Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας, καθώς οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να εισέρχονται σε κρίσιμη καμπή, με τις δύο πλευρές να εκπέμπουν ταυτόχρονα μηνύματα αισιοδοξίας αλλά και έντονης επιφυλακτικότητας.
Την ώρα που η Ουάσινγκτον εμφανίζεται να μιλά για πρόοδο και πιθανή συμφωνία μέσα στις επόμενες ώρες, η Τεχεράνη επιμένει ότι τα πλέον κρίσιμα ζητήματα —και κυρίως το πυρηνικό πρόγραμμα και το εμπλουτισμένο ουράνιο— παραμένουν ανοιχτά.
«Τις επόμενες ώρες ίσως υπάρξει καλή είδηση»
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο σημαντικών εξελίξεων μέσα στις επόμενες ώρες, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Νέο Δελχί.
«Πιστεύω ότι είναι πιθανόν, τις επόμενες ώρες, ο κόσμος να λάβει μια καλή είδηση», δήλωσε χαρακτηριστικά, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενο της πιθανής συμφωνίας.
Οι δηλώσεις του ενίσχυσαν τα σενάρια περί προσωρινής αποκλιμάκωσης στη σύγκρουση που μαίνεται στη Μέση Ανατολή, αλλά και πιθανής επανεκκίνησης διαύλων επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η Τεχεράνη βάζει «φρένο» στην αισιοδοξία
Παρά το θετικό κλίμα που επιχειρεί να καλλιεργήσει η αμερικανική πλευρά, το Ιράν εμφανίζεται ιδιαίτερα πιο προσεκτικό.
Υψηλόβαθμη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι δεν έχει υπάρξει συμφωνία σχετικά με το απόθεμα υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου που διαθέτει η χώρα.
«Το πυρηνικό ζήτημα θα συζητηθεί στις διαπραγματεύσεις για μια τελική συμφωνία και ως εκ τούτου δεν αποτελεί τμήμα της τρέχουσας συμφωνίας», ανέφερε η ίδια πηγή, ξεκαθαρίζοντας πως δεν έχει συμφωνηθεί η μεταφορά του εμπλουτισμένου ουρανίου εκτός Ιράν.
Η συγκεκριμένη παράμετρος θεωρείται κομβικής σημασίας για τις ΗΠΑ και τους δυτικούς συμμάχους τους, καθώς αφορά άμεσα το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τις διεθνείς ανησυχίες για πιθανή στρατιωτική αξιοποίηση του πυρηνικού υλικού.
«Αν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να εγείρουν εμπόδια, δεν θα υπάρξει συμφωνία»
Την ίδια ώρα, το ιρανικό πρακτορείο Tasnim επικαλείται πηγή σύμφωνα με την οποία εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες σε βασικά σημεία του υπό διαμόρφωση μνημονίου συμφωνίας.
«Εάν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να εγείρουν εμπόδια, δεν θα υπάρξει καμία πιθανότητα να επιτευχθεί ένα τελικό μνημόνιο συμφωνίας», φέρεται να δήλωσε η ιρανική πλευρά.
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, οι διαφωνίες επικεντρώνονται σε μία ή δύο βασικές ρήτρες που εξακολουθούν να μπλοκάρουν την τελική μορφή της συμφωνίας.
Στενά του Ορμούζ και άρση κυρώσεων στο τραπέζι
Παρά τις εκκρεμότητες, αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια προκαταρκτική συμφωνία που θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά την ένταση στην περιοχή.
Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν «ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό», ενώ σύμφωνα με πληροφορίες το προσχέδιο προβλέπει την επαναλειτουργία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία θεωρείται ζωτικής σημασίας για τη διεθνή οικονομία και την παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων πετρελαϊκών μεταφορών.
Παράλληλα, σύμφωνα με ρεπορτάζ του CBS News, η αμερικανική πρόταση περιλαμβάνει αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό αλλά και συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ακόμη 30 ημέρες.
Αντίστοιχες πληροφορίες δημοσίευσε και η Wall Street Journal, επιβεβαιώνοντας ότι το ουράνιο παραμένει το μεγαλύτερο «αγκάθι» στις συνομιλίες.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το μεγάλο εμπόδιο
Παρά τη σχετική πρόοδο, το πιο κρίσιμο ζήτημα εξακολουθεί να είναι το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η New York Times μετέδωσε ότι η τύχη του αποθέματος υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου θα εξεταστεί σε επόμενο κύκλο συνομιλιών, πιθανότατα μέσα στις επόμενες εβδομάδες ή μήνες.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ παραδέχθηκε ότι η Τεχεράνη βρίσκεται στη «φάση οριστικοποίησης» ενός πρωτοκόλλου συμφωνίας, ωστόσο υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει ακόμη συναίνεση στα σημαντικότερα ζητήματα.
Πακιστανική διαμεσολάβηση και νέο παράθυρο διαλόγου
Σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις φαίνεται να διαδραματίζει και το Πακιστάν, το οποίο λειτουργεί ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Ο πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ εξέφρασε αισιοδοξία για νέα συνάντηση στο άμεσο μέλλον, δηλώνοντας ότι «ελπίζουμε να φιλοξενήσουμε πολύ σύντομα τον επόμενο κύκλο διαπραγματεύσεων».
Ο πρώτος γύρος συνομιλιών είχε πραγματοποιηθεί στην Ισλαμαμπάντ στις 11 Απριλίου, παρουσία υψηλόβαθμων αμερικανών και ιρανών αξιωματούχων.
Παρότι οι συνομιλίες εκείνες δεν κατέληξαν σε άμεσο αποτέλεσμα, θεωρούνται η βάση πάνω στην οποία οικοδομείται τώρα η νέα προσπάθεια αποκλιμάκωσης.