«Η ανανέωση του στόλου των λεωφορείων με 250 ηλεκτρικά οχήματα δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα. Χρειάζονται πολλές, περισσότερες, πρόσθετες πρωτοβουλίες. Με μεθοδικότητα και συνέπεια υλοποιούμε, εντός χρονοδιαγραμμάτων, κάθε στόχο που έχουμε θέσει για την πραγματική αναγκαιότητα ανανέωσης του στόλου σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη», έχει δηλώσει ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Σταϊκούρας.

Κατά τη διεθνή βιβλιογραφία και πρακτική, «ο μέγιστος χρόνος ζωής ενός τυπικού αστικού λεωφορείου είναι 18 έτη. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο αντίστοιχος μέσος χρόνος ζωής είναι ίσος με 12 έτη». Σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, ο μέσος όρος ηλικίας των λεωφορείων στην Ελλάδα είναι 19 έτη, όταν ο μέσος όρος ηλικίας στην Ευρώπη είναι 13 έτη.

Ακόμα και ένα συμβατικό λεωφορείο, όμως, μπορεί να αντικαταστήσει 30 αυτοκίνητα στον δρόμο, σημειώνει η Ένωση Ευρωπαίων κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA): Τα λεωφορεία συμβάλλουν στη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης και έχουν επίσης το χαμηλότερο αποτύπωμα άνθρακα ανά επιβάτη από οποιαδήποτε μορφή μηχανοκίνητης μεταφοράς. Τα λεωφορεία με εναλλακτική κίνηση αποτελούν σχεδόν το ένα τρίτο της αγοράς στην ΕΕ.

Ταξινομήσεις 2023

Ο ACEA αναφέρει ότι πάνω από 7.000 ηλεκτρικά λεωφορεία έχουν ταξινομηθεί στην Ευρώπη το 2023: «Αυξήθηκαν κατά 39,1% σε 5.166 μονάδες, διεκδικώντας μερίδιο αγοράς 15,9%. Το μερίδιο των λεωφορείων ντίζελ μειώθηκε, από 67% το 2022, σε 62% πέρυσι. Το 2022 οι ταξινομήσεις ηλεκτρονικών λεωφορείων αντιπροσώπευαν το 12,7% της συνολικής αγοράς λεωφορείων της ΕΕ».

Στην ευρύτερη περιοχή ΕΕ (Ευρωπαϊκή Ένωση) + ΕΖΕΣ Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών + ΗΒ (Ηνωμένο Βασίλειο), ο αριθμός των ταξινομήσεων ηλεκτρονικών λεωφορείων αυξάνεται σε σχεδόν 7.200 μονάδες, με μερίδιο 18% σε μια αγορά αξίας 39.944 λεωφορείων και πούλμαν.

Στη συνολική ευρωπαϊκή αγορά λεωφορείων και πούλμαν, οι ταξινομήσεις αυξήθηκαν κατά 19,4% σε σύγκριση με το 2022, φτάνοντας συνολικά τις 32.593 μονάδες.

Με βάση πάντα τα στοιχεία της ACEA για την αγορά ηλεκτρικών λεωφορείων, η Ισπανία προηγήθηκε με ανάπτυξη 269,7%, ακολουθούμενη από την Ιταλία (+253,4%) και τη Γερμανία (+29,3% – με διαφορά 10% σε σύγκριση με τα στοιχεία που δημοσίευσε η KBA [Ομοσπονδιακής Αρχής Μεταφορών της Γερμανίας]), που μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι τα στοιχεία της αφορούν λεωφορεία άνω των 3,5 τόνων.

Τα υβριδικά ηλεκτρικά λεωφορεία παρουσίασαν επίσης θετικά στοιχεία στο τέλος του έτους, σημειώνοντας αύξηση 115,1%, που σχεδόν διπλασίασε το μερίδιο αγοράς από 7,1% σε 12,8%, σε σύγκριση με το 2022. Αξιοσημείωτη ανάπτυξη στις τρεις πρώτες αγορές –Γαλλία (+221,3%), Ισπανία (+ 172,4%) και Γερμανία (+37,5%)– συνέβαλε σε αυτό το αποτέλεσμα.

Συνολικά στην Ευρώπη κυκλοφορούν 720.783 λεωφορεία (μεταξύ 252.237.775 επιβατικών Ι.Χ. αυτοκινήτων, 30.191.188 van και 6.451.695 φορτηγά).

Ελάχιστες επενδύσεις

Τα λεωφορεία είναι «η πιο ευρέως χρησιμοποιούμενη μορφή δημόσιας συγκοινωνίας στην ΕΕ, εξυπηρετώντας πόλεις καθώς και προαστιακές και αγροτικές περιοχές. Είναι επίσης η πιο οικονομική και ευέλικτη μορφή δημόσιας συγκοινωνίας, που απαιτεί ελάχιστες επενδύσεις για την έναρξη νέων γραμμών ή δρομολογίων».

Ο ACEA υποστηρίζει ότι τα λεωφορεία είναι σημαντικά καθώς:
Βελτιώνουν (με τα πούλμαν) την κοινωνική ένταξη, παρέχοντας πρόσβαση στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την υγειονομική περίθαλψη σε όλους – συμπεριλαμβανομένων εκείνων με χαμηλά εισοδήματα, εκείνων που δεν οδηγούν, της παλαιότερης γενιάς, των ατόμων με αναπηρίες και των ατόμων που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές (σ.σ. δυστυχώς στην Ελλάδα είμαστε πολύ πίσω γενικώς στο θέμα προσβασιμότητας των ΑμεΑ).
·       Είναι η πιο ευρέως χρησιμοποιούμενη μορφή δημόσιας συγκοινωνίας στην ΕΕ, εξυπηρετώντας πόλεις καθώς και προαστιακές και αγροτικές περιοχές.

