«Η Αττική χρειάζεται ένα πιο αποτελεσματικό μοντέλο μητροπολιτικής διακυβέρνησης με σαφείς αρμοδιότητες και ξεκάθαρη ευθύνη απέναντι στους πολίτες», δηλώνει στην εφημερίδα «Political» και τον Γιάννη Σπ. Παργινό ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς. Επίσης εξηγεί ταυτόχρονα πως «αυτό δεν είναι προσωπική φιλοδοξία», αλλά αντίθετα, «είναι θεσμική προϋπόθεση, ώστε να λύνουμε τα προβλήματα πιο γρήγορα».
Ο περιφερειάρχης επισημαίνει πως δεν διοικεί από τα γραφεία, ούτε μαθαίνει την Αττική από τους χάρτες και τα υπηρεσιακά σημειώματα, αλλά βρίσκεται κάθε μέρα στις γειτονιές της. Υποστηρίζει πως η διοίκησή του, στη μεγαλύτερη περιφέρεια της χώρας «έχει περάσει από τη φάση του σχεδιασμού και των εξαγγελιών στη φάση της εκτέλεσης για 300+1 έργα και 50+1 παρεμβάσεις, συνολικού προϋπολογισμού 2,59 δισ. ευρώ» και για όλα τούτα υπάρχει «εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης». Πέραν των όποιων μεγάλων έργων, μεγαλύτερη επιτυχία θεωρεί ότι «η Περιφέρεια απέκτησε ξανά αξιοπιστία και οι πολίτες βλέπουν πως υπάρχει σχέδιο, υπάρχει συνέχεια και συνέπεια» και «για πρώτη φορά η Περιφέρεια Αττικής λειτουργεί με ένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο».
- Στους 30 μήνες της θητείας σας πώς είναι η συνεργασία με τους δήμους της Περιφέρειάς σας αφενός και με την κυβέρνηση αφετέρου;
Από την πρώτη ημέρα είχα ξεκαθαρίσει ότι δεν ήρθαμε να διοικήσουμε από τα γραφεία. Δεν μαθαίνω την Αττική από τους χάρτες και τα υπηρεσιακά σημειώματα. Προσπαθώ να βρίσκομαι κάθε μέρα στις γειτονιές της, βλέπω τα έργα, ακούω τους πολίτες, συζητώ με τους δημάρχους για τα προβλήματα. Σήμερα έχουμε μια σχέση δημιουργικής συνεργασίας με τους 66 δήμους της Αττικής. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι συμφωνούμε πάντα σε όλα. Σημασία έχει όμως ότι μοιραζόμαστε την ίδια αγωνία για να προχωρήσουν έργα που είχαν μείνει πίσω για χρόνια. Το ίδιο πνεύμα υπάρχει και στη συνεργασία μας με την κυβέρνηση. Η Αττική είναι ένας ζωντανός οργανισμός με σύνθετες ανάγκες και προφανώς καμία Περιφέρεια δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της ζητήματα όπως η πολιτική προστασία, η αντιπλημμυρική θωράκιση, οι μεγάλες υποδομές ή η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση. Χρειάζεται συντονισμός και ξεκάθαρη κατανομή ρόλων, γιατί όταν όλοι φαίνονται στα χαρτιά αρμόδιοι ή συναρμόδιοι, στο τέλος κανένας δεν λογοδοτεί πραγματικά. Η Αττική χρειάζεται ένα πιο αποτελεσματικό μοντέλο μητροπολιτικής διακυβέρνησης με σαφείς αρμοδιότητες και ξεκάθαρη ευθύνη απέναντι στους πολίτες. Αυτό δεν είναι προσωπική μου φιλοδοξία. Είναι θεσμική προϋπόθεση, ώστε να λύνουμε τα προβλήματα πιο γρήγορα.
