Ηχηρό «καμπανάκι» για το μέλλον της κινηματογραφικής βιομηχανίας κρούουν περισσότεροι από 1.000 δημιουργοί, οι οποίοι με ανοιχτή επιστολή τους εκφράζουν την κατηγορηματική τους αντίθεση στη σχεδιαζόμενη συγχώνευση της Paramount με τη Warner Bros. Discovery. Ανάμεσα στους υπογράφοντες βρίσκονται κορυφαία ονόματα του διεθνούς σινεμά, όπως ο Γιώργος Λάνθιμος, ο Joaquin Phoenix, η Kristen Stewart, ο J. J. Abrams, ο Ben Stiller και ο Denis Villeneuve.
Οι υπογράφοντες καλούν τις αρμόδιες αρχές, και ειδικά τις ρυθμιστικές αρχές της Καλιφόρνιας, να αποτρέψουν τη συμφωνία-μαμούθ ύψους περίπου 111 δισ. δολαρίων, υποστηρίζοντας ότι ενδέχεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις όχι μόνο για τους δημιουργούς αλλά και για το κοινό.
Η συγκέντρωση ισχύος και ο φόβος για «λιγότερο σινεμά»
Σύμφωνα με όσα επισημαίνονται στην επιστολή, η συγχώνευση θα οδηγήσει σε περαιτέρω συγκέντρωση της αγοράς, μειώνοντας τα μεγάλα κινηματογραφικά στούντιο στις Ηνωμένες Πολιτείες σε μόλις τέσσερα: The Walt Disney Company, Universal Pictures, Sony Pictures και τον νέο όμιλο που θα προκύψει από τη συνένωση Paramount Global με τη Warner Bros. Discovery.
Οι δημιουργοί τονίζουν ότι η μείωση του ανταγωνισμού θα περιορίσει τις ευκαιρίες για νέες παραγωγές, ιδίως για πρωτότυπα ή μεσαίου προϋπολογισμού έργα, που ήδη τα τελευταία χρόνια υποχωρούν. Όπως υπογραμμίζουν, λιγότερα στούντιο σημαίνει λιγότερες εγκρίσεις παραγωγής, άρα και λιγότερες ταινίες.
Παράλληλα, εκφράζονται φόβοι για απώλειες θέσεων εργασίας, καθώς τέτοιου είδους συγχωνεύσεις συνοδεύονται συνήθως από «συνέργειες», δηλαδή περικοπές σε επικαλυπτόμενα τμήματα. Αυτό επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής, από τα δημιουργικά επαγγέλματα έως τα διοικητικά στελέχη.
Η επιστολή
Μπορείς να διαβάσεις ολόκληρη την επιστολή παρακάτω:
Ως σκηνοθέτες, δημιουργοί ντοκιμαντέρ και επαγγελματίες του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, εκφράζουμε την κατηγορηματική μας αντίθεση στην προτεινόμενη συγχώνευση της Paramount με τη Warner Bros. Discovery.
Η συναλλαγή αυτή θα ενισχύσει περαιτέρω μια ήδη συγκεντρωμένη αγορά μέσων, μειώνοντας τον ανταγωνισμό σε μια στιγμή που η βιομηχανία —και το κοινό— δεν μπορεί να το αντέξει. Το αποτέλεσμα θα είναι λιγότερες ευκαιρίες για δημιουργούς, λιγότερες δουλειές, υψηλότερα κόστη και λιγότερες επιλογές για το κοινό παγκοσμίως.
Ανησυχητικά, η συγχώνευση θα μειώσει τα μεγάλα αμερικανικά στούντιο σε μόλις τέσσερα.
Η βιομηχανία βρίσκεται ήδη υπό έντονη πίεση, κυρίως λόγω προηγούμενων κυμάτων μονοπωλιακής συγκέντρωσης. Έχουμε δει δραματική μείωση στον αριθμό των ταινιών που παράγονται και διανέμονται, καθώς και περιορισμό των ειδών ιστοριών που χρηματοδοτούνται.
Η συγκέντρωση στα media έχει επιταχύνει: την εξαφάνιση των μεσαίου budget ταινιών, την αποδυνάμωση της ανεξάρτητης διανομής, την κατάρρευση της διεθνούς αγοράς πωλήσεων, την εξάλειψη ουσιαστικής συμμετοχής στα κέρδη, και την αποδυνάμωση της ακεραιότητας των credits.
Όλα αυτά απειλούν τη βιωσιμότητα ολόκληρης της δημιουργικής κοινότητας.
Η επιστολή εκφράζει επίσης ανησυχία ότι η υποστήριξη της συγχώνευσης εξυπηρετεί τα συμφέροντα λίγων ισχυρών παικτών εις βάρος του κοινού καλού.
Ο ανταγωνισμός είναι απαραίτητος για μια υγιή οικονομία και δημοκρατία.
Ευτυχώς, υπάρχουν ενέργειες αντίδρασης: ο Γενικός Εισαγγελέας της Καλιφόρνια, Rob Bonta, μαζί με άλλους αξιωματούχους, εξετάζουν τη συμφωνία και ενδέχεται να κινηθούν νομικά για να τη μπλοκάρουν.
Πιέσεις στο streaming και στους δημιουργούς
Ένα ακόμη σημείο ανησυχίας αφορά την αγορά του streaming. Η πιθανή ενοποίηση των πλατφορμών Max και Paramount+ εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει έναν ισχυρό «παίκτη» που θα μπορεί να επιβάλλει όρους τόσο στους δημιουργούς όσο και στο κοινό, επηρεάζοντας τις τιμές και την πρόσβαση στο περιεχόμενο.
Οι υπογράφοντες υποστηρίζουν ότι η ήδη επιβαρυμένη βιομηχανία κινδυνεύει να δεχθεί περαιτέρω πλήγμα, με λιγότερες επιλογές για τους θεατές και περιορισμό της ποικιλίας στις ιστορίες που φτάνουν στην οθόνη.
Ιστορικό συγκέντρωσης και δυσπιστία
Η αντίδραση έρχεται σε μια περίοδο που η βιομηχανία έχει ήδη βιώσει σημαντικές ανακατατάξεις. Η εξαγορά της 20th Century Fox από τη Disney το 2019 είχε μειώσει τα μεγάλα στούντιο από έξι σε πέντε, ενώ η νέα συμφωνία ενδέχεται να περιορίσει ακόμη περισσότερο τον αριθμό τους.
Παρά τις διαβεβαιώσεις του David Ellison ότι τα στούντιο θα συνεχίσουν να λειτουργούν αυτόνομα και ότι θα διατηρηθεί υψηλός αριθμός κινηματογραφικών κυκλοφοριών, η δημιουργική κοινότητα εμφανίζεται επιφυλακτική. Όπως σημειώνεται, η εμπειρία δείχνει ότι σε μεγάλες συγχωνεύσεις, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από υψηλό χρέος, η προτεραιότητα μετατοπίζεται από την καλλιτεχνική δημιουργία στην ικανοποίηση των μετόχων.
Οι επιπτώσεις στην εργασία και τα συνδικάτα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις συνέπειες για τα επαγγελματικά σωματεία, όπως το Writers Guild of America, το SAG-AFTRA και το IATSE. Η μείωση των εργοδοτών περιορίζει τη διαπραγματευτική τους δύναμη, οδηγώντας σε πιέσεις για χαμηλότερους μισθούς και δυσμενέστερες συνθήκες εργασίας.
Οι δημιουργοί επισημαίνουν ότι η συγκέντρωση στα μέσα ενημέρωσης έχει ήδη οδηγήσει σε συρρίκνωση της ανεξάρτητης διανομής, μείωση της παραγωγής και εξασθένιση της διεθνούς αγοράς, ενώ θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα ολόκληρου του οικοσυστήματος.
Το επόμενο βήμα
Η συμφωνία βρίσκεται ακόμη υπό εξέταση και θα πρέπει να εγκριθεί τόσο από τους μετόχους όσο και από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Γενικός Εισαγγελέας της Καλιφόρνιας, Rob Bonta, φέρεται να εξετάζει τις αντιμονοπωλιακές επιπτώσεις, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νομικής παρέμβασης.
Σε κάθε περίπτωση, η δημόσια παρέμβαση περισσότερων από 1.000 επαγγελματιών της βιομηχανίας καταδεικνύει το εύρος της ανησυχίας για το μέλλον του κινηματογράφου, σε μια περίοδο όπου οι ισορροπίες αλλάζουν ραγδαία και το τοπίο της ψυχαγωγίας αναδιαμορφώνεται.