Η απώλεια Βουλής και Γερουσίας περιορίζει τον πρόεδρο, αλλά δεν εγγυάται φθηνότερη ζωή ή πολιτική ηρεμία – Τι μπορεί να αλλάξει έως το 2028 σε οικονομία, μετανάστευση και λειτουργία του κράτους
Οι Αμερικανοί ψήφισαν για να αλλάξουν την πορεία της χώρας. Από την επόμενη ημέρα, όμως, θα εξακολουθήσουν να πληρώνουν λογαριασμούς, να ανησυχούν για το κόστος της στέγης και να ζουν με τις συνέπειες ενός πολέμου που επιβαρύνει την οικονομία. Η ήττα του Ντόναλντ Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές αλλάζει τους συσχετισμούς στην Ουάσιγκτον. Η αλλαγή στην καθημερινότητά τους θα είναι δυσκολότερη και πιθανότατα πιο αργή.
Η επικράτηση των Δημοκρατικών σε Βουλή και Γερουσία ανοίγει μια περίοδο διαιρεμένης εξουσίας: ο Τραμπ παραμένει στον Λευκό Οίκο, ενώ η αντιπολίτευση αποκτά τη δυνατότητα να εμποδίζει νομοθετικές πρωτοβουλίες και να εντείνει τον έλεγχο της κυβέρνησής του. Το νέο Κογκρέσο αναλαμβάνει τον Ιανουάριο του 2027.
Αυτή είναι και η ουσία της «αρχής του τέλους» που περιγράφεται στην ανάλυση των New York Times: η εξασθένηση ενός προέδρου που επί μία δεκαετία καθόριζε την πολιτική ατζέντα. Το αν αυτή η υποχώρηση θα μεταφραστεί σε καλύτερη ζωή για τους πολίτες παραμένει ανοιχτό.
Η ακρίβεια δεν τελειώνει στην κάλπη
Το κόστος ζωής και η δυσαρέσκεια για τον πόλεμο με το Ιράν αποτέλεσαν βασικούς παράγοντες της εκλογικής ανατροπής. Για τα νοικοκυριά, επομένως, το πρώτο κριτήριο της επόμενης διετίας θα είναι πρακτικό: πόσο κοστίζουν τα καύσιμα, τα τρόφιμα, η κατοικία και η περίθαλψη.
Η αλλαγή πλειοψηφίας στο Κογκρέσο δεν μειώνει από μόνη της τις τιμές. Ακόμη και μια αποκλιμάκωση του πληθωρισμού σημαίνει συνήθως ότι οι ανατιμήσεις επιβραδύνονται, όχι ότι οι τιμές επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα.
Οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να πιέσουν για μέτρα στήριξης ή να εμποδίσουν νέες επιβαρύνσεις. Για να γίνουν, όμως, οι προτάσεις τους νόμοι θα χρειάζονται και την υπογραφή του προέδρου — εκτός εάν συγκεντρωθούν οι αυξημένες πλειοψηφίες που απαιτούνται για την ανατροπή προεδρικού βέτο. Συνεπώς, οι μεγάλες οικονομικές παρεμβάσεις θα εξαρτώνται από συμβιβασμούς.
Το πιθανότερο είναι ότι οι πολίτες θα ακούσουν πολλές υποσχέσεις για ανακούφιση, αλλά θα χρειαστεί χρόνος για να διαπιστώσουν ποιες μπορούν να εφαρμοστούν.
Περισσότερος έλεγχος, περισσότερες συγκρούσεις
Η πιο άμεση αλλαγή αναμένεται στη λογοδοσία της κυβέρνησης. Οι Δημοκρατικοί αποκτούν τη δυνατότητα να οργανώνουν κοινοβουλευτικές έρευνες, να ζητούν στοιχεία και να εξετάζουν κυβερνητικούς χειρισμούς. Το Reuters καταγράφει ήδη την προοπτική ερευνών και δυσκολότερης έγκρισης προεδρικών επιλογών από το νέο Κογκρέσο.
Αυτό μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια. Μπορεί, επίσης, να οδηγήσει σε μια καθημερινότητα συνεχών πολιτικών αντιπαραθέσεων, με ακροάσεις, δικαστικές προσφυγές και αλληλοκατηγορίες να κυριαρχούν στην ενημέρωση.
Ο Τραμπ θα έχει κίνητρο να παρουσιάζει το Κογκρέσο ως εμπόδιο στην υλοποίηση των δεσμεύσεών του. Οι Δημοκρατικοί θα επιχειρούν να αποδείξουν ότι ανακόπτουν αποφάσεις που θεωρούν επιζήμιες. Για τους πολίτες, ο κίνδυνος είναι να ενισχυθεί η αίσθηση ότι η Ουάσιγκτον συγκρούεται διαρκώς χωρίς να λύνει τα προβλήματά τους.
Ο προϋπολογισμός θα κρίνει υπηρεσίες και παροχές
Η εξουσία του Κογκρέσου πάνω στις δημόσιες δαπάνες δίνει στη νέα πλειοψηφία ουσιαστική διαπραγματευτική δύναμη. Κάθε μεγάλη αναμέτρηση για τη χρηματοδότηση του κράτους μπορεί να εξελιχθεί σε παζάρι για προγράμματα, υπηρεσίες και πολιτικές προτεραιότητες.
Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία εγκαίρως, υπάρχει κίνδυνος αναστολής λειτουργίας τμημάτων της ομοσπονδιακής διοίκησης, του γνωστού shutdown. Πρόκειται για ενδεχόμενο, όχι για αναπόφευκτη εξέλιξη. Μια τέτοια κρίση, πάντως, μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις σε υπηρεσίες και αναστάτωση σε εργαζομένους και συναλλασσομένους με το Δημόσιο.
Αντίθετα, στοχευμένες συμφωνίες θα μπορούσαν να προσφέρουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα. Η επόμενη διετία θα κριθεί και από το κατά πόσο οι δύο πλευρές θα θεωρήσουν πολιτικά συμφέρουσα τη συνεννόηση.
Μετανάστευση: Η ανασφάλεια δεν εξαφανίζεται
Για τις οικογένειες μεταναστών, η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών δεν συνεπάγεται αυτόματη αλλαγή καθεστώτος ή τερματισμό των επιχειρήσεων επιβολής της μεταναστευτικής νομοθεσίας.
Ένα Κογκρέσο υπό τους Δημοκρατικούς μπορεί να ασκήσει μεγαλύτερο έλεγχο και να διεκδικήσει περιορισμούς μέσω της νομοθεσίας και της χρηματοδότησης. Η κυβέρνηση, ωστόσο, διατηρεί σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή των υφιστάμενων νόμων.
Η πιθανότερη προοπτική είναι μια παρατεταμένη διαμάχη ανάμεσα στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, το Κογκρέσο, τις πολιτείες και τα δικαστήρια. Για πολλούς ανθρώπους αυτό σημαίνει ότι η αβεβαιότητα θα συνεχιστεί, ακόμη και αν αλλάξει ο τόνος της δημόσιας συζήτησης.
Ο πόλεμος παραμένει καθοριστικός για το πορτοφόλι
Η εξέλιξη της σύγκρουσης με το Ιράν μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερη για την οικονομική καθημερινότητα από πολλές κοινοβουλευτικές αντιπαραθέσεις. Η πίεση που άσκησαν ο πόλεμος και το κόστος ζωής στην εκλογική συμπεριφορά καταγράφεται στις πρώτες αποτιμήσεις του αποτελέσματος.
Μια ουσιαστική αποκλιμάκωση θα μπορούσε να περιορίσει την ενεργειακή αβεβαιότητα. Η παράταση ή η επέκταση της σύγκρουσης θα μπορούσε να συντηρήσει πιέσεις σε καύσιμα, μεταφορές και επιχειρηματικό κόστος.
Το νέο Κογκρέσο προσθέτει πολιτικούς και χρηματοδοτικούς περιορισμούς στους χειρισμούς του προέδρου. Δεν προσφέρει, όμως, από μόνο του λύση σε έναν πόλεμο.
Η χώρα θα εξακολουθήσει να ζει με διαφορετικούς κανόνες
Η ζωή στις ΗΠΑ δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τον Λευκό Οίκο. Οι πολιτείες έχουν καθοριστικό ρόλο σε πεδία όπως η εκπαίδευση, η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και πολλές πλευρές της κοινωνικής πολιτικής.
Επομένως, ακόμη και με διαφορετικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον, οι εμπειρίες των πολιτών θα εξακολουθήσουν να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τον τόπο κατοικίας τους. Η προσδοκία μιας ενιαίας, άμεσης αλλαγής σε ολόκληρη τη χώρα δύσκολα θα επιβεβαιωθεί.
Η μάχη του 2028 αρχίζει τώρα
Η επόμενη διετία θα είναι ταυτόχρονα περίοδος διακυβέρνησης και αγώνας για τη διαδοχή. Στους Ρεπουμπλικανούς θα δοκιμαστεί η επιρροή του Τραμπ στην επιλογή υποψηφίων και στην πολιτική κατεύθυνση του κόμματος. Στους Δημοκρατικούς θα τεθεί το ερώτημα αν η αντίθεση στον πρόεδρο μπορεί να μετατραπεί σε πειστικό πρόγραμμα εξουσίας.
Για τους Αμερικανούς, το πιο ρεαλιστικό σενάριο είναι μια διετία με ισχυρότερα θεσμικά αντίβαρα, δύσκολες διαπραγματεύσεις και επίμονη οικονομική αβεβαιότητα. Υπάρχει περιθώριο για συμφωνίες που θα βελτιώσουν την καθημερινότητα, αλλά και σοβαρός κίνδυνος παρατεταμένης ακινησίας.
Η «αρχή του τέλους» θα αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο εάν η εκλογική αποδοκιμασία οδηγήσει σε αλλαγή συμπεριφοράς και εφαρμόσιμες λύσεις. Οι πολίτες θα μετρήσουν αυτή την αλλαγή στην ασφάλεια της εργασίας τους, στην πρόσβαση στις υπηρεσίες και στα χρήματα που τους απομένουν στο τέλος του μήνα.
