Τι εξετάζει η ΑΑΔΕ και πότε μπορεί να προκύψει φόρος έως 40%
Μερικά ευρώ για τα καθημερινά έξοδα, η οικονομική βοήθεια από γονείς και παππούδες ή η επιστροφή χρημάτων μεταξύ φίλων δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι η Εφορία θα αντιμετωπίσει τη συναλλαγή ως δωρεά επειδή έγινε μέσω IRIS.
Η ΑΑΔΕ εξετάζει πλέον με μεγαλύτερη προσοχή τις χρηματικές μεταφορές, αναζητώντας τη διάκριση ανάμεσα στις συνηθισμένες συναλλαγές της καθημερινότητας και στις πραγματικές χρηματικές δωρεές. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως το ύψος των ποσών, η συχνότητα των συναλλαγών, αλλά και η διαδρομή που ακολουθούν τα χρήματα μέχρι να φτάσουν στον τελικό αποδέκτη.
Η διαφορά μπορεί να είναι σημαντική για τον φορολογούμενο, καθώς ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να ισχύσει αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ ή να επιβληθεί φόρος 20% ή ακόμη και 40% από το πρώτο ευρώ.
Το IRIS είναι το μέσο, όχι ο λόγος της φορολόγησης
Το βασικό στοιχείο που πρέπει να γνωρίζουν οι φορολογούμενοι είναι ότι η χρήση του IRIS δεν μετατρέπει από μόνη της μια χρηματική μεταφορά σε δωρεά.
Καθοριστικό είναι το πραγματικό περιεχόμενο της συναλλαγής: για ποιον λόγο μεταφέρθηκαν τα χρήματα, ποιο είναι το ύψος τους, πόσο συχνά πραγματοποιούνται οι μεταφορές και ποιος είναι τελικά ο αποδέκτης.
Έτσι, το χαρτζιλίκι που δίνουν γονείς ή παππούδες σε παιδιά και εγγόνια για καθημερινές ανάγκες και μικροέξοδα δεν αντιμετωπίζεται ως χρηματική δωρεά που απαιτεί κάθε φορά δήλωση στο myPROPERTY.
Αντίστοιχα, μικρά ποσά που ανταλλάσσονται μεταξύ φίλων ή συγγενών για κοινά έξοδα, όπως η συμμετοχή σε έναν λογαριασμό ή η επιστροφή χρημάτων που κάποιος είχε καταβάλει για λογαριασμό της παρέας, δεν χαρακτηρίζονται αυτομάτως δωρεές.
Δεν υπάρχει συγκεκριμένος «κόφτης» ποσού
Η φορολογική διοίκηση δεν έχει θεσπίσει ένα συγκεκριμένο ποσό κάτω από το οποίο μια μεταφορά θεωρείται αυτομάτως χαρτζιλίκι και πάνω από το οποίο χαρακτηρίζεται δωρεά.
Αντίθετα, η ΑΑΔΕ αξιολογεί τη συνολική εικόνα και τις πραγματικές συνθήκες κάθε υπόθεσης. Επομένως, το ύψος μιας μεμονωμένης συναλλαγής δεν αποτελεί από μόνο του το μοναδικό κριτήριο.
Το «καμπανάκι» μπορεί να χτυπήσει όταν οι μεταφορές χρημάτων παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενο και συγκεκριμένο μοτίβο. Στο μικροσκόπιο μπορούν να βρεθούν συναλλαγές που πραγματοποιούνται με σταθερή συχνότητα, ιδιαίτερα όταν αφορούν ίδια ή σημαντικά ποσά και η συνολική εικόνα παραπέμπει περισσότερο σε συστηματική οικονομική ενίσχυση παρά σε κάλυψη καθημερινών αναγκών.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ουσία της συναλλαγής αποκτά μεγαλύτερη σημασία από το μέσο μέσω του οποίου πραγματοποιήθηκε η μεταφορά. Το IRIS, δηλαδή, δεν είναι αυτό που καθορίζει τον φορολογικό χαρακτήρα των χρημάτων· τον καθορίζουν τα πραγματικά περιστατικά πίσω από κάθε συναλλαγή.
1. Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της α΄ κατηγορίας –μεταξύ άλλων παιδιά, γονείς, σύζυγοι και εγγόνια– καλύπτονται από αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι τα χρήματα να έχουν διακινηθεί μέσω του χρηματοπιστωτικού συστήματος και να έχει υποβληθεί η προβλεπόμενη δήλωση.
Για το ποσό που υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος 10%.
Το αφορολόγητο, επομένως, δεν σημαίνει ότι μια πραγματική γονική παροχή ή δωρεά εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ μπορεί απλώς να περάσει από έναν λογαριασμό σε έναν άλλο χωρίς να δηλωθεί.
