Η εκλογική εκτόξευση στη Σαξονία-Άνχαλτ φέρνει ξανά στο φως τις δημόσιες παρεμβάσεις του δισεκατομμυριούχου, τις παρασκηνιακές επαφές και τα αναπάντητα ερωτήματα για τη χρηματοδότηση
«Gut gemacht!» – «Μπράβο!». Με αυτές τις δύο λέξεις ο Έλον Μασκ συνεχάρη μέσω του Χ το AfD για τον εκλογικό του θρίαμβο στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Η απάντηση ήρθε γρήγορα από τον Ούλριχ Ζίγκμουντ. Ο επικεφαλής του κόμματος στο κρατίδιο ευχαρίστησε τον Αμερικανό επιχειρηματία για τη στήριξη και τον προσκάλεσε εμμέσως να συνεργαστούν, μιλώντας για μια Γερμανία στην οποία «θα αξίζει ξανά να επενδύσει κανείς».
Η διαδικτυακή αυτή χειραψία αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα μετά το αποτέλεσμα της 6ης Σεπτεμβρίου:
- AfD: 43,8%
- CDU: 17,2%
- Έδρες του AfD: 39 από τις συνολικά 83
- Απόσταση από την απόλυτη πλειοψηφία: μόλις τρεις έδρες
Η πρωτιά δεν εξασφαλίζει αυτόματα την εξουσία, καθώς τα υπόλοιπα κόμματα μπορούν να επιχειρήσουν τον σχηματισμό κυβέρνησης χωρίς το AfD. Για πρώτη φορά, όμως, μια κυβέρνηση υπό την ακροδεξιά παράταξη δεν μοιάζει με μακρινό πολιτικό σενάριο.
Από το «μόνο το AfD μπορεί να σώσει τη Γερμανία» στο συγχαρητήριο μήνυμα
Η στήριξη του Μασκ δεν εμφανίστηκε ξαφνικά μετά τις κάλπες. Τον Δεκέμβριο του 2024 είχε δηλώσει δημόσια ότι «μόνο το AfD μπορεί να σώσει τη Γερμανία», αναδημοσιεύοντας βίντεο της Γερμανίδας influencer Ναόμι Ζάιμπτ.
Λίγες ημέρες αργότερα, με άρθρο του στη Welt am Sonntag, συνέδεσε ανοιχτά τις πολιτικές του απόψεις με τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες στη χώρα. Εξήρε τις θέσεις του AfD για:
- Χαμηλότερους φόρους
- Περιορισμό της γραφειοκρατίας
- Απορρύθμιση της οικονομίας
- Αυστηρότερο έλεγχο της μετανάστευσης
- Επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια
Παράλληλα, απέρριψε τον χαρακτηρισμό του κόμματος ως ακροδεξιού, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στο γερμανικό πολιτικό σύστημα.
Τον Ιανουάριο του 2025 η πολιτική στήριξη μεταφέρθηκε στην ίδια την πλατφόρμα του. Ο Μασκ φιλοξένησε την επικεφαλής του AfD Άλις Βάιντελ σε ζωντανή συζήτηση στο Χ, μπροστά σε περισσότερους από 200.000 ταυτόχρονους ακροατές. Μετανάστευση, φορολογία και ενεργειακή πολιτική βρέθηκαν στο επίκεντρο, με τον επιχειρηματία να χαρακτηρίζει λογικές τις προτάσεις της και να καλεί ανοιχτά τους Γερμανούς να στηρίξουν το κόμμα.
Η Le Monde περιέγραψε τη συνέντευξη ως επιχείρηση «αποδαιμονοποίησης» του AfD: η Βάιντελ απέκτησε διεθνές ακροατήριο και τη δυνατότητα να παρουσιάσει την παράταξή της ως μια κανονική συντηρητική δύναμη, με ελάχιστη αντίκρουση.
Η ομιλία που προκάλεσε σάλο
Στις 25 Ιανουαρίου 2025, ο Μασκ εμφανίστηκε μέσω βίντεο σε προεκλογική συγκέντρωση του AfD στη Χάλε, ενώπιον περίπου 4.500 υποστηρικτών.
Μίλησε για τη γερμανική εθνική υπερηφάνεια, επέκρινε την πολυπολιτισμικότητα και υποστήριξε ότι υπάρχει «υπερβολική εστίαση στις ενοχές του παρελθόντος».
Η αναφορά του, με φόντο τη συζήτηση για το ναζιστικό παρελθόν της Γερμανίας, μετέτρεψε την υποστήριξή του από μια οικονομικά φιλελεύθερη πολιτική επιλογή σε παρέμβαση με σαφές ιστορικό και ιδεολογικό περιεχόμενο.
