Ηλεκτρονικά τσιγάρα, προϊόντα ατμίσματος και συσκευές νέας γενιάς δεν κάνουν την διαφορά…
Για δεκαετίες, η μάχη κατά του καπνίσματος αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους στόχους της δημόσιας υγείας. Οι κίνδυνοι του συμβατικού τσιγάρου είναι πλέον ευρέως γνωστοί και συνδέονται με σοβαρές παθήσεις, από καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα μέχρι διάφορες μορφές καρκίνου.
Σήμερα, όμως, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η πρόκληση έχει αλλάξει μορφή. Το παραδοσιακό τσιγάρο μπορεί να χάνει έδαφος, ωστόσο η νικοτίνη επιστρέφει δυναμικά στη ζωή των νέων μέσα από ηλεκτρονικά τσιγάρα, προϊόντα ατμίσματος και συσκευές νέας γενιάς που συχνά παρουσιάζονται ως πιο σύγχρονες, πιο ελκυστικές και λιγότερο επιβλαβείς επιλογές.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το πρόβλημα όχι μόνο δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά εξελίσσεται. Το άτμισμα έχει καταφέρει να αποκτήσει μια εικόνα που συνδέεται με την τεχνολογία, τη μόδα και την κοινωνική αποδοχή, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες.
Το άτμισμα κερδίζει έδαφος στους εφήβους
Τα στοιχεία που παρουσιάζουν οι ειδικοί είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Σε πολλές χώρες της Ευρώπης, αλλά και στην Ελλάδα, ολοένα και περισσότεροι έφηβοι έρχονται σε επαφή με προϊόντα νικοτίνης μέσω του ατμίσματος και όχι μέσω του συμβατικού τσιγάρου.
Η πρώτη επαφή συχνά δεν γίνεται ως συνειδητή επιλογή καπνίσματος. Ξεκινά ως περιέργεια, ως δοκιμή με φίλους ή ως συμμετοχή σε μια τάση που προβάλλεται έντονα μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα. Οι πολύχρωμες συσκευές, οι γλυκές γεύσεις και η εικόνα του «μοντέρνου» προϊόντος δημιουργούν την εντύπωση ότι πρόκειται για κάτι ακίνδυνο.
Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η νικοτίνη παραμένει μια ιδιαίτερα εθιστική ουσία, ενώ η έκθεση σε αυτήν κατά την εφηβική ηλικία μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου, τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη συμπεριφορά.
Δεν είναι τόσο αθώο όσο φαίνεται
Παρά την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι το άτμισμα είναι λιγότερο επιβλαβές από το συμβατικό κάπνισμα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι δεν πρόκειται για μια ακίνδυνη συνήθεια.
Τα αερολύματα που εισπνέουν οι χρήστες περιέχουν διάφορες χημικές ουσίες, ορισμένες από τις οποίες έχουν συνδεθεί με ερεθισμούς, φλεγμονές και βλάβες στο αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό σύστημα. Παράλληλα, ορισμένα συστατικά θεωρούνται δυνητικά καρκινογόνα, γεγονός που προκαλεί αυξημένη ανησυχία στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι το ουσιαστικό μήνυμα δεν είναι ποιο προϊόν νικοτίνης είναι «λιγότερο κακό», αλλά ότι κανένα παιδί ή έφηβος δεν χρειάζεται να ξεκινήσει οποιαδήποτε μορφή εξάρτησης από τη νικοτίνη.
Ένα πρόβλημα που ξεπερνά τα όρια της υγείας
Το ζήτημα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, δεν είναι αποκλειστικά ιατρικό. Είναι ταυτόχρονα κοινωνικό, πολιτισμικό και ψηφιακό.
Η βιομηχανία των νέων προϊόντων νικοτίνης αξιοποιεί σύγχρονα εργαλεία επικοινωνίας, influencers, πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και ελκυστικό σχεδιασμό προϊόντων, δημιουργώντας μια εικόνα που συχνά συνδέει τη χρήση τους με την αυτοπεποίθηση, την αποδοχή και την ένταξη σε μια παρέα.
Έτσι, η εξάρτηση δεν παρουσιάζεται ως εξάρτηση. Παρουσιάζεται ως τρόπος ζωής, ως προσωπικό στυλ ή ακόμη και ως στοιχείο κοινωνικής ταυτότητας.
Το μήνυμα της πρόληψης
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος, οι ειδικοί καλούν γονείς, εκπαιδευτικούς, φορείς και πολιτεία να ενισχύσουν τις δράσεις ενημέρωσης και πρόληψης, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες.
Όπως επισημαίνουν, η ενημέρωση δεν πρέπει να βασίζεται στον φόβο αλλά στη γνώση. Στόχος είναι οι νέοι να αποκτήσουν τα απαραίτητα εφόδια ώστε να αναγνωρίζουν τους κινδύνους και να μπορούν να λαμβάνουν συνειδητές αποφάσεις για την υγεία τους.
Το βασικό μήνυμα παραμένει διαχρονικό: η πραγματική ελευθερία δεν βρίσκεται στην υιοθέτηση μιας τάσης ή μιας συνήθειας που δημιουργεί εξάρτηση, αλλά στην ικανότητα να επιλέγεις συνειδητά αυτό που προστατεύει την υγεία και το μέλλον σου.
