Το 52,8% των ψηφοφόρων απέρριψε την επιστροφή στο τραπέζι των συνομιλιών – Συμμετοχή 82,5%
Η Ισλανδία αποφάσισε να μην επιστρέψει, τουλάχιστον προς το παρόν, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς το «Όχι» επικράτησε στο δημοψήφισμα του Σαββάτου με ποσοστό 52,8%.
Σύμφωνα με τα τελικά αποτελέσματα, 118.040 ψηφοφόροι τάχθηκαν κατά της επανέναρξης των ενταξιακών συνομιλιών, έναντι 105.399 που ψήφισαν υπέρ. Συνολικά καταμετρήθηκαν 225.031 ψήφοι, ενώ η συμμετοχή έφτασε το ιδιαίτερα υψηλό 82,5%.
Το ερώτημα που τέθηκε στους Ισλανδούς δεν ήταν εάν επιθυμούν άμεσα την ένταξη στην ΕΕ, αλλά εάν η χώρα θα πρέπει να ξαναρχίσει τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης. Η διαφορά αυτή έχει σημασία: ακόμη και σε περίπτωση επικράτησης του «Ναι», η τελική απόφαση για την ένταξη θα απαιτούσε νέο δημοψήφισμα μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.
Ένα ζήτημα που διχάζει την Ισλανδία εδώ και χρόνια
Η Ισλανδία υπέβαλε αίτηση ένταξης στην ΕΕ το 2009, στον απόηχο της μεγάλης χρηματοπιστωτικής κρίσης. Οι διαπραγματεύσεις προχώρησαν κατά την περίοδο 2009-2013, αλλά τέθηκαν σε αναστολή μετά την αλλαγή κυβέρνησης το 2013. Η ισλανδική αίτηση, ωστόσο, δεν αποσύρθηκε ποτέ επισήμως.
Η σημερινή κυβέρνηση συνασπισμού είχε αποφασίσει να δώσει στους πολίτες τον λόγο, προτείνοντας δημοψήφισμα για την επανέναρξη των συνομιλιών. Το ισλανδικό κοινοβούλιο ενέκρινε τη σχετική διαδικασία τον Μάιο του 2026.
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα αβέβαιο διεθνές οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον.
Κυριαρχία και αλιεία στο επίκεντρο
Για τους υποστηρικτές της επανέναρξης των συνομιλιών, η ευρωπαϊκή προοπτική θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της Ισλανδίας απέναντι σε εμπορικές πιέσεις, να προσφέρει μεγαλύτερη οικονομική σταθερότητα και να ενισχύσει τη γεωπολιτική της ασφάλεια σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας στον Βόρειο Ατλαντικό και την Αρκτική.
Οι αντίπαλοι της ευρωπαϊκής πορείας, ωστόσο, έθεσαν στο επίκεντρο την εθνική κυριαρχία και κυρίως τον έλεγχο των αλιευτικών πόρων. Η αλιεία αποτελεί έναν από τους πλέον ευαίσθητους τομείς για την ισλανδική οικονομία και η προοπτική μεταφοράς αρμοδιοτήτων στις Βρυξέλλες αποτέλεσε βασικό επιχείρημα του στρατοπέδου του «Όχι».
Ιδιαίτερη σημασία είχε επίσης το γεγονός ότι η Ισλανδία είναι ήδη μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, γεγονός που της παρέχει πρόσβαση στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά χωρίς να είναι μέλος της ΕΕ.
Το «Όχι» κέρδισε εκτός Ρέικιαβικ
Η γεωγραφική κατανομή της ψήφου αποτύπωσε και τον βαθύ διχασμό γύρω από το ευρωπαϊκό ζήτημα. Οι περιφέρειες της πρωτεύουσας Ρέικιαβικ τάχθηκαν σε μεγαλύτερο βαθμό υπέρ της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, ενώ στις αγροτικές περιοχές και στα προάστια επικράτησε το «Όχι».
Η στάση των νεότερων ψηφοφόρων φαίνεται επίσης να μεταβλήθηκε σημαντικά κατά τους τελευταίους μήνες της προεκλογικής περιόδου. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε το RÚV, ενώ τον Ιούνιο η πλειοψηφία των νέων 18-29 ετών δήλωνε ότι θα ψήφιζε «Ναι», στα τέλη Αυγούστου η τάση είχε αντιστραφεί υπέρ του «Όχι».
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα
Το αποτέλεσμα ουσιαστικά βάζει φρένο στην ευρωπαϊκή συζήτηση στην Ισλανδία. Η κυβέρνηση καλείται πλέον να διαχειριστεί μια σαφή, αν και όχι συντριπτική, λαϊκή απόρριψη της επιστροφής στις ενταξιακές συνομιλίες.
Παράλληλα, το αποτέλεσμα αποτελεί μια πολιτική εξέλιξη με ευρύτερο ενδιαφέρον για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η Ισλανδία θεωρούνταν πιθανός υποψήφιος για την επανενεργοποίηση της ευρωπαϊκής της πορείας σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ επιδιώκει να ενισχύσει τη γεωπολιτική της επιρροή στον Βόρειο Ατλαντικό και την Αρκτική.
Προς το παρόν, όμως, οι Ισλανδοί επέλεξαν να διατηρήσουν την απόσταση από την ΕΕ. Η επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων δεν αποτελεί πλέον άμεση πολιτική επιλογή και το ευρωπαϊκό ζήτημα αναμένεται να παραμείνει εκτός της πολιτικής ατζέντας για το επόμενο διάστημα.
