Η απόφαση της Τεχεράνης ανεβάζει ξανά την ένταση με ΗΠΑ και Ισραήλ, ενώ οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε οριακό σημείο και ο Τραμπ απειλεί με νέα χτυπήματα
Σε μια κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα στις ήδη δύσκολες συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ, έδωσε εντολή να μην απομακρυνθεί από τη χώρα το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει η Τεχεράνη.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Reuters, η οδηγία αυτή θεωρείται ξεκάθαρο μήνυμα προς την Ουάσινγκτον και το Ισραήλ ότι το Ιράν δεν προτίθεται να κάνει πίσω σε ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα του πυρηνικού του προγράμματος.
Το συγκεκριμένο απόθεμα ουρανίου βρίσκεται κοντά στο επίπεδο εμπλουτισμού που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στη Δύση.
Η αμερικανική πλευρά επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία για αποκλιμάκωση θα πρέπει να περιλαμβάνει την απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος.
Μάλιστα, σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει διαβεβαιώσει το Τελ Αβίβ ότι το πυρηνικό υλικό του Ιράν δεν θα παραμείνει στη χώρα εάν υπάρξει συμφωνία.
Από την πλευρά του, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει ξεκαθαρίσει ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να θεωρήσει τη σύγκρουση λήξασα αν δεν ικανοποιηθούν τρεις βασικοί όροι:
- η απομάκρυνση του ουρανίου,
- ο τερματισμός της ιρανικής στήριξης σε ένοπλες οργανώσεις,
- και η εξουδετέρωση των βαλλιστικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης.
Γιατί το Ιράν αρνείται να παραδώσει το ουράνιο
Σύμφωνα με τις ιρανικές πηγές, η ηγεσία της χώρας θεωρεί ότι η αποστολή του ουρανίου στο εξωτερικό θα άφηνε το Ιράν εκτεθειμένο απέναντι σε πιθανές νέες στρατιωτικές επιθέσεις.
Η στάση αυτή δείχνει ότι στην Τεχεράνη κυριαρχεί πλέον βαθιά δυσπιστία απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδιαίτερα μετά τις τελευταίες απειλές του Τραμπ για νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, το Ιράν εμφανιζόταν διατεθειμένο να μεταφέρει εκτός χώρας περίπου το μισό απόθεμα ουρανίου που είχε εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60%.
Ωστόσο, οι συνεχείς προειδοποιήσεις από την Ουάσινγκτον φαίνεται πως οδήγησαν την ιρανική ηγεσία σε πλήρη αλλαγή στάσης.
Εύθραυστη εκεχειρία και φόβοι για νέα χτυπήματα
Παρότι οι εχθροπραξίες έχουν προσωρινά παγώσει, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά τεταμένη.
Η εκεχειρία ακολούθησε τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στα τέλη Φεβρουαρίου και τα αντίποινα του Ιράν σε κράτη του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις.
Στο παρασκήνιο συνεχίζονται οι διπλωματικές επαφές, με το Πακιστάν να αναλαμβάνει ρόλο διαμεσολαβητή, όμως ουσιαστική πρόοδος δεν έχει υπάρξει.
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη εξακολουθεί να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ, ενώ οι ΗΠΑ έχουν προχωρήσει σε αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, δημιουργώντας τεράστια πίεση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Σύμφωνα με ιρανικούς κυβερνητικούς κύκλους, υπάρχει έντονη ανησυχία ότι η παρούσα παύση των επιχειρήσεων ίσως αποτελεί απλώς έναν προσωρινό ελιγμό πριν από νέο κύμα αεροπορικών επιθέσεων.
Νέες προειδοποιήσεις από Τραμπ
Το κλίμα έγινε ακόμη πιο βαρύ μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν έτοιμες να χτυπήσουν ξανά εάν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί τη συμφωνία που βρίσκεται στο τραπέζι.
Από ιρανικής πλευράς, ο επικεφαλής των διαπραγματευτών Μοχαμάντ Μπακέρ Καλιμπάφ δήλωσε ότι οι κινήσεις των ΗΠΑ δείχνουν προετοιμασία για νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Οι εναλλακτικές λύσεις που εξετάζονται
Παρά τις βαθιές διαφωνίες, οι δύο πλευρές συνεχίζουν να αναζητούν φόρμουλες που θα μπορούσαν να αποτρέψουν νέα κλιμάκωση.
Μία από τις προτάσεις που εξετάζονται είναι η αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, χωρίς όμως να φύγει το υλικό από το Ιράν.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι βασική της προτεραιότητα είναι να υπάρξουν σαφείς εγγυήσεις πως δεν θα δεχθεί νέα επίθεση πριν προχωρήσουν ουσιαστικές συνομιλίες.
Τι δείχνουν τα στοιχεία του ΔΟΑΕ
Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, το Ιράν διέθετε περίπου 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60% όταν ξεκίνησαν οι επιθέσεις στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις.
Ο επικεφαλής του οργανισμού, Ραφαέλ Γκρόσι, ανέφερε ότι μεγάλο μέρος του υλικού έχει μεταφερθεί και αποθηκευτεί σε υπόγειες εγκαταστάσεις στο Ισφαχάν και στο Νατάνζ.
Η ιρανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι μέρος του ουρανίου χρησιμοποιείται για ιατρικούς σκοπούς αλλά και για τη λειτουργία ερευνητικού πυρηνικού αντιδραστήρα.
