Η πρόβλεψη για ελάχιστη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας κατά 25% στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα των Ενόπλων Δυνάμεων αναδεικνύεται σε έναν από τους σημαντικότερους αναπτυξιακούς στόχους της επόμενης δεκαετίας.
Κυβέρνηση, επιχειρήσεις και παραγωγικοί φορείς συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι το μέτρο μπορεί να μετατρέψει σημαντικό μέρος των αμυντικών δαπανών, από δημοσιονομικό κόστος, σε επένδυση για την ελληνική οικονομία, δημιουργώντας νέα παραγωγική δραστηριότητα, θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, τεχνογνωσία και ισχυρότερη εξαγωγική δυναμική.
Η συζήτηση για την ουσιαστική συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας στα εξοπλιστικά προγράμματα επανήλθε στο προσκήνιο με αφορμή τα εγκαίνια της τέταρτης παραγωγικής μονάδας του M Technologies Hub της METLEN στον Βόλο. Η επένδυση αποτέλεσε αφορμή για να αναδειχθεί η ανάγκη σύνδεσης των μεγάλων αμυντικών προμηθειών με την ελληνική παραγωγή, σε μία περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες και αναζητά μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο ύψος των συμβάσεων που μπορούν να αναλάβουν οι ελληνικές επιχειρήσεις. Το μεγάλο ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας ισχυρής βιομηχανικής βάσης, ικανής να συμμετέχει στην παραγωγή, στη συντήρηση, στην αναβάθμιση και στην τεχνολογική εξέλιξη αμυντικών συστημάτων, διατηρώντας σημαντικό μέρος της προστιθέμενης αξίας στη χώρα.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η εφαρμογή του μέτρου μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για νέες επενδύσεις σε εργοστάσια, εξοπλισμό και ανθρώπινο δυναμικό, ενώ παράλληλα θα επιτρέψει στις ελληνικές επιχειρήσεις να ενταχθούν ευκολότερα στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες των μεγάλων αμυντικών ομίλων. Η συμμετοχή σε εξοπλιστικά προγράμματα δεν αφορά μόνο την κατασκευή επιμέρους εξαρτημάτων, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε μεταφορά τεχνογνωσίας, ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών και ενίσχυση της εξωστρέφειας της ελληνικής μεταποίησης.
Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση έχει θέσει ως βασική επιδίωξη την ενσωμάτωση ουσιαστικής ελληνικής προστιθέμενης αξίας στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα. Ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας Νίκος Δένδιας έχει καταστήσει σαφές ότι το 25% ελληνικής βιομηχανικής συμμετοχής αποτελεί βασική κυβερνητική επιλογή, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι σημαντικό μέρος των αμυντικών δαπανών να επιστρέφει στην ελληνική οικονομία μέσω παραγωγής, επενδύσεων και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας. Όπως έχει αναφέρει, το ζητούμενο είναι το ποσοστό αυτό να μεταφράζεται σε «πραγματική επένδυση στην ελληνική αμυντική βιομηχανία» και όχι σε τυπικές ή περιορισμένης αξίας συμμετοχές.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το υπουργείο Ανάπτυξης. Ο υπουργός Τάκης Θεοδωρικάκος χαρακτήρισε την επένδυση της METLEN στον Βόλο εμβληματική για τη βιομηχανική ανασυγκρότηση της χώρας, σημειώνοντας ότι η ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής αποτελεί βασικό πυλώνα της νέας παραγωγικής πολιτικής. Παράλληλα ανακοίνωσε την ενεργοποίηση ειδικού καθεστώτος του Αναπτυξιακού Νόμου για την άμυνα, προϋπολογισμού 150 εκατ. ευρώ, με στόχο την προσέλκυση νέων ιδιωτικών επενδύσεων στον κλάδο.
Από την πλευρά της βιομηχανίας, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της METLEN, Ευάγγελος Μυτιληναίος, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την κυβερνητική πρωτοβουλία, επισημαίνοντας ότι «έχει έρθει η ώρα οι Ένοπλες Δυνάμεις και η ελληνική αμυντική βιομηχανία να έρθουν πιο κοντά», όπως συμβαίνει στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες. Παράλληλα, πρότεινε τα εξοπλιστικά προγράμματα που προβλέπουν ελληνική συμμετοχή μεγαλύτερη του 25% να λαμβάνουν πρόσθετη βαθμολογία κατά την αξιολόγηση των προσφορών, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η εγχώρια παραγωγή και να δημιουργηθούν ισχυρότερα κίνητρα για επενδύσεις στην ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Η επένδυση της METLEN στον Βόλο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας δυναμικής που αναπτύσσεται στον κλάδο. Το M Technologies Hub εξελίσσεται σε ένα καθετοποιημένο βιομηχανικό οικοσύστημα, το οποίο θα φιλοξενήσει έξι παραγωγικές μονάδες, με στόχο την κατασκευή προηγμένων αμυντικών συστημάτων και τη συμμετοχή της Ελλάδας σε μεγάλα διεθνή προγράμματα. Η συγκεκριμένη επένδυση αποτυπώνει στην πράξη το μοντέλο που επιδιώκει να ενισχύσει η κυβέρνηση: παραγωγή υψηλής τεχνολογίας, εξαγωγικό προσανατολισμό και συνεργασίες με κορυφαίους διεθνείς ομίλους.
Την ίδια ώρα, εκπρόσωποι της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας επισημαίνουν ότι η πρωτοβουλία μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη δυναμική μέσα από ένα σταθερό πλαίσιο εφαρμογής, το οποίο θα προσφέρει προβλεψιμότητα στις επιχειρήσεις και θα διευκολύνει τον μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό. Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύνδεσμος Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού (ΣΕΚΠΥ) έχει ζητήσει η πρόβλεψη για το 25% να αποκτήσει μόνιμο νομοθετικό χαρακτήρα, με σαφείς κανόνες εφαρμογής, διαφανείς διαδικασίες και αποτελεσματικό μηχανισμό ελέγχου. Όπως επισημαίνει, με τον τρόπο αυτό θα διασφαλίζεται ότι η ελληνική συμμετοχή θα αντιστοιχεί σε ουσιαστικό βιομηχανικό έργο και όχι σε περιορισμένες ή τυπικές συνεργασίες.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής βάσης και αυξάνει σημαντικά τους διαθέσιμους πόρους για την άμυνα. Για την Ελλάδα, η συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα ευνοϊκή, καθώς συνδυάζεται με ένα εκτεταμένο πρόγραμμα εξοπλισμών που μπορεί να δημιουργήσει σημαντική εγχώρια προστιθέμενη αξία.
Η εφαρμογή της πρόβλεψης για ελάχιστη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα αναμένεται να αποτελέσει βασικό στοιχείο της νέας αμυντικής και βιομηχανικής πολιτικής της χώρας. Παράλληλα, η εξέλιξη του πλαισίου εφαρμογής της και η ανταπόκριση της εγχώριας βιομηχανίας θα αποτελέσουν κρίσιμους παράγοντες για την αξιοποίηση των επενδύσεων που προγραμματίζονται τα επόμενα χρόνια.
