Το Μεγάλο Σάββατο αποτελεί την κατεξοχήν μεταβατική ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας, όπου το πένθος συνυπάρχει με την προσδοκία της Ανάστασης. Η Εκκλησία τιμά την κάθοδο του Ιησού Χριστού στον Άδη, ενώ οι ακολουθίες της ημέρας φέρουν ήδη έντονο αναστάσιμο χαρακτήρα.
Κατά την πρωινή λειτουργία της λεγόμενης Πρώτης Ανάστασης, η ατμόσφαιρα αλλάζει αισθητά, με το μήνυμα της νίκης της ζωής να γίνεται κυρίαρχο. Χαρακτηριστική είναι η στιγμή που αντηχεί ο ψαλμός:
«Ανάστα, ο Θεός, κρίνον την γην
ότι συ κληρονομήσεις
εν πάσι τους έθνεσι.»
και ο ιερεύς πετά στους πιστούς φύλλα δάφνης (βάγια).
Αμέσως μετά, διαβάζεται το Ευαγγέλιο, που έχει αναστάσιμο περιεχόμενο (Κατά Ματθαίον κη’ 1-20):
Σεισμός εγένετο μέγας, καθώς οι Μυροφόρες, πλησιάζουν τον Τάφο του Ιησού. Άγγελος Κυρίου αποσφραγίζει τον τάφο. Όταν οι δύο γυναίκες καταφθάνουν τον βλέπουν κενό και τον Άγγελο να τους αναγγέλλει ότι «Κύριος Ανέστη». Το χαρμόσυνο γεγονός θα πρέπει να το διαμηνύσουν στους μαθητές του. Ο Χριστός εμφανίζεται στις δύο γυναίκες. Σύναξη των 11 μαθητών και εμφάνιση του Χριστού ενώπιόν τους. Τους προτρέπει: «Πορευθέντες μαθητεύσαντες πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.»
Η κορύφωση έρχεται τα μεσάνυχτα, όταν ψάλλεται ο Όρθρος και τελείται η Αναστάσιμη Θεία Λειτουργία του Ιωάννου του Χρυσοστόμου, σηματοδοτώντας το πέρασμα από το σκοτάδι στο φως και από τη θλίψη στη χαρά της Ανάστασης.
Παράλληλα, το Μεγάλο Σάββατο συνοδεύεται από πλούσια και εντυπωσιακά έθιμα σε όλη την Ελλάδα. Στην Κέρκυρα, οι περίφημοι «μπότηδες» σπάνε με εκκωφαντικό θόρυβο, σηματοδοτώντας τη χαρά της Ανάστασης, ενώ στη Χίος ο εντυπωσιακός ρουκετοπόλεμος φωτίζει τον ουρανό.
Στη Ζάκυνθος και τη Λευκάδα αναβιώνουν έθιμα με σπασμένα πήλινα και εορταστικούς ήχους, ενώ σε περιοχές όπως η Άρτα και η Πρέβεζα, οι τοπικές παραδόσεις συνδυάζουν συμβολισμούς κάθαρσης και αναγέννησης.
Από το Άγιο Όρος έως τα νησιά του Αιγαίου, το Μεγάλο Σάββατο δεν είναι απλώς μια ημέρα αναμονής. Είναι η μετάβαση από τη θλίψη στη λύτρωση, από τη σιωπή στο φως, που κορυφώνεται με το μήνυμα της Ανάστασης.