- Οι στόχοι που θέσατε στην αρχή της θητείας σας σε ποιο στάδιο υλοποίησης βρίσκονται;
Σήμερα μπορούμε να πούμε ξεκάθαρα και με βεβαιότητα ότι έχουμε περάσει από τη φάση του σχεδιασμού και των εξαγγελιών στη φάση της εκτέλεσης. Μιλάμε για 300+1 έργα και 50+1 παρεμβάσεις, συνολικού προϋπολογισμού 2,59 δισ. ευρώ. Δεν είναι ένας κατάλογος ευσεβών αλλά απραγματοποίητων πόθων, είναι έργα με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και συνεχή παρακολούθηση. Σήμερα, το 59% του σχεδίου μας βρίσκεται σε τροχιά υλοποίησης. Κάποια έργα έχουν ήδη ολοκληρωθεί, πολλά βρίσκονται σε εξέλιξη, άλλα δημοπρατούνται και αρκετά έχουν περάσει πλέον στο στάδιο της ωρίμανσης. Για πρώτη φορά η Περιφέρεια Αττικής λειτουργεί με ένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο που παρακολουθείται διαρκώς και αξιολογείται. Και ναι, μπορούμε να κοιτάξουμε τους πολίτες στα μάτια και να τους δείξουμε τι παραλάβαμε, τι αλλάξαμε και πού βρισκόμαστε. Αυτό σημαίνει για μένα λογοδοσία.
- Ποια θεωρείτε επιτυχία μέχρι τώρα και πού κρίνετε ότι υπάρχει κάποια καθυστέρηση; Σε τι οφείλεται;
Για μένα η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι ένας αριθμός ούτε ένα συγκεκριμένο έργο. Είναι ότι η Περιφέρεια απέκτησε ξανά αξιοπιστία. Ότι οι πολίτες βλέπουν πως υπάρχει σχέδιο, υπάρχει συνέχεια και συνέπεια, ότι όσα εξαγγέλλονται δεν μένουν στα χαρτιά. Ιδιαίτερα σημαντικό θεωρώ ότι περισσότερο από το μισό του συνολικού σχεδιασμού μας βρίσκεται ήδη σε φάση υλοποίησης. Και μάλιστα οι περισσότερες παρεμβάσεις αφορούν όσα απασχολούν καθημερινά τον πολίτη: αντιπλημμυρική προστασία, οδική ασφάλεια, περιβάλλον, κοινωνικές υποδομές. Βεβαίως υπάρχουν τομείς κρίσιμοι, όπως το κυκλοφοριακό, όπου απαιτούνται θεσμικές παρεμβάσεις σε κεντρικό επίπεδο. Για παράδειγμα, έχω επισημάνει ότι είναι έτοιμες και βρίσκονται στη θέση τους από την πλευρά της Περιφέρειας Αττικής οι 388 κάμερες ελέγχου κυκλοφορίας για την παραβίαση του ερυθρού σηματοδότη και αναμένεται πλέον από τα αρμόδια υπουργεία η ολοκλήρωση της διασύνδεσης του συστήματος με τα πληροφοριακά συστήματα της Τροχαίας, προκειμένου να τεθούν σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία. Και ερωτώ: γιατί να μην υπάρχει ένας υπεύθυνος και υπόλογος για τέτοια ζητήματα;
Κοιτάξτε, για τις όποιες καθυστερήσεις σε επιμέρους τομείς δεν ρίχνω την ευθύνη αλλού, ούτε επιδιώκω να κρυφτώ πίσω από προσχηματικές δικαιολογίες. Στο σύνολο της προσπάθειάς μας ερχόμαστε αντιμέτωποι με παθογένειες δεκαετιών. Με πολύπλοκες αδειοδοτήσεις, δικαστικές εκκρεμότητες, απαλλοτριώσεις. Μελέτες που χρειάστηκε να γίνουν σχεδόν από την αρχή. Θα ήταν πολύ εύκολο να αφήσουμε στην άκρη αυτά τα δύσκολα έργα και να επιλέξουμε μόνο όσα προσφέρονται για πανηγυρικά εγκαίνια, κορδέλες και φωτογραφίες. Δεν το κάναμε. Επιλέξαμε να ανοίξουμε φακέλους που έμεναν κλειστοί επί χρόνια. Αυτό έχει κόστος σε χρόνο. Έχει όμως πολύ μεγαλύτερη αξία για το μέλλον της Αττικής.
