Με ποια κριτήρια θα υπολογίζονται το «κούρεμα» και οι δόσεις, τι προβλέπεται για τα υπόλοιπα ακίνητα και ποιες επιλογές έχει ο οφειλέτης
Σε εφαρμογή τίθεται από τη Δευτέρα το νέο πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.
Η νέα διαδικασία δίνει στους οφειλέτες τη δυνατότητα να διατηρήσουν την πρώτη κατοικία τους, ακόμη και αν διαθέτουν άλλα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία ενδέχεται να χρειαστεί να ρευστοποιηθούν για την αποπληρωμή μέρους των χρεών τους.
Τι αλλάζει στον υπολογισμό της ρύθμισης
Ο οφειλέτης θα μπορεί, κατά την υποβολή της αίτησής του στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, να επιλέγει την προστασία της κύριας κατοικίας του.
Στην περίπτωση αυτή, το ύψος του «κουρέματος» και των μηνιαίων δόσεων θα υπολογίζεται με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας και το εισόδημά του και όχι το σύνολο της ακίνητης περιουσίας του. Η αλλαγή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε ευνοϊκότερους όρους ρύθμισης και σε χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση.
Εφόσον ο οφειλέτης αποδεχθεί την πρόταση, θα υπογράφεται σύμβαση αναδιάρθρωσης, η οποία θα προβλέπει τη σταδιακή αποπληρωμή της αξίας της κύριας κατοικίας. Για να διατηρήσει, όμως, το ακίνητο, θα πρέπει να τηρεί με συνέπεια τους όρους και τις δόσεις της ρύθμισης.
Τι ισχύει για τα υπόλοιπα ακίνητα
Η νέα διαδικασία δεν σημαίνει ότι ο οφειλέτης αποφασίζει μόνος του ποιο ακίνητο θα κρατήσει και ποια περιουσιακά στοιχεία θα πουλήσει.
Μετά την οριστική υποβολή της αίτησης, οι πιστωτές που συμμετέχουν στη διαδικασία μπορούν να καταθέσουν αντιπρόταση. Σε αυτήν είναι δυνατόν να προβλέπεται η πώληση άλλων ακινήτων του οφειλέτη, εκτός της κύριας κατοικίας, στον βαθμό που αυτό κρίνεται αναγκαίο για την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους.
Κατά τον υπολογισμό των δόσεων λαμβάνεται υπόψη μόνο η αξία της πρώτης κατοικίας, ενώ η εκποίηση των υπόλοιπων ακινήτων καταγράφεται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης.
Ο οφειλέτης, πάντως, δεν είναι υποχρεωμένος να αποδεχθεί την αντιπρόταση των πιστωτών. Ο νόμος τού δίνει τη δυνατότητα είτε να συμφωνήσει με τους προτεινόμενους όρους είτε να τους απορρίψει.
Στα 20,56 δισ. ευρώ οι ρυθμισμένες οφειλές
Μέχρι το τέλος Αυγούστου, τόσο το συνολικό ύψος των ρυθμισμένων οφειλών όσο και το ποσό των διαγραφών είχαν αυξηθεί κατά περίπου 52%.
Οι επιτυχείς ρυθμίσεις ανήλθαν συνολικά σε 67.997, ενώ οι αρχικές οφειλές που εντάχθηκαν σε ρύθμιση έφτασαν τα 20,56 δισ. ευρώ.
Μόνο τον Αύγουστο πραγματοποιήθηκαν 1.364 νέες ρυθμίσεις, συνολικού ύψους 361,65 εκατ. ευρώ.
Οι αλλαγές που διεύρυναν τον μηχανισμό
Η βελτίωση των αποτελεσμάτων του Εξωδικαστικού Μηχανισμού αποδίδεται σε σημαντικό βαθμό στις θεσμικές παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν τον τελευταίο ενάμιση χρόνο.
Με τον νόμο 5193/2025 διπλασιάστηκαν τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια, καθώς και τα όρια καταθέσεων, για τον χαρακτηρισμό των οφειλετών ως ευάλωτων. Για παράδειγμα, το εισοδηματικό όριο για ένα μονοπρόσωπο νοικοκυριό αυξήθηκε στις 14.000 ευρώ.
Παράλληλα, η υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών συνέβαλε στη διατήρηση του ποσοστού έγκρισης των αιτήσεων σε υψηλά επίπεδα.
Δόθηκε επίσης δεύτερη ευκαιρία σε οφειλέτες των οποίων οι αιτήσεις είχαν απορριφθεί κατά τους προηγούμενους 12 μήνες, ώστε να υποβάλουν εκ νέου αίτηση.
Στον μηχανισμό μπορούν πλέον να ενταχθούν και οφειλές από 5.000 ευρώ, με δυνατότητα αποπληρωμής έως 240 δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις για οφειλές προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης.
Το βασικό όφελος για τους οφειλέτες
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού είναι ότι, ειδικά για οφειλές προς το Δημόσιο, μπορεί να προβλέπεται «κούρεμα» τόκων και προσαυξήσεων, ακόμη και διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής.
Το ύψος του «κουρέματος» και των δόσεων δεν καθορίζεται από τον ίδιο τον οφειλέτη. Υπολογίζεται αυτόματα μέσω ειδικού αλγορίθμου, ο οποίος εξετάζει τα εισοδήματα, την περιουσιακή κατάσταση και την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής του.
