Η έκπληξη που αποκαλύπτουν τα στοιχεία της Eurostat
Τα πιο υπερχρεωμένα νοικοκυριά της Ευρώπης δεν βρίσκονται στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, όπως συχνά πιστεύεται, αλλά κυρίως στον οικονομικά ισχυρό Βορρά. Τα νεότερα στοιχεία της Eurostat ανατρέπουν τη διαδεδομένη αντίληψη ότι οι νότιες οικονομίες βασίζονται περισσότερο στον δανεισμό.
Το 2025 το συνολικό χρέος των νοικοκυριών αντιστοιχούσε στο 49,4% του ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο 50,7% στην ευρωζώνη, ποσοστά που παρουσιάζουν σταθερή αποκλιμάκωση από το 2020, όταν ξεπερνούσαν το 60%.
Ο συγκεκριμένος δείκτης αποτυπώνει το συνολικό επίπεδο δανεισμού των νοικοκυριών σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας κάθε χώρας και χρησιμοποιείται για συγκρίσεις μεταξύ κρατών, χωρίς να αφορά το χρέος κάθε οικογένειας ξεχωριστά.
Δεν σημαίνει πάντα οικονομικό πρόβλημα
Το υψηλό ιδιωτικό χρέος δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη οικονομικής αδυναμίας. Σε αρκετές χώρες οφείλεται κυρίως στη μεγάλη χρήση στεγαστικών δανείων, στις ανεπτυγμένες αγορές ακινήτων και στα εξελιγμένα χρηματοπιστωτικά συστήματα.
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι όταν το χρέος των νοικοκυριών υπερβαίνει το 55% του ΑΕΠ, μπορεί να εξελιχθεί σε μακροοικονομικό κίνδυνο, ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής ύφεσης ή αύξησης των επιτοκίων.
Ο Νότος δανείζεται λιγότερο
Παρά τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους που χαρακτηρίζουν αρκετές χώρες του Νότου, τα νοικοκυριά τους εμφανίζονται ιδιαίτερα συγκρατημένα στον ιδιωτικό δανεισμό.
- Ελλάδα: 38% του ΑΕΠ
- Ιταλία: 35,9%
- Ισπανία: 42,9%
Και οι τρεις χώρες βρίσκονται αισθητά κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι 10 χώρες με το υψηλότερο χρέος νοικοκυριών
- Ολλανδία – 93,5% του ΑΕΠ
- Δανία – 84,1%
- Σουηδία – 82,3%
- Φινλανδία – 62,9%
- Λουξεμβούργο – 60,5%
- Γαλλία – 59,5%
- Βέλγιο – 56,4%
- Κύπρος – 54,2%
- Πορτογαλία – 53,9%
- Γερμανία – 49%
Γιατί προηγούνται οι βόρειες χώρες
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το μεγαλύτερο μέρος του ιδιωτικού χρέους αφορά στεγαστικά δάνεια. Χώρες όπως η Ολλανδία, η Δανία και η Σουηδία διαθέτουν αγορές κατοικίας όπου ο τραπεζικός δανεισμός αποτελεί βασικό εργαλείο αγοράς ακινήτων, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχουν φορολογικά κίνητρα ή δυνατότητα χρηματοδότησης μεγάλου μέρους της αξίας του ακινήτου.
Παράλληλα, τα νοικοκυριά στις χώρες αυτές διαθέτουν συνήθως υψηλή περιουσία και σημαντικές συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις, γεγονός που λειτουργεί ως αντιστάθμισμα του αυξημένου δανεισμού.
Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η εικόνα του ιδιωτικού χρέους στην Ευρώπη είναι πολύ πιο σύνθετη από ό,τι υποδηλώνουν τα στερεότυπα, με τις πιο ανεπτυγμένες οικονομίες να εμφανίζουν, στις περισσότερες περιπτώσεις, τα υψηλότερα επίπεδα δανεισμού των νοικοκυριών.