2. Η συναλλαγή περνά από διασταύρωση
Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY και η ΑΑΔΕ ελέγχει τη συναλλαγή με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν τα πιστωτικά ιδρύματα.
3. Η ακριβή παγίδα των μετρητών
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ συνδέεται με τη διακίνηση των χρημάτων μέσω του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Εάν μια χρηματική γονική παροχή πραγματοποιηθεί με μετρητά, φορολογείται αυτοτελώς με 10% χωρίς αφορολόγητο όριο.
Η διαφορά μπορεί να είναι σημαντική. Μια γονική παροχή 100.000 ευρώ που γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνεται κανονικά μπορεί να είναι αφορολόγητη. Εάν το ίδιο ποσό δοθεί με μετρητά, ο φόρος φτάνει τις 10.000 ευρώ.
4. Οι διαδοχικές δωρεές και το εξάμηνο
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις όπου τα χρήματα περνούν διαδοχικά από συγγενή σε συγγενή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι μια μεταφορά από ένα παιδί προς τον γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα προς άλλο παιδί. Εάν από τις πραγματικές συνθήκες προκύψει ότι ο τελικός σκοπός ήταν εξαρχής η μεταφορά χρημάτων από αδελφό σε αδελφό, η Εφορία μπορεί να αντιμετωπίσει τη συναλλαγή με βάση την πραγματική σχέση του αρχικού δωρητή με τον τελικό αποδέκτη.
Στην περίπτωση αυτή μπορεί να προκύψει φόρος 20% από το πρώτο ευρώ.
Κρίσιμο στοιχείο είναι και ο χρόνος που μεσολαβεί ανάμεσα στις διαδοχικές δωρεές. Όταν το διάστημα είναι σύντομο και ειδικότερα δεν ξεπερνά τους έξι μήνες, μπορεί να αποτελέσει ένδειξη για τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου.
5. Προσοχή στους κοινούς λογαριασμούς
Η μεταφορά χρημάτων σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι πραγματοποιήθηκε δωρεά προς όλους τους συνδικαιούχους. Αυτό που ενδιαφέρει σε έναν ενδεχόμενο έλεγχο είναι ποιος χρησιμοποίησε πραγματικά τα χρήματα.
Εάν, για παράδειγμα, μια χρηματική παροχή κατατεθεί σε κοινό λογαριασμό του παιδιού με τρίτο πρόσωπο και αποδειχθεί ότι το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το παιδί, δεν δημιουργείται μόνο εξαιτίας του κοινού λογαριασμού δωρεά προς τον άλλο συνδικαιούχο.
Εάν όμως τα χρήματα χρησιμοποιηθούν από το τρίτο πρόσωπο, μπορεί να θεωρηθεί ότι πραγματοποιήθηκε δωρεά προς αυτό και να επιβληθεί ο φόρος που αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη συγγενική σχέση.
6. Αδέλφια, άλλοι συγγενείς και φίλοι
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν ισχύει για όλες τις συγγενικές σχέσεις. Οι χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της β΄ κατηγορίας φορολογούνται από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 20%, ενώ για τα πρόσωπα της γ΄ κατηγορίας ο συντελεστής φτάνει στο 40%.
Αυτό σημαίνει ότι η φορολογική απόσταση ανάμεσα σε δύο φαινομενικά παρόμοιες τραπεζικές μεταφορές μπορεί να είναι τεράστια. Μια χρηματική παροχή από γονέα σε παιδί μπορεί, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, να καλύπτεται από το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ, ενώ μια πραγματική χρηματική δωρεά προς πρόσωπο που υπάγεται σε διαφορετική κατηγορία μπορεί να φορολογείται από το πρώτο ευρώ.
Ο πρακτικός κανόνας που προκύπτει από τις διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ είναι ότι το μέσο μεταφοράς δεν καθορίζει τη φορολογία. Το IRIS δεν κάνει από μόνο του το χαρτζιλίκι δωρεά και οι μικρές καθημερινές συναλλαγές δεν χρειάζεται να δηλώνονται μία προς μία.
Όταν όμως η οικονομική ενίσχυση αποκτά τα χαρακτηριστικά πραγματικής μεταβίβασης χρημάτων, τότε καθοριστικά γίνονται η συγγενική σχέση, η τραπεζική διαδρομή, η δήλωση στο myPROPERTY και ο πραγματικός τελικός δικαιούχος. Αυτές οι λεπτομέρειες είναι που μπορούν τελικά να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στο μηδενικό φόρο και σε επιβάρυνση έως 40%
