Ο Σεργκέι Λαβρόφ βλέπει στη συμμαχία Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν τη βάση ενός ευρύτερου συστήματος ασφάλειας στον Κόλπο
Θετικά αποτιμά η Ρωσία τη Συμφωνία της Μέκκας, τη νέα αμυντική συμμαχία που συγκρότησαν η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν, εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση ενός ευρύτερου συστήματος συλλογικής ασφάλειας στον Περσικό Κόλπο.
Μιλώντας σε φοιτητές και καθηγητές του Κρατικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων της Μόσχας, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ χαρακτήρισε τη συμφωνία «αμυντική συμμαχία» με δυνατότητα διεύρυνσης.
Ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας ανέφερε ως πιθανούς μελλοντικούς εταίρους:
- Το Ιράν
- Την Αίγυπτο
- Την Αλγερία
- Άλλες χώρες εντός και εκτός του Κόλπου
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην πιθανή συμμετοχή του Ιράν. Όπως είπε, εάν τα τρία ιδρυτικά μέλη συμφωνήσουν στους όρους ένταξης της Τεχεράνης, αυτό θα αποτελέσει το πιο ουσιαστικό βήμα προς ένα συνολικό σύστημα περιφερειακής ασφάλειας.
Τι προβλέπει η Συμφωνία της Μέκκας
Η συμφωνία υπογράφηκε στις 7 Αυγούστου 2026 από τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν, έπειτα από διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν σχεδόν έναν χρόνο.
Η βασική αρχή της προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Η ρήτρα θυμίζει το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, χωρίς όμως να έχουν δημοσιοποιηθεί λεπτομερώς οι δεσμεύσεις και οι μηχανισμοί στρατιωτικής συνδρομής. Reuters
Το νέο σχήμα προβλέπει μεταξύ άλλων:
- Τακτικές συναντήσεις υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας
- Συντονισμό των στρατιωτικών ηγεσιών
- Κοινές ασκήσεις σε ξηρά, θάλασσα και αέρα
- Συνεργασία στην αεράμυνα, στα μη επανδρωμένα συστήματα και στον ηλεκτρονικό πόλεμο
- Κοινή ανάπτυξη και παραγωγή αμυντικών τεχνολογιών
- Μόνιμη γραμματεία με έδρα τη Σαουδική Αραβία
Η Άγκυρα έχει δηλώσει ότι η συμφωνία δεν στρέφεται εναντίον του Ιράν ή οποιασδήποτε άλλης χώρας και ότι παραμένει ανοιχτή σε νέα μέλη. Η Αίγυπτος έχει ήδη αναφερθεί ως πιθανός εταίρος σε επόμενη φάση.
Η παλαιά ρωσική πρόταση για τον Κόλπο
Ο Λαβρόφ συνέδεσε τη νέα συμμαχία με μια ρωσική πρωτοβουλία που διατυπώθηκε πριν από περισσότερα από 20 χρόνια. Η Μόσχα είχε τότε προτείνει στις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου και στο Ιράν να ξεκινήσουν κοινό διάλογο για τη δημιουργία περιφερειακού συστήματος ασφάλειας.
Η πρόταση προέβλεπε τη συμμετοχή:
- Των κρατών του Κόλπου και του Ιράν
- Του Αραβικού Συνδέσμου
- Του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας
- Των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ
Στόχος, σύμφωνα με τον Ρώσο υπουργό, ήταν να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός στον οποίο οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να παρουσιάζουν τις ανησυχίες τους, να αντιμετωπίζουν τις μεταξύ τους διαφορές και να υιοθετούν μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Η εξομάλυνση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας και Ιράν, που επιτεύχθηκε με κινεζική διαμεσολάβηση και ρωσική υποστήριξη, είχε δημιουργήσει προσδοκίες ότι ένα τέτοιο περιφερειακό πλαίσιο θα μπορούσε να καταστεί εφικτό. Η νέα στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν, ωστόσο, επιδείνωσε εκ νέου το κλίμα δυσπιστίας.
Γιατί η Μόσχα επιδιώκει την ένταξη του Ιράν
Η ρωσική τοποθέτηση έχει και σαφή γεωπολιτική διάσταση. Η ένταξη της Τεχεράνης θα μπορούσε να μεταβάλει τον χαρακτήρα της Συμφωνίας της Μέκκας: από μια συμμαχία τριών σουνιτικών κρατών, η οποία ενδέχεται να εκληφθεί ως ανάχωμα απέναντι στο Ιράν, σε ένα ευρύτερο περιφερειακό σύστημα συλλογικής ασφάλειας.
Παράλληλα, μια τέτοια εξέλιξη θα εξυπηρετούσε τη σταθερή επιδίωξη της Μόσχας για μεγαλύτερη αυτονομία των κρατών της περιοχής από τις Ηνωμένες Πολιτείες και για ενίσχυση πολυμερών σχημάτων στα οποία η Ρωσία θα μπορούσε να διατηρεί ρόλο συνομιλητή.
Ωστόσο, η προοπτική συμμετοχής του Ιράν παραμένει αβέβαιη. Παρά τις αναφορές ότι η Τεχεράνη έχει προσκληθεί να εξετάσει την ένταξή της, οι όροι της συμφωνίας δεν έχουν δημοσιοποιηθεί πλήρως. Δεν προβλέπονται ακόμη κοινή διοίκηση, μόνιμες στρατιωτικές δυνάμεις ή σαφής μηχανισμός ενεργοποίησης της αμοιβαίας άμυνας.
Η στήριξη του Λαβρόφ αποτελεί, επομένως, περισσότερο πολιτική επένδυση στη μελλοντική διεύρυνση του σχήματος παρά αποδοχή ενός ήδη ολοκληρωμένου συστήματος ασφαλείας. Το εάν η Συμφωνία της Μέκκας θα εξελιχθεί σε πραγματική περιφερειακή αρχιτεκτονική ή θα παραμείνει μια ισχυρή, αλλά κυρίως συμβολική, αμυντική διακήρυξη θα εξαρτηθεί από τους μηχανισμούς εφαρμογής της και, κυρίως, από τη στάση του Ιράν.
