Το σχέδιο για σφοδρά πλήγματα σε πυραύλους, drones και ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ τρία αμερικανικά αεροπλανοφόρα κατευθύνονται στη Μέση Ανατολή
Ο αμερικανικός στρατός προετοιμάζει νέα σενάρια για την επανέναρξη μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν, ωστόσο ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στο ενδεχόμενο επιστροφής σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλούνται οι New York Times, το Πεντάγωνο έχει επεξεργαστεί σχέδιο για μια σύντομη, αλλά ιδιαίτερα σφοδρή εκστρατεία πληγμάτων, διάρκειας περίπου τριών ημερών.
Την ίδια ώρα, η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή ενισχύεται σημαντικά. Τρία αμερικανικά αεροπλανοφόρα αναμένεται να βρίσκονται ταυτόχρονα στην περιοχή, σε μια συγκέντρωση δυνάμεων που παραπέμπει στην περίοδο πριν από την έναρξη των επιθέσεων στις 28 Φεβρουαρίου.
Τα σχέδια του Πενταγώνου, τα οποία καταρτίστηκαν έπειτα από εντολή του Αμερικανού προέδρου, περιλαμβάνουν πιθανούς στόχους στο οπλοστάσιο πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών του Ιράν, σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, καθώς και σε κέντρα διοίκησης και στρατιωτικές υποδομές των Φρουρών της Επανάστασης.
Παρά την προετοιμασία, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απορρίψει εισηγήσεις για την επανέναρξη εκτεταμένων επιχειρήσεων. Μάλιστα, σε ανάρτησή του την Πέμπτη δήλωσε ότι δεν προτίθεται να διατάξει επίθεση πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι οι δύο πλευρές έχουν «παραγωγικές συζητήσεις».
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, Ισραηλινοί φέρεται να έχουν προειδοποιήσει την Ουάσινγκτον ότι μια ενδεχόμενη αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να επηρεάσει τον προγραμματισμό των εκλογών στο Ισραήλ, οι οποίες έχουν οριστεί για τις 27 Οκτωβρίου.
Πέντε απορριφθείσες προτάσεις και ένα σχέδιο τριήμερης επίθεσης
Κατά τους τελευταίους μήνες, η ομάδα εθνικής ασφάλειας του Τραμπ και το Πεντάγωνο έχουν παρουσιάσει στον πρόεδρο πέντε διαφορετικές εισηγήσεις για μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις, είτε εναντίον του Ιράν είτε κατά των Χούθι, της φιλοϊρανικής οργάνωσης που δρα στην Υεμένη και στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας. Ο Αμερικανός πρόεδρος απέρριψε και τις πέντε προτάσεις.
Ωστόσο, ζήτησε να εξεταστούν εκ νέου οι διαθέσιμες στρατιωτικές επιλογές. Το θέμα συζητήθηκε την περασμένη Παρασκευή σε συνάντηση στο Καμπ Ντέιβιντ, στην οποία συμμετείχαν ανώτατοι αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας υπό τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς.
Πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για το σχέδιο ανέφεραν στους New York Times ότι το επικρατέστερο σενάριο αφορά μια στρατιωτική εκστρατεία περίπου τριών ημερών, με στόχο να προκληθεί σημαντικό πλήγμα στις στρατιωτικές δυνατότητες της Τεχεράνης.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι πύραυλοι και τα drones του Ιράν, μεγάλο μέρος των οποίων οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν ανασυγκροτήσει μετά την πρώτη φάση του πολέμου. Στους πιθανούς στόχους περιλαμβάνονται επίσης ενεργειακές εγκαταστάσεις, στρατηγεία και κέντρα διοίκησης.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το βασικό εμπόδιο
Παρά τη στρατιωτική κινητοποίηση, οι διπλωματικές επαφές συνεχίζονται μέσω μεσολαβητών. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι έχει καταγραφεί κάποια πρόοδος στις συνομιλίες, ωστόσο οι διαφωνίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης εξακολουθούν να εμποδίζουν μια συμφωνία.
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να υπάρξει πρώτα συνεννόηση για τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν. Από την πλευρά τους, οι Ιρανοί διαπραγματευτές υποστηρίζουν ότι το συγκεκριμένο ζήτημα θα πρέπει να εξεταστεί στο τελευταίο στάδιο των συνομιλιών.
Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές εκτιμήσεις περιγράφουν έναν αντίπαλο που έχει προσαρμόσει τις στρατιωτικές του τακτικές. Η αναχαίτιση των ιρανικών πυραύλων απαιτεί πλέον μεγαλύτερη κατανάλωση αντιπυραυλικών βλημάτων σε σχέση με τα πρώτα στάδια του πολέμου, επιβαρύνοντας τα αποθέματα των ΗΠΑ.
Επιπλέον, σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τις σχετικές πληροφορίες, το Ιράν αξιοποιεί δορυφορικές εικόνες από κινεζικές εταιρείες, προκειμένου να εντοπίζει αποτελεσματικότερα αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις.
Τουλάχιστον 13 επιθέσεις σε πλοία από τον Σεπτέμβριο
Η ένταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει υψηλή. Από τον Σεπτέμβριο, όταν σημειώθηκε η τελευταία σημαντική ανταλλαγή επιθέσεων και αντιποίνων, το Ιράν έχει πλήξει τουλάχιστον 13 πλοία, σύμφωνα με ομάδα παρακολούθησης που λειτουργεί υπό το βρετανικό Πολεμικό Ναυτικό. Άλλες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών ανεβάζουν τον αριθμό των περιστατικών σχεδόν στα 20.
Παρά τις επιθέσεις, η αμερικανική αντίδραση υπήρξε μέχρι στιγμής περιορισμένη, χωρίς να ακολουθήσει ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση.
Οι εξελίξεις προκαλούν ανησυχία στη ναυτιλιακή βιομηχανία, καθώς οι επιθέσεις δημιουργούν αβεβαιότητα για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας και τη μεταφορά ενεργειακών φορτίων από τη Μέση Ανατολή. Παρότι οι εξαγωγές πετρελαίου από την περιοχή έχουν αυξηθεί, η δυνατότητα του Ιράν να απειλεί τη διέλευση πλοίων παραμένει σημαντικός παράγοντας κινδύνου.
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι ΗΠΑ απαντούσαν συστηματικά σε επιθέσεις που έθεταν σε κίνδυνο τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Η μεταγενέστερη αλλαγή στάσης, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, αντανακλά την απροθυμία του Τραμπ να επαναφέρει τη σύγκρουση σε πλήρη ένταση.
Ανησυχία για τις αμερικανικές βάσεις και τον «σκιώδη στόλο»
Οι στρατιωτικοί διοικητές των ΗΠΑ εκφράζουν επίσης προβληματισμό για την αυξανόμενη δυσκολία προστασίας των αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή. Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται οι επιθέσεις με πυραύλους και drones, αλλά και οι κίνδυνοι για ενεργειακές εγκαταστάσεις και άλλες πολιτικές υποδομές.
Την Πέμπτη, ο Τραμπ υποστήριξε ότι κανένα από τα φορτία πετρελαίου που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ δεν προέρχεται από το Ιράν. Η εκτίμηση αυτή, ωστόσο, αμφισβητείται από πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τις εκθέσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.
Το Ιράν φέρεται να επιτρέπει τη διέλευση ορισμένων πλοίων που καταβάλλουν τέλη ή μεταφέρουν μέρος του ιρανικού πετρελαίου. Παράλληλα, χρησιμοποιεί έναν λεγόμενο «σκιώδη στόλο» δεξαμενόπλοιων, μέσω του οποίου επιχειρεί να παρακάμπτει τις διεθνείς κυρώσεις.
Κινεζικές εταιρείες έχουν καταβάλει τέλη στην Τεχεράνη για τη διέλευση από τα Στενά, ενώ, σύμφωνα με νυν και πρώην αξιωματούχους, το Ιράν φέρεται εδώ και χρόνια να αναμειγνύει κρυφά το πετρέλαιό του με ιρακινό, προκειμένου να αποκρύπτει την προέλευσή του.
Την ίδια ημέρα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε κυρώσεις σε 17 πλοία, τα οποία χαρακτήρισε μέρος του δικτύου που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά και το λαθρεμπόριο ιρανικού πετρελαίου.
