηγική Στεγαστικής Πολιτικής – Τα εμπόδια στην εύρεση κατάλληλης και οικονομικά προσιτής κατοικίας
Η ραγδαία αύξηση του κόστους στέγασης, η περιορισμένη διαθεσιμότητα προσβάσιμων κατοικιών και το επιπλέον οικονομικό βάρος που συχνά συνοδεύει την ενοικίαση ή αγορά μιας προσβάσιμης κατοικίας αποτελούν μερικές από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα άτομα με αναπηρία.
Με στόχο την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων προβλημάτων, η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) κατέθεσε τις προτάσεις της για την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική προς την υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, καθώς και στη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης μέσω της πλατφόρμας OpenGov.gr.
Σύμφωνα με την ΕΣΑμεΑ, η έλλειψη κατάλληλων και προσβάσιμων κατοικιών αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους πολλά άτομα με αναπηρία, χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την κατοικία τους, είτε μετά την απόκτηση αναπηρίας είτε λόγω της γήρανσης.
Παράλληλα, η ανεπάρκεια προσβάσιμων και οικονομικά προσιτών κατοικιών στην κοινότητα μπορεί να οδηγήσει αρκετά άτομα στην ιδρυματική φροντίδα, περιορίζοντας τη δυνατότητα ανεξάρτητης διαβίωσης.
Ιδιαίτερες δυσκολίες αντιμετωπίζουν και τα άτομα που μεταβαίνουν από δομές φροντίδας σε συνθήκες αυτόνομης ζωής. Σε αρκετές περιπτώσεις βρίσκονται αντιμέτωπα με ακατάλληλες ή επισφαλείς συνθήκες στέγασης, ενώ παράλληλα μπορεί να βιώσουν προκαταλήψεις και διακρίσεις κατά την αναζήτηση κατοικίας προς ενοικίαση.
Επιπλέον, σύμφωνα με την ΕΣΑμεΑ, σημαντικά εμπόδια καταγράφονται και στην πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες για την απόκτηση κατοικίας. Την ίδια στιγμή, το αυξημένο ενεργειακό κόστος επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα νοικοκυριά ατόμων με αναπηρία, ιδιαίτερα όταν απαιτείται συνεχής χρήση ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, ειδικές συνθήκες θέρμανσης ή ψύξης και άλλες μορφές υποστήριξης.
Οι παράγοντες αυτοί, όπως επισημαίνεται, αυξάνουν τον κίνδυνο ενεργειακής και στεγαστικής φτώχειας και αναδεικνύουν την ανάγκη για μια στεγαστική πολιτική που θα ενσωματώνει την προσβασιμότητα και την αρχή της ανεξάρτητης διαβίωσης.
«Η εφαρμογή προδιαγραφών προσβασιμότητας στις κατοικίες δεν ωφελεί μόνο τα άτομα με αναπηρία, χρόνιες ή/και σπάνιες παθήσεις αλλά διευκολύνει σημαντικά και τα ηλικιωμένα άτομα, συμβάλλοντας στη δια βίου καταλληλόλητα των κατοικιών (αειφορία), στην παράταση της αυτόνομης διαβίωσης και στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που απορρέουν από τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού της χώρας.» όπως αναφερει η ΕΣΑ.με.Α.
Μεταξύ άλλων η συνομοσπονδία προτείνει:
Την αντικατάσταση επί της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική των αναφορών σε «πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και ποιοτική κατοικία» και «προσιτή και βιώσιμη κατοικία» από τις διατυπώσεις «πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή, προσβάσιμη και ποιοτική κατοικία» και «προσιτή, προσβάσιμη και βιώσιμη κατοικία», αντίστοιχα.
Τα προβλεπόμενα μέτρα στην ενότητα «3. Μέτρα Στεγαστικής Πολιτικής» να συμπληρωθούν, όπου απαιτείται, ώστε να ενσωματώνουν οριζόντια τη διάσταση της αναπηρίας. Ειδικότερα, κάθε μέτρο θα πρέπει, κατά περίπτωση, να προβλέπει:
- Την εφαρμογή των αρχών του Καθολικού Σχεδιασμού και την τήρηση των προδιαγραφών προσβασιμότητας στις νέες κατοικίες, στις κοινωνικές κατοικίες, στις φοιτητικές εστίες κ.λπ., καθώς και στους κοινόχρηστους χώρους αυτών.
- Την πρόβλεψη ειδικών κριτηρίων επιλεξιμότητας (όπως αυξημένα εισοδηματικά όρια) και αυξημένων ποσοστών ενίσχυσης, καθώς και την παροχή προτεραιότητας στα άτομα με αναπηρία, χρόνιες ή/ και σπάνιες παθήσεις και τις οικογένειές τους στα προγράμματα οικονομικής ενίσχυσης, απόκτησης ή μίσθωσης κατοικίας.
- Την αξιοποίηση των μέτρων κοινωνικής κατοικίας για την ανάπτυξη στεγαστικών λύσεων που προάγουν την υποστηριζόμενη και την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία στην κοινότητα.
- Τη σύνδεση των επιχορηγήσεων ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων με τη βελτίωση της προσβασιμότητάς τους στα άτομα με αναπηρία.
