Ισχυρή επιδείνωση στα δημοσιονομικά μεγέθη της Τουρκίας καταγράφηκε τον Ιούλιο, με το έλλειμμα του κεντρικού προϋπολογισμού να εκτινάσσεται κατά 1.484,6% σε ετήσια βάση, καθώς το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους επιβαρύνει ολοένα περισσότερο τα δημόσια οικονομικά
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του τουρκικού υπουργείου Οικονομικών, το δημοσιονομικό έλλειμμα ανήλθε τον Ιούλιο σε 378,1 δισ. τουρκικές λίρες, έναντι μόλις 23,9 δισ. λιρών τον ίδιο μήνα του 2025.
Η βασική αιτία ήταν η απότομη αύξηση των δαπανών για τόκους, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 142,8%, φθάνοντας τα 326,8 δισ. λίρες από 134,6 δισ. λίρες ένα χρόνο νωρίτερα.
Παράλληλα, οι συνολικές δαπάνες του κεντρικού προϋπολογισμού αυξήθηκαν κατά 59,8%, στα 1,8 τρισ. λίρες, από 1,1 τρισ. λίρες τον Ιούλιο του 2025.
Η επιβάρυνση από τους τόκους οδήγησε επίσης το πρωτογενές ισοζύγιο σε έλλειμμα 51,3 δισ. λιρών, έναντι πρωτογενούς πλεονάσματος 110,7 δισ. λιρών τον αντίστοιχο μήνα πέρυσι.
Αυξήθηκαν τα έσοδα, αλλά όχι αρκετά
Τα δημοσιονομικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 28,8% σε ετήσια βάση, στα 1,4 τρισ. λίρες, ενώ τα φορολογικά έσοδα ενισχύθηκαν κατά 30%, στα 1,2 τρισ. λίρες.
Ωστόσο, η αύξηση των φορολογικών εσόδων δεν ήταν αρκετή για να αντισταθμίσει την εκτίναξη των δαπανών.
Τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος αυξήθηκαν κατά 47,9%, στα 432 δισ. λίρες, ενώ οι εισπράξεις από τον εγχώριο ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 46,2%, στα 183,4 δισ. λίρες.
Αντίθετα, τα έσοδα από τον φόρο εταιρειών κατέρρευσαν κατά 69,8%, στα μόλις 3,6 δισ. λίρες.
Οι εισπράξεις από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης αυξήθηκαν οριακά, κατά 5,1%, στα 190,7 δισ. λίρες, ενώ ο ΦΠΑ στις εισαγωγές αυξήθηκε κατά 16,4%, στα 192,6 δισ. λίρες.
Ιδιαίτερα αισθητή ήταν η υποχώρηση των εσόδων από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης σε πετρελαϊκά προϊόντα και φυσικό αέριο, τα οποία μειώθηκαν κατά 36,1%, ή κατά 17,2 δισ. λίρες, στα 30,4 δισ. λίρες. Η εξέλιξη συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τον μηχανισμό συγκράτησης του φόρου στα καύσιμα, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε για να περιοριστούν οι επιπτώσεις από την άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας.
Έλλειμμα 1,3 τρισ. λιρών στο επτάμηνο
Η εικόνα είναι επίσης επιβαρυμένη σε επίπεδο επταμήνου.
Κατά το διάστημα Ιανουαρίου-Ιουλίου 2026, οι δαπάνες του κεντρικού προϋπολογισμού αυξήθηκαν κατά 36,6%, στα 10,5 τρισ. λίρες, ενώ οι δαπάνες χωρίς τους τόκους αυξήθηκαν κατά 35,3%, στα 8,7 τρισ. λίρες.
Οι πληρωμές τόκων αυξήθηκαν κατά 43,7%, στα 1,8 τρισ. λίρες.
Την ίδια περίοδο, τα δημοσιονομικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 37,4%, στα 9,2 τρισ. λίρες, ενώ τα φορολογικά έσοδα ενισχύθηκαν κατά 37,3%, στα 7,9 τρισ. λίρες.
Ως αποτέλεσμα, το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα διαμορφώθηκε στα 1,3 τρισ. λίρες, έναντι περίπου 1 τρισ. λιρών το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Παρά το διευρυμένο συνολικό έλλειμμα, το πρωτογενές ισοζύγιο παρέμεινε σε πλεόνασμα, ύψους 470,1 δισ. λιρών, έναντι 241,7 δισ. λιρών ένα χρόνο νωρίτερα.
Οι τόκοι απορροφούν μεγάλο μέρος του ετήσιου προϋπολογισμού
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ταχύτητα με την οποία αυξάνεται το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.
Οι πληρωμές τόκων των πρώτων επτά μηνών αντιστοιχούν ήδη στο 65,3% της συνολικής πρόβλεψης των 2,7 τρισ. λιρών για ολόκληρο το 2026.
Στο ίδιο διάστημα, οι συνολικές δαπάνες έχουν φθάσει στο 55,4% της ετήσιας πρόβλεψης του προϋπολογισμού, ενώ οι δαπάνες εκτός τόκων στο 53,8%.
Η εξέλιξη αναδεικνύει τη σημαντική πίεση που ασκούν τα υψηλά επιτόκια στα δημόσια οικονομικά της Τουρκίας, την ώρα που η κυβέρνηση επιχειρεί να διατηρήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία και να αντιμετωπίσει τον επίμονο πληθωρισμό.
Σημειώνεται ότι η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας διατήρησε τον Ιούλιο το βασικό επιτόκιο στο 37%, ενώ το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης παρέμεινε στο 40%.
Η απότομη αύξηση των πληρωμών τόκων, επομένως, αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που περιορίζουν τον δημοσιονομικό χώρο της Άγκυρας, παρά τη σημαντική αύξηση των φορολογικών εσόδων.
