Από τα Επιχειρηματικά Πάρκα και τις ταχύτερες αδειοδοτήσεις μέχρι τους ημιαγωγούς και τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, το κυβερνητικό σχέδιο επιχειρεί να αλλάξει το τοπίο της ελληνικής μεταποίησης
Ένα νέο πλαίσιο για την ελληνική βιομηχανία επιχειρεί να διαμορφώσει η κυβέρνηση, βάζοντας στο ίδιο τραπέζι επενδύσεις, χωροταξικό σχεδιασμό, χρηματοδότηση, νέες τεχνολογίες και αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων που λειτουργούν ως «φρένο» για την παραγωγή.
Το σχέδιο που παρουσιάστηκε στην πρώτη συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής Βιομηχανίας περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, αλλαγές στο χωροταξικό πλαίσιο, νέα κίνητρα για τα Επιχειρηματικά Πάρκα, επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων, χρηματοδοτικά εργαλεία για τη μεταποίηση και εθνική στρατηγική για τους ημιαγωγούς.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικής βάσης της χώρας, σε μια περίοδο κατά την οποία η επαναβιομηχάνιση και η στρατηγική αυτονομία αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Επενδύσεις άνω των 3,7 δισ. ευρώ
Η νέα στρατηγική βασίζεται σε ένα ήδη ενεργό επενδυτικό υπόβαθρο. Παραγωγικές επενδύσεις συνολικού ύψους άνω των 3,7 δισ. ευρώ έχουν κινητοποιηθεί μέσω του Αναπτυξιακού Νόμου, του Ταμείου Ανάκαμψης, των Στρατηγικών Επενδύσεων και του προγράμματος «Έξυπνη Μεταποίηση».
Το επόμενο βήμα αφορά τόσο την ενεργοποίηση νέων ώριμων επενδυτικών σχεδίων όσο και την αντιμετώπιση θεσμικών εμποδίων που καθυστερούν την υλοποίησή τους.
Στον δεύτερο κύκλο του νέου Αναπτυξιακού Νόμου έχουν υποβληθεί 270 επενδυτικά σχέδια. Από αυτά, τα 170 αφορούν τη «Μεταποίηση – Εφοδιαστική Αλυσίδα», τα 86 τις Περιοχές Ειδικής Ενίσχυσης και τα 14 τις Μεγάλες Επενδύσεις. Ιδιαίτερη παρουσία καταγράφουν η Μακεδονία και η Θράκη, από όπου προέρχονται 123 σχέδια, ενώ από το σύνολο των επενδύσεων εκτιμάται ότι μπορούν να δημιουργηθούν περισσότερες από 3.000 νέες θέσεις εργασίας.
Στο μικροσκόπιο τα εμπόδια στις επενδύσεις
Κομβικό κομμάτι του σχεδιασμού αποτελεί η αντιμετώπιση προβλημάτων που εδώ και χρόνια δυσκολεύουν την ανάπτυξη ή την επέκταση βιομηχανικών μονάδων.
Μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων βρίσκεται η ολοκλήρωση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τη Βιομηχανία. Παράλληλα, εξετάζονται παρεμβάσεις για την επέκταση παραγωγικών εγκαταστάσεων σε όμορα ακίνητα, τους περιορισμούς που σχετίζονται με την Αγροτική Γη Υψηλής Παραγωγικότητας, τη λειτουργική συνένωση γηπέδων και την καλύτερη πρόσβαση των βιομηχανικών μονάδων στο οδικό δίκτυο.
Για τα συγκεκριμένα ζητήματα προβλέπεται η δημιουργία ειδικών ομάδων εργασίας, οι οποίες θα πρέπει να καταλήξουν σε συγκεκριμένες νομοθετικές προτάσεις και χρονοδιαγράμματα.
Νέα εποχή για τα Επιχειρηματικά Πάρκα
Ιδιαίτερη θέση στο σχέδιο καταλαμβάνουν τα Επιχειρηματικά Πάρκα, με την κυβέρνηση να προσανατολίζεται σε συνολική αναμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας και ανάπτυξής τους.
Οι σχεδιαζόμενες αλλαγές αγγίζουν την εταιρική διακυβέρνηση των φορέων διαχείρισης, τις αδειοδοτήσεις, τις χωρικές ρυθμίσεις και τη χρηματοδότηση. Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης φορολογικά κίνητρα, υπερεκπτώσεις δαπανών και ενίσχυση των κοινών υποδομών.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η ευρύτερη πριμοδότηση επενδύσεων που επιλέγουν να εγκατασταθούν μέσα σε Επιχειρηματικά Πάρκα, συνδέοντας πλέον πιο άμεσα την οργανωμένη χωροθέτηση με την πρόσβαση στη χρηματοδότηση.
Λιγότερη γραφειοκρατία και περισσότερη ψηφιοποίηση
Ένα ακόμη μέτωπο αφορά τη σχέση των επιχειρήσεων με το Δημόσιο. Στις προβλεπόμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνεται το «Δελτίο Επιχειρηματικής Δραστηριότητας», το οποίο θα συγκεντρώνει δεδομένα από διαφορετικές δημόσιες βάσεις, αλλά και η εφαρμογή της αρχής «Μόνον Άπαξ», ώστε οι επιχειρήσεις να μη χρειάζεται να καταθέτουν τα ίδια στοιχεία επανειλημμένα σε διαφορετικές υπηρεσίες.
