… το Ισραήλ με την Τουρκία – Το Τελ Αβίβ αντιμετωπίζει την Τουρκία όχι μόνο ως διπλωματικό αντίπαλο, αλλά ως μια περιφερειακή δύναμη με ολοένα μεγαλύτερες φιλοδοξίες
Την προσοχή του σε μια γεωπολιτική εξέλιξη που ενδέχεται να καθορίσει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή τα επόμενα χρόνια στρέφει το βρετανικό περιοδικό The Economist, το οποίο σε εκτενή ανάλυσή του υποστηρίζει ότι η αντιπαράθεση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ εξελίσσεται στη νέα μεγάλη στρατηγική αντιπαλότητα της περιοχής.
Με τίτλο «Η επόμενη μεγάλη αντιπαλότητα στη Μέση Ανατολή», το περιοδικό επισημαίνει ότι δύο χώρες που στο παρελθόν διατηρούσαν στενή στρατηγική συνεργασία βρίσκονται πλέον σε ολοένα και πιο έντονη σύγκρουση συμφερόντων, τόσο σε πολιτικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο.
Από σύμμαχοι σε ανταγωνιστές
Οι σχέσεις Άγκυρας και Τελ Αβίβ επιδεινώνονται σταθερά εδώ και αρκετά χρόνια, ωστόσο η κατάσταση επιδεινώθηκε κατακόρυφα μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα το 2023.
Η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο έντονους επικριτές των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Ισραήλ, ενώ η ισραηλινή πολιτική ηγεσία αντιμετωπίζει πλέον την Τουρκία όχι μόνο ως διπλωματικό αντίπαλο, αλλά ως μια περιφερειακή δύναμη με ολοένα μεγαλύτερες φιλοδοξίες.
Χαρακτηριστική ήταν η πρόσφατη δήλωση Ισραηλινού υπουργού ότι, μετά την αποδυνάμωση της επιρροής του Ιράν, η Τουρκία και η Συρία αποτελούν πλέον τη μεγαλύτερη πρόκληση για την ασφάλεια του Ισραήλ.
Η Συρία στο επίκεντρο της σύγκρουσης
Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, το βασικό πεδίο ανταγωνισμού των δύο χωρών είναι πλέον η Συρία.
Η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει την επιρροή της στη βόρεια Συρία και να διαμορφώσει τις εξελίξεις στη μεταπολεμική περίοδο, αξιοποιώντας τις σχέσεις της με τη νέα ηγεσία της Δαμασκού.
Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ θεωρεί ότι οποιαδήποτε μόνιμη τουρκική στρατιωτική παρουσία ή ανάπτυξη νέων στρατιωτικών υποδομών κοντά στα σύνορά του θα μπορούσε να ανατρέψει την ισορροπία ασφαλείας στην περιοχή.
Το αποτέλεσμα είναι οι δύο χώρες να παρακολουθούν πλέον στενά κάθε στρατιωτική και διπλωματική κίνηση της άλλης, αυξάνοντας τον κίνδυνο νέων εντάσεων.
Νέα ένταση με το Αρμενικό
Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο όταν η ισραηλινή κυβέρνηση ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προχωρήσει στην αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, ένα ζήτημα εξαιρετικά ευαίσθητο για την Τουρκία.
Η Άγκυρα αντέδρασε έντονα, κάνοντας λόγο για πολιτική απόφαση που αποσκοπεί στην άσκηση πίεσης προς την τουρκική κυβέρνηση, ενώ το Ισραήλ υποστήριξε ότι πρόκειται για μια ιστορική και ηθική υποχρέωση.
Ανταγωνισμός που ξεπερνά τις διμερείς σχέσεις
Η αντιπαράθεση των δύο χωρών δεν περιορίζεται μόνο στη Συρία ή στις διπλωματικές δηλώσεις.
Τουρκία και Ισραήλ ανταγωνίζονται πλέον σε μια σειρά στρατηγικών πεδίων, όπως η ενεργειακή ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, οι θαλάσσιες οδοί, οι αμυντικές συνεργασίες, οι επιχειρήσεις πληροφοριών, αλλά και η επιρροή τους στον Καύκασο και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, η αποδυνάμωση των φιλοϊρανικών οργανώσεων μετά τις τελευταίες συγκρούσεις φαίνεται να δημιουργεί ένα νέο γεωπολιτικό κενό, το οποίο τόσο η Άγκυρα όσο και η Ιερουσαλήμ επιχειρούν να καλύψουν.
Μια νέα εποχή στη Μέση Ανατολή
Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης του The Economist είναι ότι η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η παραδοσιακή αντιπαράθεση Ισραήλ–Ιράν ενδέχεται σταδιακά να δώσει τη θέση της σε έναν πιο σύνθετο ανταγωνισμό μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας.
Αν και οι δύο χώρες εξακολουθούν να διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και δεν βρίσκονται σε άμεση στρατιωτική σύγκρουση, η ολοένα μεγαλύτερη σύγκρουση συμφερόντων σε Συρία, Ανατολική Μεσόγειο και περιφερειακή ασφάλεια δημιουργεί ένα νέο γεωπολιτικό σκηνικό, το οποίο – όπως επισημαίνει το βρετανικό περιοδικό – αξίζει ιδιαίτερης προσοχής τα επόμενα χρόνια.
