Ενεργειακές ανακαινίσεις, αντλίες θερμότητας, κοινωνικές κατοικίες, ηλεκτρικά λεωφορεία και νέοι συρμοί Μετρό στο σχέδιο 2026-2032
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο της Ελλάδας, ένα από τα μεγαλύτερα εθνικά σχέδια που έχουν εγκριθεί μέχρι σήμερα στο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου (Social Climate Fund).
Το ελληνικό σχέδιο, το οποίο καταρτίστηκε από τις ελληνικές αρχές σε συνεργασία με την Κομισιόν, προβλέπει συνολικούς πόρους 4,77 δισ. ευρώ έως το 2032. Από το ποσό αυτό, τα 3,57 δισ. ευρώ, ή 75%, προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ τα υπόλοιπα 1,2 δισ. ευρώ θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους.
Στόχος είναι η στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών, πολιτών και μικρών επιχειρήσεων απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό και μεταφορικό κόστος, καθώς και η επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρότερες μορφές ενέργειας και μετακίνησης.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι δράσεις του σχεδίου αναμένεται να συμβάλουν, μετά την πλήρη υλοποίησή τους, στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά περίπου 811.000 τόνους ετησίως έως το 2032.
Η Κομισιόν εκτιμά παράλληλα ότι το σχέδιο αντιμετωπίζει επαρκώς τις κοινωνικές επιπτώσεις από την επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και στις οδικές μεταφορές, μέσω του νέου ETS2.
Ποιοι θα ωφεληθούν
Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκονται περίπου 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία θα ενισχυθούν ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα.
Προβλέπονται έως 62.000 ενεργειακές ανακαινίσεις κατοικιών, καθώς και η εγκατάσταση περίπου 200.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών συστημάτων θέρμανσης νερού.
Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν στόχο όχι μόνο την άμεση οικονομική ανακούφιση των νοικοκυριών, αλλά και τη μόνιμη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και του κόστους θέρμανσης.
Επίδομα θέρμανσης για έως 800.000 νοικοκυριά
Ιδιαίτερη θέση στο σχέδιο έχει ένα προσωρινό επίδομα θέρμανσης, το οποίο θα μπορεί να στηρίζει έως και 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά κάθε χρόνο μετά την έναρξη του ETS2.
Πρόκειται για μέτρο άμεσης εισοδηματικής στήριξης, το οποίο θα λειτουργεί παράλληλα με τις επενδύσεις ενεργειακής αναβάθμισης και την εγκατάσταση καθαρότερων συστημάτων θέρμανσης.
2.800 νέες κοινωνικές κατοικίες
Το σχέδιο προβλέπει επίσης την επέκταση του αποθέματος κοινωνικής κατοικίας με τη δημιουργία 2.800 νέων, ενεργειακά αποδοτικών κοινωνικών κατοικιών.
Παράλληλα, 226 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την ανακαίνιση δημόσιων φοιτητικών εστιών, με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και της πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση για περίπου 5.930 ευάλωτους φοιτητές.
Επενδύσεις στις δημόσιες συγκοινωνίες
Σημαντικό μέρος των πόρων κατευθύνεται και στις μεταφορές. Περίπου 300.000 ευάλωτοι χρήστες των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς αναμένεται να επωφεληθούν από την ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών.
Μεταξύ άλλων προβλέπονται:
- περισσότερα από 200 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία σε αστικές περιοχές με υψηλή συγκοινωνιακή ευαλωτότητα,
- 22 επιπλέον συρμοί του Μετρό της Αθήνας,
- νέες υπηρεσίες μετακίνησης κατόπιν ζήτησης σε απομακρυσμένες περιοχές,
- ανάπτυξη υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Παράλληλα, μέσω προγράμματος κοινωνικής μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων (social leasing), περίπου 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το αυτοκίνητο θα μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε ηλεκτρικά οχήματα με προσιτό μηνιαίο κόστος.
Έμφαση στην προσβασιμότητα
Το σχέδιο περιλαμβάνει και δράσεις κοινωνικής ένταξης και προσβασιμότητας.
Προβλέπεται η διάθεση περισσότερων από 12.000 συσκευών μετακίνησης, μεταξύ των οποίων ηλεκτρικά αναπηρικά αμαξίδια και ηλεκτρικά σκούτερ, καθώς και η δημιουργία ειδικής υπηρεσίας σχολικής μεταφοράς για μαθητές με αναπηρία.
Επιπλέον, θα πραγματοποιηθούν παρεμβάσεις προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 85 σταθμούς Μετρό.
€820 εκατ. για 28.000 ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις
Σημαντική είναι και η επιχειρηματική διάσταση του σχεδίου. Συνολικά 820 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν στη στήριξη περίπου 28.000 ευάλωτων πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Οι παρεμβάσεις θα επικεντρωθούν στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των κτιρίων και στην υιοθέτηση καθαρότερων λύσεων μετακίνησης, με στόχο τη μείωση τόσο του ενεργειακού όσο και του μεταφορικού κόστους.
Πότε ξεκινά η χρηματοδότηση
Η Ελλάδα θα μπορεί να υποβάλει αίτημα για την πρώτη πληρωμή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μόλις ξεκινήσει η υλοποίηση του σχεδίου και επιτευχθούν τα προβλεπόμενα ορόσημα.
Το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο συνδυάζει έτσι άμεση κοινωνική στήριξη με μακροπρόθεσμες επενδύσεις, από το επίδομα θέρμανσης και την κοινωνική κατοικία έως την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, την ηλεκτροκίνηση και την ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών.
Για τα νοικοκυριά, η βασική στόχευση είναι διπλή: στήριξη απέναντι στο αυξημένο κόστος ενέργειας και παράλληλη μόνιμη μείωση των λογαριασμών μέσω ενεργειακής αναβάθμισης. Για τις μικρές επιχειρήσεις, το βάρος πέφτει στη μείωση του λειτουργικού κόστους και στην προσαρμογή στις απαιτήσεις της πράσινης μετάβασης.
