Χαμηλές παραμένουν οι επιδόσεις σε Μαθηματικά, Κατανόηση Κειμένου και Φυσικές Επιστήμες – Μικρότερη, πάντως, η απόκλιση από τον ΟΟΣΑ
Ιδιαίτερα ανησυχητική παραμένει η εικόνα των βασικών δεξιοτήτων των Ελλήνων μαθητών, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της PISA 2025. Παρότι καταγράφεται ανακοπή της πολυετούς απόκλισης από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, μεγάλο ποσοστό 15χρονων δεν κατακτά το ελάχιστο επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού.
Συγκεκριμένα, κάτω από το βασικό επίπεδο βρίσκονται:
- Το 49,5% των μαθητών στα Μαθηματικά
- Το 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου
- Το 40,9% στις Φυσικές Επιστήμες
Αυτό σημαίνει ότι σημαντικό μέρος των μαθητών ολοκληρώνει την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς να μπορεί να αξιοποιεί επαρκώς τις γνώσεις του σε απλές καταστάσεις της καθημερινότητας, να κατανοεί βασικές πληροφορίες και να επιλύει στοιχειώδη προβλήματα.
Η PISA δεν εξετάζει μόνο την απομνημόνευση τύπων και ορισμών, αλλά την ικανότητα εφαρμογής της γνώσης, κατανόησης δεδομένων, κριτικής σκέψης και επίλυσης πρακτικών προβλημάτων.
Χαμηλές επιδόσεις και μικρή «κορυφή»
Η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και στα τέσσερα πεδία που αξιολογήθηκαν:
- Φυσικές Επιστήμες: 434 μονάδες, έναντι 482 στον ΟΟΣΑ
- Μαθηματικά: 424 μονάδες, έναντι 463
- Κατανόηση Κειμένου: 423 μονάδες, έναντι 461
- Επίλυση προβλημάτων σε ψηφιακό περιβάλλον: 461 μονάδες, έναντι 500
Στη νέα δοκιμασία επίλυσης προβλημάτων σε ψηφιακά περιβάλλοντα, η Ελλάδα κατέλαβε την 47η θέση μεταξύ 91 χωρών.
Περιορισμένο είναι και το ποσοστό των μαθητών με πολύ υψηλές επιδόσεις. Στα ανώτερα επίπεδα βρίσκονται περίπου το 1% στις Φυσικές Επιστήμες και στην Κατανόηση Κειμένου και το 2% στα Μαθηματικά. Τα αντίστοιχα ποσοστά στον ΟΟΣΑ κυμαίνονται μεταξύ 6% και 8%.
Μικρότερη πτώση, αλλά από χαμηλή αφετηρία
Σε σύγκριση με το 2022, η Ελλάδα κατέγραψε:
- Πτώση 6 μονάδων στα Μαθηματικά
- Πτώση 7 μονάδων στις Φυσικές Επιστήμες
- Πτώση περίπου 15-16 μονάδων στην Κατανόηση Κειμένου
Το θετικό στοιχείο είναι ότι στα Μαθηματικά η ελληνική υποχώρηση ήταν μικρότερη από εκείνη του μέσου όρου του ΟΟΣΑ και της ΕΕ. Έτσι, για πρώτη φορά έπειτα από περίπου μία δεκαετία, η απόσταση δεν διευρύνθηκε, αλλά περιορίστηκε ελαφρώς.
Δεν πρόκειται για πραγματική βελτίωση της βαθμολογίας, αλλά για ένδειξη σχετικής σταθεροποίησης, καθώς η Ελλάδα έχασε λιγότερο έδαφος από άλλες χώρες.
Η υποχώρηση των μαθησιακών επιδόσεων είναι, άλλωστε, διεθνής. Στον ΟΟΣΑ, οι βαθμολογίες στα Μαθηματικά και στην Κατανόηση Κειμένου βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα από την έναρξη της PISA. Περίπου ένας στους πέντε μαθητές βρίσκεται πλέον κάτω από το βασικό επίπεδο και στα τρία κύρια γνωστικά πεδία.
Προβλήματα μέσα στην τάξη
Η έρευνα αποτυπώνει σημαντικές δυσκολίες και στο καθημερινό σχολικό περιβάλλον:
- Το 37% των μαθητών δηλώνει ότι δεν μπορεί να εργαστεί καλά στα περισσότερα ή σε όλα τα μαθήματα, έναντι 19% στον ΟΟΣΑ.
- Το 46% αναφέρει ότι ο θόρυβος και η αταξία επηρεάζουν τα μαθήματα Φυσικών Επιστημών, έναντι 31%.
- Το 49% δήλωσε ότι έχασε τουλάχιστον ένα μάθημα μέσα στις προηγούμενες δύο εβδομάδες, έναντι 24% στον ΟΟΣΑ.
- Το 62% ανέφερε ότι έφτασε τουλάχιστον μία φορά καθυστερημένο στο σχολείο, έναντι 50%.
Παράλληλα, μόνο το 49% δηλώνει ότι ο εκπαιδευτικός ενδιαφέρεται για τη μάθηση κάθε μαθητή, έναντι 69% στον ΟΟΣΑ.
Κινητά και τεχνητή νοημοσύνη
Το 33% των Ελλήνων μαθητών αναφέρει ότι οι ψηφιακές συσκευές αποσπούν την προσοχή των συμμαθητών του την ώρα του μαθήματος. Οι μαθητές που βιώνουν τέτοιες συνθήκες εμφανίζουν περίπου 30 μονάδες χαμηλότερη επίδοση στις Φυσικές Επιστήμες.
Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, η απαγόρευση των κινητών έχει περιορίσει τη χρήση τους στο σχολείο. Σήμερα, το 98% των μαθητών φοιτά σε σχολικές μονάδες όπου ισχύει σχετική απαγόρευση.
Την ίδια ώρα, το 34% χρησιμοποιεί τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για μαθησιακούς σκοπούς, έναντι 46% στον ΟΟΣΑ. Η έρευνα επισημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει μόνο όταν οι μαθητές εκπαιδεύονται να ελέγχουν και να αξιολογούν τις απαντήσεις της.
Τα θετικά στοιχεία
Παρά τη συνολικά αρνητική εικόνα, καταγράφονται ορισμένες ενθαρρυντικές ενδείξεις:
- Το 74% των μαθητών πιστεύει ότι μπορεί να βελτιώσει τις ικανότητές του με προσπάθεια.
- Το 79% δηλώνει ότι αισθάνεται πως ανήκει στο σχολείο του.
- Οι ψηφιακές υποδομές έχουν βελτιωθεί αισθητά από το 2018.
- Οι Έλληνες μαθητές εμφανίζουν υψηλές εκπαιδευτικές και επαγγελματικές προσδοκίες.
- Συνολικά 38 σχολεία του δείγματος, τα 32 δημόσια, πλησίασαν ή ξεπέρασαν τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ σε επιμέρους πεδία.
Στην PISA 2025 συμμετείχαν 6.858 μαθητές από 229 ελληνικά σχολεία. Σε διεθνές επίπεδο έλαβαν μέρος περίπου 760.000 μαθητές από 91 χώρες.
Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, η επόμενη φάση θα επικεντρωθεί στην καλύτερη κατανομή των εκπαιδευτικών, στην ποιότητα της διδασκαλίας, στην ενίσχυση της πειθαρχίας και στην ουσιαστικότερη αξιοποίηση της τεχνολογίας. Κεντρικός στόχος έως την επόμενη PISA, το 2029, είναι η σημερινή σταθεροποίηση να μετατραπεί σε πραγματική μαθησιακή ανάκαμψη.