Σχεδιάζεται επίσης η πλήρης ψηφιοποίηση της διαδικασίας διακοπής λειτουργίας μιας επιχείρησης και η αναβάθμιση του One Stop Shop για τις Στρατηγικές Επενδύσεις, με στόχο τη δημιουργία μιας ενιαίας και περισσότερο προβλέψιμης αδειοδοτικής διαδικασίας.
174 ώριμα έργα περιμένουν χρηματοδότηση
Πέρα από τα 270 νέα επενδυτικά σχέδια, υπάρχει ακόμη μία σημαντική δεξαμενή έργων. Πρόκειται για 174 εγκεκριμένες προτάσεις του προγράμματος «Έξυπνη Μεταποίηση», συνολικού προϋπολογισμού περίπου 262 εκατ. ευρώ.
Για να περάσουν στην υλοποίηση απαιτείται δημόσια ενίσχυση περίπου 145,6 εκατ. ευρώ. Μαζί με τα σχέδια του Αναπτυξιακού Νόμου, διαμορφώνεται έτσι μια δεξαμενή συνολικά 444 επενδυτικών έργων, τα οποία βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ωρίμανσης και χρηματοδότησης.
Τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία
Για την κάλυψη των επενδυτικών αναγκών προβλέπεται μια νέα γενιά χρηματοδοτικών εργαλείων.
Ανάμεσά τους βρίσκεται το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, με 200 εκατ. ευρώ στον πρώτο κύκλο και συνολικό ύψος 600 εκατ. ευρώ έως το 2032 για Στρατηγικές Επενδύσεις. Παράλληλα, το CISAF προβλέπει ενισχύσεις 400 εκατ. ευρώ έως το 2030 για την καθαρή βιομηχανική μετάβαση και επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Για την περίοδο 2026–2030 προβλέπεται επίσης στήριξη περίπου 700 εκατ. ευρώ στο ενεργειακό μέτωπο.
Από τα τρόφιμα μέχρι τα chips
Το σχέδιο χαράσσει παράλληλα έναν νέο χάρτη προτεραιοτήτων για την ελληνική παραγωγή.
Στη μία πλευρά βρίσκονται παραδοσιακοί κλάδοι με ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα, όπως τα τρόφιμα, η μεταλλουργία, τα δομικά υλικά και τα logistics. Στην άλλη βρίσκονται τομείς που αποκτούν μεγαλύτερη στρατηγική σημασία, όπως το φάρμακο, η αμυντική βιομηχανία, τα ναυπηγεία, οι κρίσιμες πρώτες ύλες, οι τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα και οι ημιαγωγοί.
Ειδικά για τους ημιαγωγούς προβλέπεται η εκπόνηση εθνικής στρατηγικής, με χαρτογράφηση της ελληνικής αλυσίδας αξίας και μεγαλύτερη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή. Στον σχεδιασμό εντάσσεται και η αξιοποίηση του Hellenic Chips Competence Centre, με στόχο τη στενότερη συνεργασία πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων.
Το πρόβλημα των τεχνικών ειδικοτήτων
Οι επενδύσεις, ωστόσο, χρειάζονται και ανθρώπινο δυναμικό. Η έλλειψη εργαζομένων με εξειδικευμένες τεχνικές δεξιότητες αναγνωρίζεται ως ένα από τα βασικά προβλήματα της ελληνικής βιομηχανίας.
Για τον λόγο αυτό προβλέπεται οργανωμένος εθνικός διάλογος για τα τεχνικά επαγγέλματα, με έμφαση στην εκπαίδευση, την πιστοποίηση, τα επαγγελματικά πρότυπα και τη σύνδεση των δεξιοτήτων με τις πραγματικές ανάγκες της παραγωγής.
Το στοίχημα περνά από το σχέδιο στην εφαρμογή
Την παρακολούθηση της προόδου αναλαμβάνει η Κυβερνητική Επιτροπή Βιομηχανίας, με το υπουργείο Ανάπτυξης και τη Γενική Γραμματεία Βιομηχανίας να έχουν κεντρικό συντονιστικό ρόλο.
Για κάθε βασική παρέμβαση προβλέπονται ομάδες εργασίας, συγκεκριμένα παραδοτέα και χρονοδιαγράμματα, ώστε οι εκκρεμότητες να επανέρχονται στην Επιτροπή μέχρι την ολοκλήρωσή τους.
Σε αυτό το σημείο βρίσκεται και το βασικό στοίχημα της νέας βιομηχανικής πολιτικής. Η επιτυχία της θα κριθεί από το κατά πόσο οι σχεδιαζόμενες μεταρρυθμίσεις θα περάσουν από τις εξαγγελίες στην πράξη και οι διαθέσιμοι πόροι θα μετατραπούν σε πραγματικές παραγωγικές επενδύσεις.
