Σε νέα φάση έντασης φαίνεται να εισέρχεται η κρίση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, μετά τη σκληρή αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ στην απάντηση της Τεχεράνης για τον τερματισμό του πολέμου και την αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Το κλίμα στις διεθνείς αγορές επιβαρύνθηκε άμεσα, με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν εκ νέου έντονη άνοδο και το Brent να ξεπερνά τα 104 δολάρια το βαρέλι, εν μέσω φόβων για περαιτέρω αποσταθεροποίηση στην περιοχή του Κόλπου.
Η οργισμένη ανάρτηση Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος αντέδρασε δημόσια μέσω Truth Social, απορρίπτοντας κατηγορηματικά την ιρανική πρόταση.
«Μόλις διάβασα την απάντηση των λεγόμενων “αντιπροσώπων” του Ιράν. Δεν μου αρέσει – είναι εντελώς απαράδεκτη!», έγραψε χαρακτηριστικά, χρησιμοποιώντας κεφαλαία γράμματα για να δώσει έμφαση στη φράση του.
Η τοποθέτηση Τραμπ έρχεται σε μια περίοδο όπου οι συνομιλίες ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη εμφανίζονται πιο αβέβαιες από ποτέ, παρά την εύθραυστη ανακωχή που είχε προηγηθεί.
Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο της κρίσης
Η νέα ένταση επανέφερε στο προσκήνιο τον φόβο για παρατεταμένο αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα περάσματα παγκοσμίως για τη διακίνηση πετρελαίου.
Από την περιοχή διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε αναταραχή εξαιρετικά κρίσιμη για τη διεθνή οικονομία.
Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα, με το αργό να σημειώνει ισχυρή άνοδο, καθώς επανέρχονται τα σενάρια παρατεταμένης αστάθειας και διατάραξης της ναυσιπλοΐας.
Τι φέρεται να πρότεινε το Ιράν
Παρότι καμία πλευρά δεν έχει δημοσιοποιήσει επισήμως το πλήρες περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων, διεθνή μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν πως η Τεχεράνη πρότεινε:
- σταδιακό άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ,
- άρση του αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών από το αμερικανικό ναυτικό,
- αποστολή μέρους του εμπλουτισμένου ουρανίου σε τρίτη χώρα,
- και «τέλος του πολέμου σε όλα τα μέτωπα», ιδιαίτερα στον Λίβανο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ιράν φέρεται να εμφανίστηκε διατεθειμένο να «αραιώσει» ποσότητες υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, πιθανόν με τη μεσολάβηση της Ρωσίας.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιμένουν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία συνεχίζει να επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου, κάτι που η Τεχεράνη αρνείται διαχρονικά.
Νετανιάχου: «Ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει»
Σκληρή γραμμή διατήρησε και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι η στρατιωτική επιχείρηση δεν θεωρείται ολοκληρωμένη.
Όπως δήλωσε, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των πυρηνικών υλικών και των εγκαταστάσεων εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν.
«Απομένουν ακόμη τα πυρηνικά υλικά – το εμπλουτισμένο ουράνιο – που πρέπει να πάρουμε από το Ιράν», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι εγκαταστάσεις εμπλουτισμού «πρέπει να διαλυθούν».
«Η αυτοσυγκράτησή μας τελείωσε»
Την ίδια ώρα, το Ιράν υψώνει τους τόνους απέναντι στις δυτικές δυνάμεις και ιδιαίτερα σε Γαλλία και Βρετανία, μετά τις ανακοινώσεις για στρατιωτική κινητοποίηση στην περιοχή.
Ο εκπρόσωπος της επιτροπής εθνικής ασφαλείας του ιρανικού κοινοβουλίου, Εμπραχίμ Ρεζαεΐ, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε επίθεση εναντίον ιρανικών πλοίων θα προκαλέσει άμεση απάντηση.
«Η αυτοσυγκράτησή μας τέλειωσε», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, υπογράμμισε πως η χώρα του «δεν θα σκύψει ποτέ το κεφάλι μπροστά στον εχθρό».
Η στρατιωτική κινητικότητα στον Κόλπο
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά τεταμένη και στον Περσικό Κόλπο, όπου συνεχίζονται περιστατικά με drones και επιθέσεις σε πλοία.
Σύμφωνα με πληροφορίες, πλοίο μεταφοράς φορτίου στα χωρικά ύδατα του Κατάρ χτυπήθηκε από μη επανδρωμένο αεροσκάφος, ενώ ανάλογα περιστατικά αναφέρθηκαν και σε άλλες περιοχές του Κόλπου.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν ανοιχτά το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη αποφεύγει να αναλάβει επισήμως την ευθύνη.
Η κρίση κλιμακώνεται ακόμη περισσότερο μετά την αποκάλυψη πως αμερικανικές δυνάμεις ακινητοποίησαν δύο ιρανικά δεξαμενόπλοια στον Κόλπο του Ομάν.
Γαλλία και Βρετανία οργανώνουν διεθνή αποστολή
Παρίσι και Λονδίνο συνεχίζουν τις επαφές για τη συγκρότηση διεθνούς δύναμης ασφαλείας που θα αναλάβει τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης.
Η Γαλλία έχει ήδη μετακινήσει το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle στην περιοχή, ενώ αύριο αναμένεται τηλεδιάσκεψη υπουργών Άμυνας περίπου 40 χωρών για τον σχεδιασμό της αποστολής.
Ο Εμανουέλ Μακρόν, πάντως, προσπάθησε να χαμηλώσει τους τόνους, ξεκαθαρίζοντας ότι η Γαλλία «ουδέποτε εξέτασε στρατιωτική επέμβαση» στο Ορμούζ και ότι στόχος είναι μόνο η προστασία της ναυσιπλοΐας «σε συντονισμό με το Ιράν».
Συνεχίζεται η αιματοχυσία στον Λίβανο
Παράλληλα, οι εχθροπραξίες συνεχίζονται και στον Λίβανο, παρά την εκεχειρία που είχε ανακοινωθεί τον Απρίλιο.
Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου, δύο διασώστες σκοτώθηκαν σε ισραηλινούς βομβαρδισμούς στο νότιο τμήμα της χώρας, ενώ συνολικά οι νεκροί από την έναρξη της νέας σύγκρουσης ξεπερνούν τους 2.800.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία την κλιμάκωση, καθώς το ενδεχόμενο γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή παραμένει πλέον ανοιχτό.