Ηνωμένες Πολιτείες και Δανία βρίσκονται σε προχωρημένες παρασκηνιακές διαβουλεύσεις για τη σημαντική ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία, όπως αποκαλύπτει το BBC, επικαλούμενο διπλωματικές και κυβερνητικές πηγές με γνώση των επαφών.
Σύμφωνα με το βρετανικό μέσο, η Ουάσινγκτον εξετάζει τη δημιουργία τριών νέων στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο νότιο τμήμα του αρκτικού νησιού, σε μια κίνηση που εντάσσεται στον ευρύτερο γεωπολιτικό ανταγωνισμό με τη Ρωσία και την Κίνα στην περιοχή της Αρκτικής.
Στο επίκεντρο η στρατηγική σημασία της Αρκτικής
Οι αμερικανικοί σχεδιασμοί επικεντρώνονται στην ενίσχυση της επιτήρησης της θαλάσσιας ζώνης που εκτείνεται μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου — μιας περιοχής με αυξανόμενη στρατηγική σημασία για το ΝΑΤΟ και τη δυτική ασφάλεια.
Πηγές που συμμετέχουν στις συνομιλίες αναφέρουν ότι οι νέες βάσεις θα έχουν κυρίως αποστολή την παρακολούθηση ρωσικών και κινεζικών ναυτικών κινήσεων, καθώς η Αρκτική μετατρέπεται σταδιακά σε πεδίο γεωπολιτικής και στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Οι επαφές μεταξύ Ουάσινγκτον και Κοπεγχάγης φέρονται να έχουν ενταθεί τους τελευταίους μήνες, ιδιαίτερα μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί ανάγκης αμερικανικού ελέγχου της Γροιλανδίας.
Οι δηλώσεις Τραμπ και η διπλωματική ένταση
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις όταν δήλωσε τον Ιανουάριο ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να «κατέχουν» τη Γροιλανδία, προκειμένου να αποτραπεί πιθανή επιρροή της Ρωσίας ή της Κίνας στην περιοχή.
Μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε αφήσει να εννοηθεί ότι αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί είτε «με τον εύκολο είτε με τον δύσκολο τρόπο», προκαλώντας δυσφορία τόσο στη Δανία όσο και στους συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ.
Παρά τη ρητορική αυτή, πηγές με γνώση των συνομιλιών διευκρινίζουν ότι η Ουάσινγκτον δεν έχει θέσει επίσημα ζήτημα κατάληψης ή ελέγχου της Γροιλανδίας, σενάριο που έχει ήδη απορριφθεί δημόσια τόσο από την Κοπεγχάγη όσο και από τη Συμμαχία.
Σχέδιο για «κυρίαρχες» αμερικανικές βάσεις
Σύμφωνα με το BBC, στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκεται ακόμη και πρόταση ώστε οι νέες στρατιωτικές εγκαταστάσεις να χαρακτηριστούν επισήμως ως κυρίαρχο έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα, καθώς αγγίζει άμεσα θέματα κυριαρχίας και διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει οριστική συμφωνία, ενώ ο τελικός αριθμός των βάσεων παραμένει ανοιχτός.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να διαμορφώσει ένα μοντέλο στρατιωτικής παρουσίας που θα ενισχύει την επιχειρησιακή δυνατότητα των ΗΠΑ στην Αρκτική χωρίς να προκαλέσει ευθεία πολιτική σύγκρουση με τη Δανία ή τη Γροιλανδία.
Το Ναρσάρσουακ και οι παλιές αμερικανικές υποδομές
Μία από τις πιθανές τοποθεσίες για νέα αμερικανική βάση είναι το Ναρσάρσουακ, περιοχή όπου λειτουργούσε στο παρελθόν αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση με μικρό αεροδρόμιο.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν περιοχές όπου ήδη υπάρχουν βασικές υποδομές — όπως λιμάνια και αεροδρόμια — προκειμένου να περιοριστεί το οικονομικό κόστος και να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των εγκαταστάσεων.
Σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν ήδη μία σημαντική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία μέσω της αεροδιαστημικής βάσης Πιτουφίκ, στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού. Η βάση χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της NORAD για την επιτήρηση πυραυλικών απειλών και την έγκαιρη προειδοποίηση απέναντι σε στρατηγικούς κινδύνους.
Διπλωματικός μαραθώνιος σε Ουάσινγκτον και Κοπεγχάγη
Οι διαβουλεύσεις πραγματοποιούνται κυρίως σε κλειστό κύκλο αξιωματούχων στην Ουάσινγκτον, με κεντρικό πρόσωπο τον Μάικλ Νίνταμ, ανώτερο αξιωματούχο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος φέρεται να έχει αναλάβει τον σχεδιασμό μιας συμφωνίας που θα ικανοποιεί τις αμερικανικές επιδιώξεις χωρίς να παραβιάζει τις «κόκκινες γραμμές» της Δανίας.
Στις συναντήσεις συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο πρέσβης της Δανίας στις ΗΠΑ, Γέσπερ Μέλερ Σόρενσεν, καθώς και ο επικεφαλής της διπλωματικής αποστολής της Γροιλανδίας στην Ουάσινγκτον, Γιάκομπ Ισμπόσετσεν.
Πηγές αναφέρουν ότι από τα μέσα Ιανουαρίου έχουν πραγματοποιηθεί τουλάχιστον πέντε συναντήσεις υψηλού επιπέδου μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Η στάση της Γροιλανδίας
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος αναφορικά με την πορεία των συνομιλιών, δηλώνοντας σε συνέδριο για τη δημοκρατία στην Κοπεγχάγη ότι οι επαφές με τις Ηνωμένες Πολιτείες «έχουν κάνει ορισμένα βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση».
Την ίδια στιγμή, ξεκαθάρισε ότι η Γροιλανδία δεν πρόκειται να αποδεχθεί οποιαδήποτε αμφισβήτηση της κυριαρχίας της, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στη στρατηγική συνεργασία με τις ΗΠΑ και στη διατήρηση της πολιτικής αυτονομίας του νησιού.
Η υπόθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τον κομβικό ρόλο της Αρκτικής στο νέο διεθνές γεωπολιτικό σκηνικό, με τη Γροιλανδία να μετατρέπεται σταδιακά σε σημείο-κλειδί για την παγκόσμια στρατηγική ισορροπία.