Επιφυλάξεις ακόμη και από συνεργάτες του Τραμπ
Ο προβληματισμός για το ενδεχόμενο νέας επίθεσης δεν περιορίζεται στον Λευκό Οίκο. Ακόμη και στενοί συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου εμφανίζονται αμφίβολοι για το κατά πόσο μια νέα στρατιωτική εκστρατεία θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά τη στάση της Τεχεράνης.
Ορισμένοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι η οικονομική πίεση που ασκεί η κυβέρνηση Τραμπ αποδίδει και ότι απαιτείται περισσότερος χρόνος ώστε να οδηγηθεί το Ιράν σε ουσιαστικές παραχωρήσεις.
Πριν από τη δήλωση του προέδρου ότι δεν θα υπάρξει επίθεση πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, υπήρχαν εκτιμήσεις ότι θα ανέβαλλε την τελική απόφαση έως την ολοκλήρωση των ισραηλινών εκλογών στις 27 Οκτωβρίου και των αμερικανικών εκλογών την επόμενη εβδομάδα.
Παρά τις επιφυλάξεις, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις διατηρούν την ετοιμότητά τους για επιχειρήσεις μεγαλύτερης κλίμακας, ακόμη και μέσα στις επόμενες ημέρες, εφόσον ο Τραμπ αλλάξει ξανά γνώμη.
Τρία αεροπλανοφόρα στη Μέση Ανατολή για πρώτη φορά από το 2003
Η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της στρατιωτικής προετοιμασίας. Η ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου Theodore Roosevelt αναχώρησε την περασμένη εβδομάδα από το Σαν Ντιέγκο και αναμένεται να ενωθεί με τα George H.W. Bush και George Washington έως τα τέλη Οκτωβρίου.
Κάθε ομάδα κρούσης περιλαμβάνει πολεμικά πλοία, ελικόπτερα και πεζοναύτες, ενώ συνοδεύεται από σημαντικό αριθμό αεροσκαφών. Εφόσον επιβεβαιωθεί η παρουσία και των τριών αεροπλανοφόρων, θα πρόκειται για την πρώτη φορά από το 2003 που τρία αμερικανικά αεροπλανοφόρα θα βρίσκονται ταυτόχρονα στη Μέση Ανατολή.
Έως το τέλος του μήνα, περισσότεροι από 20.000 ναύτες και πεζοναύτες αναμένεται να βρίσκονται εν πλω στην περιοχή, μαζί με εκατοντάδες αεροσκάφη.
Η ενίσχυση, ωστόσο, δεν προβλέπεται να διαρκέσει επ’ αόριστον. Το George Washington αναμένεται να επιστρέψει στη βάση του στην Ιαπωνία, αφού φτάσει στην περιοχή το Theodore Roosevelt, το οποίο προορίζεται να το αντικαταστήσει.
Γιατί παραμένει αβέβαιη μια νέα επίθεση
Παρά την κινητοποίηση, δεν θεωρείται δεδομένο ότι ο Τραμπ θα εγκρίνει νέες επιθέσεις ακόμη και μετά τις εκλογές. Αμερικανοί αξιωματούχοι φοβούνται ότι μια νέα εκστρατεία θα εξαντλούσε περαιτέρω τα αποθέματα αμυντικών όπλων που χρειάζονται για την προστασία των αμερικανικών βάσεων και την αναχαίτιση ιρανικών πυραύλων και drones.
Από την άλλη πλευρά, υποστηρικτές μιας νέας επιχείρησης εκτιμούν ότι η επιδείνωση της ιρανικής οικονομίας δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για πρόσθετη πίεση. Κατά την άποψή τους, ένα σύντομο αλλά έντονο κύμα πληγμάτων θα μπορούσε να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την Τεχεράνη, ιδίως εάν περιορίζονταν οι δυνατότητές της να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να αναχαιτίζουν ιρανικά drones και πυραύλους κρουζ, χωρίς να έχουν προχωρήσει σε πλήγματα κατά του «σκιώδους στόλου» δεξαμενόπλοιων του Ιράν ή σε νέες επιθέσεις εντός της ιρανικής επικράτειας.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η ενίσχυση των αμερικανικών δυνάμεων θα λειτουργήσει ως μέσο πίεσης στις διαπραγματεύσεις ή αν θα αποτελέσει το προοίμιο μιας νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.