- Για το υπόλοιπο της θητείας σας ποια έργα κρίνετε αναγκαίο να έχουν ολοκληρωθεί;
Θέλω στο τέλος αυτής της διαδρομής να μπορούμε να πούμε ότι κάναμε την Αττική πιο ασφαλή, πιο ανθεκτική και πιο ανθρώπινη. Η πρώτη προτεραιότητα παραμένει η προστασία της ανθρώπινης ζωής και γι’ αυτό δίνουμε τόσο μεγάλο βάρος στα αντιπλημμυρικά έργα, επειδή αυτά θα σώσουν ζωές όταν έρθει η δύσκολη στιγμή. Παράλληλα, όμως, θέλω να δούμε να προχωρούν μεγάλες παρεμβάσεις που θα αλλάξουν την εικόνα της Αττικής για τις επόμενες δεκαετίες. Το Μητροπολιτικό Πάρκο «Αέναον» στον Φαληρικό Όρμο είναι ένα τέτοιο έργο. Δεν είναι μια απλή ανάπλαση – από τις μεγαλύτερες ομολογουμένως αυτή τη στιγμή στη Μεσόγειο. Είναι μια νέα αντίληψη για τον δημόσιο χώρο, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής. Ένα έργο που παραλάβαμε σχεδόν στα όρια της απένταξης και με επίπονη δουλειά καταφέραμε να ξαναβάλουμε στις ράγες, ανακτώντας την εμπιστοσύνη των εταίρων μας και εξασφαλίζοντας χρηματοδότηση 370 εκατ. ευρώ από την Κομισιόν. Και είμαι εξαιρετικά χαρούμενος, καθώς το φθινόπωρο προγραμματίζεται η υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο, με στόχο την έναρξη των εργασιών στις αρχές του 2027 και την ολοκλήρωση αυτού του εμβληματικού έργου το 2029. Φυσικά, το ίδιο ισχύει για τις κοινωνικές υποδομές, τις παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας, τα έργα πολιτικής προστασίας και τις υποδομές που ενισχύουν την ανθεκτικότητα της Περιφέρειας απέναντι στην κλιματική κρίση και αποτελούν ύψιστη προτεραιότητα για εμάς.
- Ανάμεσα στην ύδρευση, τη διαχείριση των απορριμμάτων και τα έργα υποδομών, ποια ιεράρχηση κάνετε και πού δίνετε προτεραιότητα;
Δεν πιστεύω πως έχει νόημα να μιλάμε για ιεράρχηση όταν έχουμε να κάνουμε με βασικές, ζωτικές ανάγκες μιας Περιφέρειας σχεδόν πέντε εκατομμυρίων κατοίκων. Όλοι οι επιμέρους τομείς συνδέονται μεταξύ τους και αλληλοεξαρτώνται. Παρόλα αυτά, εμείς από την πρώτη στιγμή είπαμε ότι η υπ’ αριθμόν 1 φροντίδα είναι ό,τι προστατεύει την ανθρώπινη ζωή. Γι’ αυτό και το μεγαλύτερο μέρος του σχεδιασμού μας αφορά έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, οδικής ασφάλειας και πολιτικής προστασίας. Σήμερα υλοποιούνται 64 αντιπλημμυρικά έργα σε ολόκληρη την Αττική, ενώ παράλληλα εξελίσσεται το μεγαλύτερο πρόγραμμα καθαρισμού και συντήρησης των 448 ρεμάτων, συνολικού μήκους περίπου 880 χιλιομέτρων. Πρόκειται για μια δουλειά που δεν φαίνεται πάντα, αλλά αποτελεί την καλύτερη ασπίδα απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα. Το ίδιο ισχύει και για τη διαχείριση των απορριμμάτων. Με τον νέο σχεδιασμό, με την εξυγίανση του ΕΔΣΝΑ, με νέες σύγχρονες μονάδες διαχείρισης και στήριξη των δήμων, δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για ένα σύστημα που θα είναι περιβαλλοντικά υπεύθυνο και λειτουργικά βιώσιμο. Αντίστοιχα, σε ό,τι αφορά την ύδρευση, δεν περιμέναμε να εμφανιστεί η κρίση για να κινηθούμε. Πάρτε για παράδειγμα το μεγάλο έργο της Κινέτας: 5.100 νοικοκυριά, 21.000 συμπολίτες μας θα αποκτήσουν, επιτέλους, το αυτονόητο δικαίωμα πρόσβασης σε καθαρό, πόσιμο νερό.