·       Είναι επίσης η πιο οικονομική και ευέλικτη μορφή δημόσιας συγκοινωνίας, που απαιτεί ελάχιστες επενδύσεις για την έναρξη νέων γραμμών ή δρομολογίων.

·       Τα λεωφορεία και τα πούλμαν συνεισφέρουν ζωτικά στον τουρισμό.

·       Τα λεωφορεία είναι ένας ασφαλής τρόπος μεταφοράς, υπεύθυνος μόνο για το 2% των θανάτων από τροχαία ατυχήματα στην ΕΕ.

Δημόσιες μετακινήσεις

·       Το 55,7% του συνόλου των μετακινήσεων με τα δημόσια μέσα μεταφοράς στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ή 32,1 δισεκατομμύρια μετακινήσεις επιβατών ετησίως) πραγματοποιείται με αστικά και προαστιακά λεωφορεία.

·       487,5 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα –το 9% των χερσαίων μεταφορών επιβατών στην ΕΕ– γίνεται με λεωφορεία και πούλμαν.

·       Αυτό αντιπροσωπεύει 487,5 δισεκατομμύρια επιβατικά χιλιόμετρα ετησίως.

·       Σήμερα κυκλοφορούν περισσότερα από 680.000 λεωφορεία στους δρόμους της ΕΕ.

·       Η μέση ηλικία του στόλου λεωφορείων της ΕΕ είναι άνω των 12,8 ετών.

·       Περίπου 30.000 νέα λεωφορεία και πούλμαν ταξινομήθηκαν σε ολόκληρη την ΕΕ το 2021.

·       Το 2021 εξήχθησαν 18.083 ευρωπαϊκά λεωφορεία, αξίας 632 εκατ. ευρώ.

·       Το 68,8% όλων των νέων λεωφορείων που πωλούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινούνται με ντίζελ.

·       Τα ηλεκτρικά φορτιζόμενα οχήματα (ηλεκτρικά με μπαταρία και plug-in υβριδικά) μαζί αντιπροσωπεύουν το 10,6% των πωλήσεων νέων λεωφορείων στην ΕΕ.

·       Σχεδόν το 1,0% όλων των λεωφορείων που κυκλοφορούν στην ΕΕ είναι ηλεκτροκίνητα οχήματα.

Προβλέψεις ανάπτυξης

«Η ανάπτυξη ηλεκτρονικών λεωφορείων στο δημοτικό περιβάλλον συνεχίζει να αυξάνεται. Τώρα αναμένουμε ότι τα δημοτικά λεωφορεία θα κινούνται ηλεκτρικά πιο γρήγορα από οποιοδήποτε άλλο τμήμα οδικών μεταφορών, με τα ηλεκτρονικά λεωφορεία να αποτελούν πάνω από το 67% του παγκόσμιου στόλου λεωφορείων το 2040», επισημαίνει η επικεφαλής του τομέα ηλεκτρικών μεταφορών του Bloomberg NEF, Aleksandra O’Donovan: «Αναμένουμε ότι τα δημοτικά ηλεκτρονικά λεωφορεία θα αυξηθούν, από 417.000 μονάδες το 2019, σε πάνω από 645.000 μονάδες το 2025 (περίπου το 39% του παγκόσμιου στόλου δημοτικών λεωφορείων)».

Η άλλη άποψη ειδικών αναφέρει ότι «σε αντίθεση με τα ηλεκτρικά λεωφορεία, τα οποία απαιτούν αρκετές ώρες για να επαναφορτιστούν, τα λεωφορεία υδρογόνου μπορούν να ανεφοδιαστούν με καύσιμα σε μόλις 10 λεπτά, χωρίς περιβαλλοντική επιβάρυνση. Αυτό καθιστά τα λεωφορεία υδρογόνου όχι απλώς μια μεταβατική τεχνολογία, αλλά μια μακροπρόθεσμη βιώσιμη λύση για τη δημόσια συγκοινωνία».

Βελτίωση καθημερινότητας

Η υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών, αρμόδια για τις Μεταφορές, Χριστίνα Αλεξοπούλου σημειώνει «με τα 140 ηλεκτρικά λεωφορεία στην Αθήνα και τα 110 στη Θεσσαλονίκη κάνουμε πράξη μία ακόμη δέσμευση της κυβέρνησής μας, καθώς η ηλεκτροκίνηση αποτελεί το μέλλον της αυτοκίνησης. Ταυτόχρονα όμως, εκσυγχρονίζοντας τον στόλο των αστικών λεωφορείων, βελτιώνουμε την καθημερινότητα των πολιτών. Επενδύοντας και σε λεωφορεία αντιρρυπαντικής τεχνολογίας –φιλικά προς το περιβάλλον– αθόρυβα, υλοποιώντας έτσι μία σημαντική παρέμβαση για τη Βιώσιμη Αστική Κινητικότητα στην πορεία μας προς τις μεταφορές του 2030».

Αρκεί τα λεωφορεία να έρχονται και στην ώρα τους…

Μεγάλος στόχος

Ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών: «Με πρόσθετο διαγωνισμό 750 νέων λεωφορείων αντιρρυπαντικής προστασίας, θα πετύχουμε τον μεγάλο στόχο που είχαμε θέσει από την αρχή της θητείας μας, την ανανέωση ή τη δρομολόγηση ανανέωσης 1.300 νέων λεωφορείων μέχρι το τέλος του 2027.

Οδυνηρή πραγματικότητα: «Το 39% του στόλου των λεωφορείων (μόνο) στην Αθήνα δεν είναι προσβάσιμο για τα ΑμεΑ!».

 

του Φίλη Καϊτατζή

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο