Ο νέος κανονισμός θα παραμείνει σε ισχύ έως το τέλος του 2029 και αλλάζει σημαντικά το καθεστώς των δασμών σε χιλιάδες προϊόντα που διακινούνται ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού
Από την 1η Ιουλίου τίθεται επίσημα σε εφαρμογή η νέα δασμολογική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών, μετά τη δημοσίευση του σχετικού Κανονισμού στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Πρόκειται για τη συμφωνία που είχαν ανακοινώσει πέρυσι η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με στόχο τη διευκόλυνση του διατλαντικού εμπορίου.
Μηδενικοί δασμοί σε χιλιάδες αμερικανικά προϊόντα
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την κατάργηση των ευρωπαϊκών τελωνειακών δασμών για σχεδόν όλα τα βιομηχανικά προϊόντα αμερικανικής προέλευσης.
Στη λίστα περιλαμβάνονται χημικά προϊόντα, φαρμακευτικά σκευάσματα, πλαστικά, υφάσματα, μέταλλα, μηχανήματα, οχήματα, εξοπλισμός αεροναυπηγικής και όργανα υψηλής τεχνολογίας.
Παράλληλα, μηδενικοί ή μειωμένοι δασμοί προβλέπονται και για σειρά αγροτικών προϊόντων, όπως πατάτες, λαχανικά, εσπεριδοειδή και ξηρούς καρπούς.
Προστασία για τους Ευρωπαίους παραγωγούς
Παρά το γενικό άνοιγμα της αγοράς, η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί ασφαλιστικές δικλείδες για ορισμένα ευαίσθητα προϊόντα.
Για προϊόντα όπως οι ντομάτες, τα αγγούρια, οι αγκινάρες και ορισμένα εσπεριδοειδή εξακολουθούν να ισχύουν ειδικοί μηχανισμοί προστασίας, ώστε να αποτραπούν εισαγωγές σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές που θα μπορούσαν να πλήξουν τους Ευρωπαίους παραγωγούς.
Νέες ποσοστώσεις για κρέας, γαλακτοκομικά και θαλασσινά
Η συμφωνία προβλέπει επίσης ειδικές δασμολογικές ποσοστώσεις για προϊόντα στρατηγικής σημασίας.
Μεταξύ άλλων ανοίγει ο δρόμος για μεγαλύτερες εισαγωγές:
- χοιρινού κρέατος,
- κρέατος βίσωνα,
- τυριών και γαλακτοκομικών,
- ξηρών καρπών,
- σογιέλαιου,
- σολομού,
- μπακαλιάρου Αλάσκας,
- γαρίδας,
- καφέ,
- κακάο και προϊόντων ζαχαροπλαστικής.
Οι ποσοστώσεις θα ανανεώνονται κάθε χρόνο.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την ελληνική οικονομία οι άμεσες αλλαγές αναμένεται να είναι περιορισμένες αλλά όχι αμελητέες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς προορισμούς της χώρας εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με το διμερές εμπόριο να ανήλθε το 2025 στα 4,75 δισ. ευρώ.
Η νέα συμφωνία εκτιμάται ότι θα διευκολύνει κυρίως την είσοδο περισσότερων αμερικανικών αγροτικών και βιομηχανικών προϊόντων στην ελληνική αγορά, ενώ οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ εξακολουθούν να υπόκεινται στο ανώτατο δασμολογικό όριο του 15%, όπως προβλέπει η διατλαντική συμφωνία.
Ένα από τα ζητήματα που εξακολουθούν να προβληματίζουν την ελληνική πλευρά είναι η προστασία των προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), με βασικότερο παράδειγμα τη φέτα, καθώς η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει πλήρως το ευρωπαϊκό καθεστώς προστασίας.
Χάλυβας και αλουμίνιο παραμένουν «αγκάθι»
Εκτός της συμφωνίας παραμένουν ο χάλυβας και το αλουμίνιο.
Οι αμερικανικοί δασμοί ύψους 50% εξακολουθούν να ισχύουν για τα συγκεκριμένα προϊόντα, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να επαναφέρει αντίμετρα εάν μέχρι το τέλος του 2026 δεν υπάρξει νέα συμφωνία.
Νέα σκιά από τις απειλές Τραμπ
Την ώρα που η εμπορική συμφωνία τίθεται σε εφαρμογή, μια νέα εστία έντασης εμφανίζεται στις σχέσεις Βρυξελλών και Ουάσινγκτον.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε πριν από λίγες ημέρες ότι οι ΗΠΑ θα επιβάλουν δασμούς 100% σε προϊόντα χωρών που θα προχωρήσουν στην επιβολή ψηφιακού φόρου στις αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απάντησε ότι θα αντιδράσει «γρήγορα και αποφασιστικά» σε οποιαδήποτε μονομερή αμερικανική ενέργεια, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας εμπορικής αντιπαράθεσης, παρά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας.
