Η Άγκυρα χαρακτηρίζει «ψευδείς» τις σχετικές αναφορές – «Το σύμφωνο συμπληρώνει, δεν αντικαθιστά τις υποχρεώσεις μας στο ΝΑΤΟ»
Η Τουρκία απορρίπτει κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς ότι το νέο Αμυντικό Σύμφωνο της Μέκκας με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν έρχεται σε σύγκρουση με το Άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ ή δημιουργεί έναν παράλληλο στρατιωτικό συνασπισμό.
Το τουρκικό Κέντρο Καταπολέμησης Παραπληροφόρησης (DMM), που υπάγεται στη Διεύθυνση Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, χαρακτήρισε τους σχετικούς ισχυρισμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «εντελώς ψευδείς», υποστηρίζοντας ότι αποτελούν προσπάθεια χειραγώγησης της κοινής γνώμης.
«Οι προσπάθειες της Τουρκίας να αναπτύξει περιφερειακές συνεργασίες δεν αποτελούν εναλλακτική στη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ», ανέφερε το DMM, τονίζοντας ότι το νέο σύμφωνο είναι συμπληρωματικό προς τις υφιστάμενες διεθνείς συμμαχικές υποχρεώσεις της χώρας.
«Επίθεση σε έναν είναι επίθεση σε όλους»
Το ζήτημα προέκυψε μετά την υπογραφή, την Παρασκευή στη Μέκκα, του νέου αμυντικού συμφώνου από τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον Σαουδάραβα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ.
Η συμφωνία προβλέπει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών, δημιουργώντας έναν μηχανισμό αμοιβαίας άμυνας.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη είναι εκείνη που προκάλεσε τις συγκρίσεις με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει την αρχή της συλλογικής άμυνας: ένοπλη επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Η Άγκυρα υποστηρίζει, ωστόσο, ότι η ύπαρξη μιας τέτοιας ρήτρας δεν καθιστά το νέο σύμφωνο ανταγωνιστικό προς το ΝΑΤΟ.
«Αμυντικός μηχανισμός, όχι επιθετικός συνασπισμός»
Σύμφωνα με το τουρκικό DMM, το σύμφωνο δεν στρέφεται εναντίον τρίτης χώρας ή άλλου στρατιωτικού συνασπισμού και δεν έχει επιθετικό χαρακτήρα.
Στόχος του, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, είναι η ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας και της συνεργασίας στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, της στρατιωτικής εκπαίδευσης και της ανταλλαγής τεχνολογίας, καθώς και η συμβολή στη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.
Το Κέντρο Καταπολέμησης Παραπληροφόρησης κάλεσε παράλληλα το κοινό να μην υιοθετεί «αβάσιμους ισχυρισμούς και χειραγωγικές αναρτήσεις».
Ερντογάν: «Δεν στοχεύουμε καμία χώρα»
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε μετά την υπογραφή ότι το σύμφωνο δεν στρέφεται εναντίον κανενός κράτους και ότι παραμένει ανοιχτό σε άλλες «φίλες χώρες» που επιθυμούν ειρήνη, ευημερία και σταθερότητα στην περιοχή.
Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι η συμφωνία, η οποία βασίζεται στην αρχή της συλλογικής αποτροπής, θα ενισχύσει τη συνεργασία στον τομέα της άμυνας, τα κοινά προγράμματα αμυντικής βιομηχανίας και την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι η Τουρκία παραμένει προσηλωμένη στην επίλυση των συγκρούσεων μέσω διαλόγου και διπλωματίας, στη βάση του διεθνούς δικαίου.
Μια νέα περιφερειακή ισορροπία
Η συμφωνία αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία λόγω της συμμετοχής της Τουρκίας — μέλους του ΝΑΤΟ — μαζί με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν σε έναν νέο μηχανισμό αμοιβαίας άμυνας.
Το νέο σχήμα έρχεται σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων στη Μέση Ανατολή και σηματοδοτεί την προσπάθεια των τριών χωρών να ενισχύσουν την περιφερειακή τους συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Για την Άγκυρα, πάντως, το μήνυμα είναι σαφές: η διεύρυνση των περιφερειακών αμυντικών συνεργασιών δεν σημαίνει απομάκρυνση από το ΝΑΤΟ.
Το ερώτημα που πλέον θα απασχολήσει τους αναλυτές είναι κατά πόσο η νέα ρήτρα συλλογικής άμυνας θα λειτουργήσει ως συμπληρωματικός μηχανισμός αποτροπής ή θα δημιουργήσει, στην πράξη, νέες σύνθετες υποχρεώσεις για την Τουρκία, δεδομένου ότι η χώρα συμμετέχει ταυτόχρονα σε διαφορετικά συστήματα ασφαλείας.
Περιορισμένες διεθνείς αντιδράσεις – Στο επίκεντρο το Ιράν
Μέχρι στιγμής, η ανακοίνωση του νέου αμυντικού συμφώνου Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν δεν έχει προκαλέσει έντονες επίσημες αντιδράσεις από τις μεγάλες δυνάμεις ή τους βασικούς περιφερειακούς παίκτες.
Η Ουάσινγκτον, το ΝΑΤΟ, το Ισραήλ και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχουν μέχρι τώρα προχωρήσει σε κάποια ιδιαίτερα αιχμηρή δημόσια τοποθέτηση.
Περισσότερη προσοχή έχει δείξει η Ινδία, κυρίως λόγω της συμμετοχής του Πακιστάν, ενώ από το Ιράν έχουν διατυπωθεί σαφώς πιο επιφυλακτικές και επικριτικές εκτιμήσεις, με ιρανικές πηγές να αμφισβητούν κατά πόσο η νέα συμφωνία μπορεί στην πράξη να προσφέρει στη Σαουδική Αραβία αποτελεσματική προστασία σε περίπτωση νέας επίθεσης. Η Τεχεράνη φαίνεται, παράλληλα, να αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό την αξία μιας συμφωνίας που προβλέπει συλλογική άμυνα, αλλά δεν καθορίζει με λεπτομέρεια τις συγκεκριμένες στρατιωτικές υποχρεώσεις των τριών πλευρών.
