Η τεχνητή νοημοσύνη αποδεικνύεται πολύτιμο εργαλείο και στην εξερεύνηση του Διαστήματος. Αυτή τη φορά, βοήθησε τους επιστήμονες να εντοπίσουν μια εξαιρετικά σπάνια κοσμική έκλαμψη που αποκάλυψε μια «ορφανή» μαύρη τρύπα τη στιγμή που διέλυε ένα άστρο στα όρια ενός μακρινού γαλαξία.
Η ανακάλυψη παρουσιάζεται σε νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The Astrophysical Journal Letters. Σύμφωνα με τη NASA, πρόκειται για ένα φαινόμενο παλιρροϊκής διατάραξης (Tidal Disruption Event – TDE), το οποίο συμβαίνει όταν η τεράστια βαρυτική έλξη μιας μαύρης τρύπας διαλύει ένα άστρο που πλησιάζει υπερβολικά κοντά της, δημιουργώντας μια εντυπωσιακά φωτεινή έκλαμψη.
Η συγκεκριμένη μαύρη τρύπα έχει μάζα περίπου ένα εκατομμύριο φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου και βρίσκεται περίπου 750 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη. Αυτό που κάνει την ανακάλυψη ακόμη πιο ιδιαίτερη είναι ότι δεν εντοπίστηκε στο κέντρο του γαλαξία της, όπως συμβαίνει συνήθως, αλλά περίπου 30.000 έτη φωτός μακριά από τον πυρήνα, γι’ αυτό και χαρακτηρίζεται ως «ορφανή» ή «περιπλανώμενη» μαύρη τρύπα.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ασυνήθιστη θέση της μπορεί να οφείλεται είτε σε παλαιότερες συγχωνεύσεις γαλαξιών που την εκτόπισαν από το κέντρο είτε στο γεγονός ότι ανήκει σε έναν νάνο γαλαξία, ο οποίος εξακολουθεί να συγχωνεύεται με έναν μεγαλύτερο.
Η πρώτη ένδειξη του φαινομένου καταγράφηκε τον Νοέμβριο του 2025 από το πρόγραμμα παρατήρησης Zwicky Transient Facility. Ανάμεσα σε περίπου 500.000 κοσμικές λάμψεις που ανιχνεύονται κάθε βράδυ, ένας νέος αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης ξεχώρισε αυτόματα εκείνη που παρουσίαζε τα χαρακτηριστικά ενός TDE, επιτρέποντας στους επιστήμονες να εστιάσουν αμέσως στο φαινόμενο.
Στη συνέχεια, παρατηρήσεις από το τηλεσκόπιο SOAR στη Χιλή και τον δορυφόρο Neil Gehrels Swift Observatory της NASA επιβεβαίωσαν ότι επρόκειτο πράγματι για παλιρροϊκή διατάραξη άστρου. Η έκλαμψη ήταν τόσο έντονη ώστε για αρκετούς μήνες ξεπέρασε σε φωτεινότητα ολόκληρο τον γαλαξία που τη φιλοξενούσε στα υπεριώδη μήκη κύματος, εκπέμποντας προσωρινά φως ισοδύναμο με περίπου 10 δισεκατομμύρια Ήλιους.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πρόκειται για το πρώτο οπτικό TDE που καταγράφεται τόσο μακριά από το κέντρο ενός γαλαξία. Παρότι τέτοιου είδους φαινόμενα θεωρούνται εξαιρετικά σπάνια, η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης ανοίγει νέους δρόμους στην αναζήτηση «κρυμμένων» μαύρων τρυπών και στην κατανόηση της εξέλιξης των γαλαξιών.