- Ποια δυναμική δίνετε στη μητροπολιτική διακυβέρνηση και ποιος είναι ο ρόλος της Περιφέρειας;
Έχω πει πολλές φορές ότι χρειαζόμαστε ένα σύγχρονο μοντέλο μητροπολιτικής διακυβέρνησης. Όταν ζητώ θεσμικές αλλαγές για να το πετύχουμε αυτό, στην ουσία ζητώ να κριθώ πιο αυστηρά. Γιατί αν εφαρμοστεί αυτό το μοντέλο, τα πράγματα θα είναι πολύ πιο ξεκάθαρα για το ποιος έχει την αρμοδιότητα. Η Αττική δεν είναι η οποιαδήποτε Περιφέρεια. Είναι η πρωτεύουσα της χώρας. Παράγει σχεδόν το μισό ΑΕΠ, συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο πληθυσμό και αντιμετωπίζει προβλήματα που καμία άλλη περιοχή της Ελλάδας δεν καλείται να διαχειριστεί σε αυτή την κλίμακα. Σκεφτείτε μόνο το κυκλοφοριακό, την πολιτική προστασία, τη διαχείριση των απορριμμάτων, τις μεγάλες αναπλάσεις ή την προσαρμογή στην κλιματική κρίση. Δεν σταματούν στα όρια ενός δήμου. Είναι προβλήματα που απαιτούν ενιαίο σχεδιασμό και μητροπολιτική αντιμετώπιση. Συνεπώς, επιμένω ότι η μητροπολιτική διακυβέρνηση είναι όρος επιβίωσης για μια σύγχρονη ευρωπαϊκή μητρόπολη.
- Στην Αττική υπάρχουν βόρεια, νότια και δυτικά προάστια με πολύ διαφορετικές συνθήκες διαβίωσης. Ποια είναι η πολιτική σας για μια κοινωνική εξισορρόπηση;
Αξιολογούμε κάθε δήμο με βάση τις ελλείψεις του, τους κινδύνους που αντιμετωπίζει, τις κοινωνικές του ανάγκες και το αναπτυξιακό του αποτύπωμα. Γι’ αυτό θα δείτε, φερ’ ειπείν, μεγάλα αντιπλημμυρικά έργα στη Δυτική Αττική, σημαντικές παρεμβάσεις στην Ανατολική Αττική, έργα αστικής ανάπλασης και περιβάλλοντος στον Πειραιά, κοινωνικές υποδομές σε ολόκληρο το Λεκανοπέδιο και παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας που αφορούν κάθε γειτονιά. Ήδη -στα μισά της θητείας μας- έχει ολοκληρωθεί, εκτελείται ή βρίσκεται σε διαδικασία δημοπράτησης το 67,19% των έργων αντιπλημμυρικής προστασίας, γεγονός που καταδεικνύει την προτεραιότητα που έχει δοθεί στην επιτάχυνση των αναγκαίων υποδομών χωρίς κανένα άλλο κριτήριο πέρα από την προστασία της ζωής και της περιουσίας των κατοίκων ολόκληρης της Αττικής. Άλλωστε, δεν σχεδιάσαμε το πρόγραμμα «Αττική 2030» για λίγους. Το σχεδιάσαμε για να μειώσουμε τις ανισότητες, να στηρίξουμε τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, να ενισχύσουμε τη δημόσια υγεία, την κοινωνική συνοχή, την επιχειρηματικότητα και την ποιότητα ζωής, ανεξαρτήτως περιοχής. Και στο τέλος της διαδρομής, αυτό θα είναι το πραγματικό μέτρο της επιτυχίας μας. Όχι η λίστα με τα έργα που εγκαινιάσαμε. Θα κριθούμε από το εάν οι πολίτες, σε οποιαδήποτε από τις 66 γειτονιές της Αττικής, νιώθουν ότι η ζωή τους έγινε λίγο πιο ασφαλής, ότι η ζωή τους έγινε καλύτερη, έστω και λίγο. Αυτή είναι η ουσία της λογοδοσίας. Αυτό είναι για εμένα προσωπικά και το νόημα της Αυτοδιοίκησης. Στην οποία, όπως σας έχω ξαναπεί, θα ολοκληρώσω και τη διαδρομή μου στα κοινά.
