Το μήνυμα εστάλη, αλλά η πόρτα των F-35 παραμένει κλειστή – Ο ρόλος του Ισραήλ
Ένα ιδιαίτερα προσεκτικό, αλλά ταυτόχρονα “καθησυχαστικό” μήνυμα προς την Άγκυρα έστειλε ο Ντόναλντ Τραμπ από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, χωρίς ωστόσο να κάνει το αποφασιστικό βήμα που θα ικανοποιούσε πλήρως τις τουρκικές επιδιώξεις.
Η δήλωσή του ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να πωλούν όπλα στους συμμάχους τους «ανεξάρτητα από τον τρόπο που αυτά θα χρησιμοποιηθούν» ερμηνεύθηκε από πολλούς ως ένα σαφές πολιτικό σήμα προς την Τουρκία. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε την άρση των αμερικανικών περιορισμών στην αμυντική συνεργασία με την Άγκυρα, κίνηση που σηματοδοτεί αισθητή αλλαγή κλίματος στις σχέσεις των δύο χωρών.
Ωστόσο, παρά τις θετικές αυτές ενδείξεις, ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να ανοίξει πλήρως το κεφάλαιο της επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.
Το μήνυμα ήταν πολιτικό, όχι επιχειρησιακό
Αν και αρκετοί έσπευσαν να συνδέσουν τις δηλώσεις του Τραμπ με μια επικείμενη συμφωνία για τα F-35, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία τέτοια απόφαση.
Αμερικανικές πηγές επισημαίνουν ότι ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται πλέον διατεθειμένος να επανεξετάσει το σύνολο της αμυντικής συνεργασίας με την Τουρκία, όμως η επιστροφή της χώρας στο πρόγραμμα των υπερσύγχρονων μαχητικών εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από το να θεωρείται δεδομένη.
Η Άγκυρα είχε αποκλειστεί από το πρόγραμμα το 2019 μετά την αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, ενώ οποιαδήποτε αλλαγή πολιτικής αναμένεται να συναντήσει σοβαρές αντιδράσεις τόσο στο αμερικανικό Κογκρέσο όσο και από συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή.
Η ανησυχία του Ισραήλ
Χαρακτηριστικό της ευαισθησίας του ζητήματος είναι ότι ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ επρόκειτο να συζητήσει το θέμα με τον Βενιαμίν Νετανιάχου κατά την επίσκεψή του στο Ισραήλ.
Σύμφωνα με το Reuters, στο επίκεντρο των επαφών βρισκόταν ακριβώς η πιθανότητα μελλοντικής πώλησης ή επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, εξέλιξη που προκαλεί έντονο προβληματισμό στην ισραηλινή κυβέρνηση. Τελικά, η προγραμματισμένη συνάντηση με τον Νετανιάχου δεν πραγματοποιήθηκε, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι το ζήτημα έχει αποσυρθεί από την ατζέντα.
Το Ισραήλ παρακολουθεί στενά κάθε πιθανή εξέλιξη, καθώς επιδιώκει να διατηρήσει το ποιοτικό στρατιωτικό του πλεονέκτημα στην περιοχή, το οποίο βασίζεται, μεταξύ άλλων, και στην αποκλειστική επιχειρησιακή υπεροχή που του προσφέρουν τα F-35.
Η «υπόσχεση» χωρίς εγγυήσεις
Η εικόνα που διαμορφώνεται μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ είναι ότι ο Τραμπ έδωσε στην Άγκυρα κάτι που ζητούσε εδώ και χρόνια: ένα σαφές πολιτικό μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει ξανά την Τουρκία ως στρατηγικό σύμμαχο και εμφανίζεται πρόθυμη να αφήσει πίσω της την περίοδο των κυρώσεων και περιορισμών.
Η «υπόσχεση», όμως, σταματά -τουλάχιστον προς το παρόν- εκεί.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν ανακοίνωσε την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, ούτε δεσμεύθηκε για συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή για νέα μεγάλη εξοπλιστική συμφωνία. Αντίθετα, φαίνεται να κρατά ανοικτό ένα παράθυρο διαλόγου, χωρίς να ανοίγει διάπλατα την πόρτα.
Και ίσως αυτή να ήταν η βασική επιδίωξη του Λευκού Οίκου: να προσφέρει στην Άγκυρα μια ισχυρή πολιτική ένδειξη καλής θέλησης, χωρίς όμως να προκαλέσει, μια μετωπική σύγκρουση με το Κογκρέσο ή με συμμάχους όπως το Ισραήλ.
Το αν η «υπόσχεση» θα εξελιχθεί κάποια στιγμή σε πράξη, θα εξαρτηθεί από μια σειρά πολιτικών, στρατηγικών και γεωπολιτικών ισορροπιών που παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.
