Για περισσότερα από 90 χρόνια το ανοιχτό στόμα και η έκφραση αγωνίας της αρχαίας μούμιας αποτελούν μυστήριο. Νέα επιστημονική μελέτη προτείνει ότι ένας σπάνιος «πτωματικός σπασμός» μπορεί να εξηγεί την εικόνα της
Με το στόμα ορθάνοιχτο και το πρόσωπό της παγωμένο σε μια έκφραση που θυμίζει κραυγή, η περίφημη «Γυναίκα που Ουρλιάζει» αποτελεί ένα από τα πιο αινιγματικά ευρήματα της αρχαίας Αιγύπτου.
Η μούμια ανακαλύφθηκε το 1935 στο Ντέιρ ελ Μπαχάρι, κάτω από τον τάφο του Σενμούτ, αρχιτέκτονα και σημαντικού αξιωματούχου της βασίλισσας Χατσεψούτ. Έκτοτε, οι επιστήμονες προσπαθούν να καταλάβουν γιατί το πρόσωπο της γυναίκας διατηρήθηκε σε αυτή την ασυνήθιστη στάση.
Μία μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Medicine προτείνει μια ιδιαίτερα δραματική εξήγηση. Η έκφραση ενδέχεται να σχετίζεται με τον λεγόμενο πτωματικό σπασμό, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η γυναίκα να πέθανε ενώ βίωνε έντονο πόνο ή αγωνία.
Ποια ήταν η «Γυναίκα που Ουρλιάζει»
Η γυναίκα εκτιμάται ότι ήταν περίπου 48 ετών και όλα δείχνουν ότι κατείχε υψηλή κοινωνική θέση.
Η ταφή της περιλάμβανε ακριβά υλικά, όπως λιβάνι και ρητίνη αρκεύθου, ενώ φορούσε περούκα από ίνες χουρμαδιάς, βαμμένη με κοκκινωπή χέννα και καλυμμένη με κρυσταλλική σκόνη.
Επιγραφές που συνδέονται με την ταφή αναφέρουν το όνομα Μεριταμέν και τον τίτλο «Βασιλική Θυγατέρα, Βασιλική Αδελφή». Η ακριβής ταυτότητά της, ωστόσο, παραμένει αβέβαιη, καθώς περισσότερες από μία πριγκίπισσες της αρχαίας Αιγύπτου έφεραν το συγκεκριμένο όνομα.
Για χρόνια κυριαρχούσε η θεωρία ότι το ανοιχτό στόμα της ήταν αποτέλεσμα κακής ταρίχευσης και ότι οι ταριχευτές δεν είχαν φροντίσει να κλείσουν σωστά το σαγόνι της.
Η πλούσια ταφή της, όμως, έφερε ερωτήματα γύρω από αυτή την εξήγηση.
Πέθανε πράγματι «ουρλιάζοντας»;
Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Καΐρου εξέτασαν τη μούμια με ακτινογραφίες και αξονικές τομογραφίες και διατύπωσαν την υπόθεση ότι η ιδιαίτερη έκφρασή της μπορεί να αποτελεί αποτέλεσμα πτωματικού σπασμού, γνωστού ως cadaveric spasm.
Πρόκειται για ένα σπάνιο και επιστημονικά συζητούμενο φαινόμενο, κατά το οποίο ορισμένοι μύες θεωρείται ότι μπορεί να διατηρήσουν τη θέση που είχαν ακριβώς τη στιγμή του θανάτου.
Σύμφωνα με την ερμηνεία των ερευνητών, το ανοιχτό στόμα της γυναίκας θα μπορούσε επομένως να συνδέεται με έντονο πόνο ή αγωνία κατά τις τελευταίες στιγμές της ζωής της.
Αυτό, ωστόσο, δεν αποκαλύπτει την ακριβή αιτία θανάτου της. Η εικόνα της μούμιας από μόνη της δεν αρκεί για να αποδειχθεί ότι πέθανε κυριολεκτικά ουρλιάζοντας, επομένως η συγκεκριμένη εκδοχή παραμένει επιστημονική υπόθεση και όχι οριστική λύση του μυστηρίου.
Ένα ακόμη ασυνήθιστο στοιχείο είναι ότι τα εσωτερικά όργανα παρέμειναν στο σώμα της, χωρίς να εντοπιστεί η χαρακτηριστική τομή στην κοιλιά που συνδέεται με πολλές μεθόδους αιγυπτιακής μουμιοποίησης.
Η άλλη «μούμια που ουρλιάζει» και η σκοτεινή ιστορία του Πενταουέρ
Η «Γυναίκα που Ουρλιάζει» δεν είναι η μοναδική αιγυπτιακή μούμια που έγινε γνωστή για την ανατριχιαστική έκφρασή της.
Μία ακόμη διάσημη περίπτωση συνδέεται με τον πρίγκιπα Πενταουέρ, γιο του Ραμσή Γ΄, ο οποίος ενεπλάκη στη λεγόμενη «Συνωμοσία της Χαρεμιού», μια απόπειρα ανατροπής του Φαραώ.
Μετά την αποκάλυψη της συνωμοσίας, ο Πενταουέρ δικάστηκε και καταδικάστηκε, με τις ιστορικές πηγές να υποδεικνύουν ότι υποχρεώθηκε να αυτοκτονήσει.
Η μούμια που έχει αποδοθεί στον Πενταουέρ παρουσιάζει επίσης ανοιχτό στόμα και μια έντονα παραμορφωμένη έκφραση. Το σώμα βρέθηκε τυλιγμένο σε δέρμα προβάτου και χωρίς να έχει υποστεί την τυπική διαδικασία ταρίχευσης που συναντάται σε βασιλικές ταφές.
Η διαφορετική μεταχείριση του νεκρού έχει ερμηνευθεί ως πιθανό στοιχείο ατίμωσης μετά τον θάνατό του, αν και ορισμένες από τις λεπτομέρειες γύρω από την πρόθεση των ταριχευτών παραμένουν αντικείμενο ερμηνείας.
Ένα πρόσωπο που κρατά το μυστικό του εδώ και χιλιετίες
Σχεδόν έναν αιώνα μετά την ανακάλυψή της και χιλιάδες χρόνια μετά τον θάνατό της, η «Γυναίκα που Ουρλιάζει» εξακολουθεί να προκαλεί ερωτήματα.
Οι σύγχρονες απεικονιστικές τεχνικές έχουν προσφέρει νέα στοιχεία για τη μουμιοποίηση και την κατάσταση του σώματός της, όμως η πραγματική αιτία θανάτου της παραμένει άγνωστη.
Και κάπως έτσι, η τρομακτική έκφραση που έκανε τη μούμια διάσημη μπορεί να έχει αποκτήσει μια πιθανή επιστημονική εξήγηση, χωρίς ακόμη να έχει πει την τελευταία λέξη για το τι πραγματικά συνέβη στις τελευταίες στιγμές της ζωής της.