Στενότερο επιχειρησιακό συντονισμό με τον συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της επιχείρησης «ΑΣΠΙΔΕΣ», καθώς οι επιθέσεις των Χούθι αυξάνουν την πίεση στη διεθνή ναυτιλία. Παράλληλα, η Συμμαχία της Μέκκας, στην οποία συμμετέχουν Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν, επιχειρεί να μετατρέψει τις δεσμεύσεις συλλογικής άμυνας σε στρατιωτική υποστήριξη, με την έκταση των νέων αναπτύξεων να παραμένει ασαφής.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, ανακοίνωσε στις 20 Οκτωβρίου ότι θα σταλεί αξιωματικός σύνδεσμος των «ΑΣΠΙΔΩΝ» για τον συντονισμό με τον σαουδαραβικό συνασπισμό και την αποφυγή επικαλύψεων.
Οι συνοδείες αυξάνονται, τα πλοία δεν επαρκούν
Η ευρωπαϊκή επιχείρηση διατηρεί αμυντικό χαρακτήρα, με αποστολή την προστασία εμπορικών πλοίων και πληρωμάτων. Η Κάλας υπογράμμισε ότι οι «ΑΣΠΙΔΕΣ» προστατεύουν τη ναυτιλία, διαχωρίζοντας τον ρόλο τους από τη συμμετοχή στον πόλεμο.
Ωστόσο, παραδέχθηκε ότι τα διαθέσιμα πολεμικά πλοία δεν επαρκούν για όλα τα αιτήματα συνοδείας. Κάλεσε τα κράτη-μέλη να μετατρέψουν τις δεσμεύσεις για επιπλέον φρεγάτες σε πραγματική παρουσία στη θάλασσα, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά πλήττεται η αξιοπιστία της ΕΕ ως παρόχου ασφάλειας.
Η εντολή των «ΑΣΠΙΔΩΝ» έχει παραταθεί έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027, με σχεδόν 15 εκατ. ευρώ για τις κοινές δαπάνες της τρέχουσας ετήσιας περιόδου. Το ποσό αφορά τη συλλογική λειτουργία και υποστήριξη της επιχείρησης και δεν περιλαμβάνει το σύνολο των δαπανών που αναλαμβάνουν χωριστά τα κράτη για τις δυνάμεις που διαθέτουν.
Συμμαχία της Μέκκας: Από την ενεργοποίηση στην εφαρμογή
Στις 5 Οκτωβρίου, οι τρεις εταίροι της Συμμαχίας της Μέκκας συμφώνησαν να προχωρήσουν άμεσα στην εφαρμογή των υποχρεώσεων συλλογικής άμυνας και στην ταχεία ανάπτυξη συμφωνημένων δυνάμεων και στρατιωτικών δυνατοτήτων στη Σαουδική Αραβία.
Το κοινό ανακοινωθέν, όμως, δεν προσδιόριζε αριθμούς στρατιωτών, οπλικά συστήματα ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Έτσι, η πολιτική απόφαση ενεργοποίησης δεν επιτρέπει από μόνη της την αποτίμηση του μεγέθους της ενίσχυσης που έχει φτάσει στο σαουδαραβικό έδαφος.
Η Τουρκία κατέθεσε τη συμφωνία προς κύρωση στη Βουλή στις 20 Οκτωβρίου. Την επόμενη ημέρα, βουλευτής του κυβερνώντος AKP δήλωσε στο Reuters ότι θα ακολουθήσει ξεχωριστό αίτημα εξουσιοδότησης για αποστολή στρατιωτικού προσωπικού, μετά την έγκριση του συμφώνου. Πρόκειται για πρόοδο στη θεσμική διαδικασία, χωρίς ακόμη επιβεβαίωση νέας ανάπτυξης τουρκικού στρατιωτικού τμήματος.
Υπάρχει βοήθεια, αλλά η εικόνα παραμένει αποσπασματική
Η αναμονή της κοινοβουλευτικής διαδικασίας δεν σημαίνει απουσία τουρκικής συνδρομής. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters στις 7 Οκτωβρίου, που επικαλούνταν Τούρκους και Αμερικανούς αξιωματούχους, η υποστήριξη περιλάμβανε εξοπλισμό, ανταλλαγή πληροφοριών, επιτήρηση, σχεδιασμό και επιμελητεία. Αμερικανός αξιωματούχος αναφέρθηκε επίσης σε χειριστές drones και βοήθεια για τη βελτίωση αμυντικών μέτρων.
Η συνδρομή περιγραφόταν κυρίως ως “διμερής”, ενόσω εκκρεμούσε ακόμη η κύρωση της τριμερούς συμφωνίας από το τουρκικό κοινοβούλιο, χωρίς πλήρη δημόσια στοιχεία για ποσότητες και παραδόσεις. Με αυτά τα δεδομένα, η αναφορά σε “διμερή” συνδρομή σήμαινε ότι οι ως άνω περιγραφές αφορούσαν κυρίως σε βοήθεια από το Πακιστάν.
Το Πακιστάν, από την πλευρά του, έχει επιβεβαιώσει ότι διαθέτει δυνάμεις στη Σαουδική Αραβία. Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος Αχμέντ Σαρίφ Τσόντρι τόνισε, ωστόσο, ότι η παρουσία αυτή έχει ιστορία δεκαετιών. Η δήλωση επιβεβαιώνει στρατιωτική συνδρομή, χωρίς να αποσαφηνίζει πόσες πρόσθετες δυνάμεις αναπτύχθηκαν ειδικά για τη σημερινή κρίση.
Από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει επομένως μια συμμαχία που κινείται με διαφορετικές ταχύτητες: η αμυντική βοήθεια και οι προϋπάρχουσες στρατιωτικές συνεργασίες συνυπάρχουν με διαδικασίες που ακόμη ολοκληρώνονται. Η ταχύτητα συγκρότησης μιας νέας, κοινής επιχειρησιακής δύναμης παραμένει δυσκολότερο να τεκμηριωθεί.
Για τη ναυτιλία, το κρίσιμο μέτρο αποτελεσματικότητας είναι τελικά η διαθέσιμη προστασία στη θάλασσα. Η παραδοχή της ΕΕ ότι δεν μπορεί να καλύψει όλα τα αιτήματα συνοδείας δείχνει ότι ο στενότερος συντονισμός χρειάζεται να συνοδευτεί και από περισσότερα επιχειρησιακά μέσα, κάτι που σε ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες πιθανόν να δρομολογείται ήδη.
