Ένα νέο σημείο συνάντησης για επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό αποκτά η Αθήνα με τη δημιουργία του HESTIA, του Ελληνικού Ινστιτούτου Προηγμένων Σπουδών στις Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες
Το εγχείρημα φιλοδοξεί να ενισχύσει τη διεθνή ερευνητική συνεργασία, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο.
Το Ινστιτούτο ιδρύθηκε από τη Γαλλική Σχολή Αθηνών, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πάντειο Πανεπιστήμιο και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Η επίσημη έναρξή του πραγματοποιήθηκε στο Πάντειο, δίνοντας συνέχεια στο Μνημόνιο Κατανόησης που είχαν υπογράψει οι τέσσερις φορείς τον Νοέμβριο του 2025.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον στο οποίο ερευνητές διαφορετικών ειδικοτήτων θα ανταλλάσσουν ιδέες και θα αναπτύσσουν κοινές μελέτες. Η συνεργασία ιστορικών, κοινωνιολόγων, πολιτικών επιστημόνων και άλλων μελετητών μπορεί να προσφέρει πληρέστερες απαντήσεις σε σύνθετα ζητήματα, όπως η μετανάστευση, οι κοινωνικές ανισότητες, οι πολιτισμικές αλλαγές και οι επιπτώσεις της τεχνολογίας.
Τα Ινστιτούτα Προηγμένων Σπουδών δίνουν στους επιστήμονες τη δυνατότητα να αφιερώσουν χρόνο στην έρευνα, απομακρυνόμενοι προσωρινά από τις καθημερινές διδακτικές και διοικητικές υποχρεώσεις τους. Στο HESTIA, η επιστημονική ανταλλαγή και η ελευθερία διερεύνησης νέων ερωτημάτων αποτελούν βασικές επιδιώξεις.
Η έμφαση στα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο συνδέεται με την ιστορική και γεωγραφική θέση της Ελλάδας. Πρόκειται για περιοχές με διαφορετικές πολιτισμικές παραδόσεις και πολιτικές εμπειρίες, τις οποίες συνδέουν μετακινήσεις πληθυσμών, κοινωνικοί μετασχηματισμοί, συγκρούσεις και συνεργασίες. Η μελέτη τους απαιτεί προσεγγίσεις που υπερβαίνουν τόσο τα εθνικά σύνορα όσο και τα όρια κάθε επιστημονικού κλάδου.
Αυτό το σκεπτικό αποτυπώθηκε στην κεντρική ομιλία της καθηγήτριας Diana Mishkova, διευθύντριας του Centre for Advanced Study στη Σόφια, με τίτλο «Πώς να σκεφτόμαστε τα Βαλκάνια: Μια ματιά από μέσα προς τα έξω». Την ομιλία προλόγισε η πρύτανις του Παντείου, καθηγήτρια Χριστίνα Κουλούρη.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η ανάγκη να εξετάζονται οι βαλκανικές κοινωνίες μέσα από τις δικές τους ιστορικές εμπειρίες και διαφοροποιήσεις, αποφεύγοντας γενικεύσεις που παρουσιάζουν την περιοχή ως ένα ομοιογενές σύνολο.
Ακολούθησε στρογγυλή τράπεζα για τις νέες ερευνητικές κατευθύνσεις στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες. Συμμετείχαν ο καθηγητής Άγγελος Χανιώτης από το Institute for Advanced Study του Princeton, η Ιωάννα Ράπτη από την École pratique des hautes études και η καθηγήτρια του Παντείου Βασιλική Γεωργιάδου, διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών. Τη συζήτηση συντόνισε ο Άγγελος Νταλαχάνης, διευθυντής Νεότερων και Σύγχρονων Σπουδών της Γαλλικής Σχολής Αθηνών.
Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν τη σημασία του διαλόγου ανάμεσα σε διαφορετικές επιστημονικές μεθόδους, καθώς και την ανάγκη ανεξάρτητης έρευνας, χωρίς προκαθορισμένα συμπεράσματα. Μέσα από αυτή την κατεύθυνση, το HESTIA επιδιώκει να συνδέσει την ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα με ευρύτερα διεθνή δίκτυα και να ενισχύσει την παρουσία της Αθήνας στην έρευνα για την περιοχή.
