Οι απευθείας αναθέσεις μπορεί να έχουν αποκτήσει αρνητική εικόνα στη δημόσια συζήτηση, αποτελούν ωστόσο απολύτως νόμιμο εργαλείο για το Δημόσιο, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες και οι σχετικοί κανόνες.
Όταν, όμως, πρόκειται για τη διαχείριση δημόσιου χρήματος και ειδικά για συμβάσεις σημαντικού ύψους, είναι εύλογο να βρίσκονται στο μικροσκόπιο όσων παρακολουθούν τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.
Στο συγκεκριμένο ζήτημα, το ενδιαφέρον στρέφεται σε απευθείας αναθέσεις που έχουν γίνει από τον γενικό γραμματέα Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, Βασίλη Σιαδήμα. Ανάμεσα στους αναδόχους εμφανίζονται δικηγορικά γραφεία, αλλά και επιχειρήσεις με έδρα την Πάτρα.
Οι αναθέσεις και τα ερωτήματα που προκαλούν
Η παρουσία επιχειρήσεων από την Πάτρα έχει οδηγήσει ορισμένους σε συνειρμούς, καθώς ο κ. Σιαδήμας κατάγεται από την Αχαΐα. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα στοιχείο που από μόνο του δεν τεκμηριώνει οποιαδήποτε παρατυπία.
Ούτε η έδρα μιας επιχείρησης ούτε η καταγωγή ενός δημόσιου λειτουργού αποτελούν, αυτομάτως, ένδειξη ότι μια ανάθεση δεν πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τους προβλεπόμενους κανόνες.
Το ουσιαστικό ζήτημα βρίσκεται αλλού: στα ίδια τα στοιχεία των συμβάσεων και στη διαδικασία μέσω της οποίας αυτές προέκυψαν.
Ποιο ήταν το αντικείμενο κάθε έργου; Ποιες ανάγκες κλήθηκε να καλύψει; Με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν οι συγκεκριμένοι ανάδοχοι και πώς προσδιορίστηκε το ύψος της κάθε σύμβασης;
Το κρίσιμο ερώτημα για τις κατατμήσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, παράλληλα, το ενδεχόμενο να έχουν προηγηθεί κατατμήσεις έργων ή συμβάσεων, οι οποίες στη συνέχεια οδήγησαν στην επιλογή της διαδικασίας της απευθείας ανάθεσης.
Το ερώτημα αυτό δεν αφορά την ίδια τη νομιμότητα της διαδικασίας ως εργαλείου. Αφορά το εάν, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, πληρούνταν οι προϋποθέσεις για την προσφυγή σε αυτήν και εάν ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώθηκαν τα επιμέρους αντικείμενα των συμβάσεων επηρέασε τη διαδικασία που τελικά ακολουθήθηκε.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για όσους έχουν πρόσβαση στα σχετικά στοιχεία: όχι μόνο στις αναθέσεις που έγιναν, αλλά και σε όσα προηγήθηκαν αυτών.
Οι αποφάσεις, τα αντικείμενα των έργων, τα ποσά, η χρονική ακολουθία των συμβάσεων και τυχόν επιμέρους αναθέσεις αποτελούν τα στοιχεία που μπορούν να δώσουν απαντήσεις.
Γιατί, όταν πρόκειται για δημόσιο χρήμα, η διαφάνεια δεν εξαντλείται στο εάν μια διαδικασία είναι τυπικά διαθέσιμη. Κρίνεται και από το πώς, γιατί και με ποια δεδομένα επιλέχθηκε σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση.