Οι επαφές είχαν αρχίσει ακόμη νωρίτερα. Το ερευνητικό κέντρο CeMAS είχε καταγράψει δημόσια συνομιλία του Μασκ με τον Μπιορν Χέκε, ένα από τα πιο ακραία στελέχη του AfD, σχετικά με την ποινική δίωξη του Γερμανού πολιτικού για χρήση απαγορευμένου συνθήματος των ναζιστικών SA.
Ο ρόλος της Ναόμι Ζάιμπτ
Στο παρασκήνιο της σχέσης εμφανίζεται επανειλημμένα η Ναόμι Ζάιμπτ. Έρευνα του Reuters κατέγραψε περισσότερες από 40 δημόσιες αλληλεπιδράσεις της με τον Μασκ από τον Ιούνιο του 2024.
Η ίδια υποστήριξε ότι ο ιδιοκτήτης του Χ της είχε αποστείλει και προσωπικά μηνύματα, ζητώντας πληροφορίες για τη γερμανική πολιτική. Το πρακτορείο δεν είχε πρόσβαση στις συνομιλίες και δεν μπόρεσε να εξακριβώσει πόσο επηρέασε η Ζάιμπτ τις απόψεις του.
Πρόκειται, επομένως, για έναν πιθανό ανεπίσημο δίαυλο ενημέρωσης και όχι για αποδεδειγμένη μυστική συμφωνία.
Υπήρξε χρηματοδότηση του AfD από τον Μασκ;
Εδώ τα διαθέσιμα στοιχεία απαιτούν προσοχή. Μέχρι τις 8 Σεπτεμβρίου 2026:
- Δεν έχει εντοπιστεί τεκμηριωμένη χρηματική δωρεά του Μασκ προς το AfD.
- Το όνομά του δεν εμφανίζεται στους δημοσιευμένους καταλόγους μεγάλων δωρεών της Bundestag για το 2025 και το 2026.
- Η γερμανική κυβέρνηση δήλωσε ότι δεν διαθέτει στοιχεία για χρηματικές ή άλλες υλικές παροχές από τις ΗΠΑ προς το κόμμα.
- Δεν έχει αποδειχθεί παράνομη συναλλαγή ή χρηματοδότηση μέσω τρίτου.
Η ίδια κυβέρνηση, ωστόσο, αρνήθηκε να δώσει πληροφορίες για το είδος και την έκταση των επαφών του Μασκ με το AfD, επικαλούμενη την ανάγκη προστασίας των μεθόδων των υπηρεσιών πληροφοριών. Η άρνηση αφήνει ένα κενό ενημέρωσης, δεν αποτελεί όμως απόδειξη παρανομίας.
Η ανεκτίμητη «δωρεά» της προβολής
Το σημαντικότερο ερώτημα δεν αφορά αναγκαστικά μια τραπεζική μεταφορά. Αφορά την οικονομική και πολιτική αξία της προβολής που προσφέρει στο AfD ο ιδιοκτήτης μιας παγκόσμιας πλατφόρμας.
Η γερμανική LobbyControl έχει υποστηρίξει ότι τυχόν προνομιακή προώθηση του κόμματος από το Χ θα μπορούσε να θεωρηθεί δωρεά σε είδος. Η Bundestag είχε ανακοινώσει από τον Ιανουάριο του 2025 ότι εξετάζει τα πραγματικά περιστατικά.
Δεν έχει, πάντως, αποδειχθεί ότι ο αλγόριθμος της πλατφόρμας τροποποιήθηκε για να ευνοήσει το AfD. Σχετική έρευνα των AlgorithmWatch και DFRLab εντόπισε τεράστια απήχηση σε αναρτήσεις που συνέδεαν τον Μασκ με τη Βάιντελ, όχι όμως σαφή στοιχεία αλγοριθμικής χειραγώγησης.
Το βέβαιο είναι ότι το AfD απέκτησε έναν εξαιρετικά ισχυρό διεθνή υποστηρικτή: έναν δισεκατομμυριούχο με επιχειρηματικό κύρος, παγκόσμια αναγνωρισιμότητα και άμεσο έλεγχο ενός από τα μεγαλύτερα μέσα πολιτικής επικοινωνίας.
Το κατά πόσο ο Μασκ μετέφερε ψήφους προς το AfD δεν μπορεί να μετρηθεί. Το δημόσιο «ευχαριστώ» του Ζίγκμουντ δείχνει, όμως, ότι το ίδιο το κόμμα θεωρεί τη στήριξή του πολύτιμη – και τώρα του ανοίγει την πόρτα για το επόμενο βήμα.
