Η κατάληψη του στρατηγικού νησιού Περίμ από τους Χούθι δημιουργεί μια δεύτερη απειλή για το πετρέλαιο και την παγκόσμια ναυτιλία – Προς το παρόν, οι διελεύσεις συνεχίζονται
Η προσοχή των ενεργειακών αγορών έχει στραφεί στα Στενά του Ορμούζ, όπου η διέλευση των εμπορικών πλοίων έχει περιοριστεί δραματικά εξαιτίας της κλιμάκωσης του πολέμου και των αυξημένων κινδύνων για τη ναυσιπλοΐα. Ωστόσο, λίγες εκατοντάδες ναυτικά μίλια δυτικότερα, ένας δεύτερος στρατηγικός θαλάσσιος διάδρομος μπορεί να εξελιχθεί στο επόμενο μεγάλο μέτωπο της κρίσης: το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Το στενό, ανάμεσα στην Υεμένη και το Τζιμπουτί, αποτελεί τη νότια πύλη της Ερυθράς Θάλασσας. Από εκεί περνούν τα πλοία που κατευθύνονται προς ή προέρχονται από τη Διώρυγα του Σουέζ, μεταφέροντας πετρέλαιο, καύσιμα, εμπορευματοκιβώτια και άλλα αγαθά μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.
Η σημασία του αυξάνεται ακόμη περισσότερο σε μια περίοδο κατά την οποία η ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ έχει περιοριστεί και οι παραγωγοί του Κόλπου αναζητούν εναλλακτικές οδούς για τις εξαγωγές τους.
Οι Χούθι κατέλαβαν το νησί Περίμ
Η ανησυχία εντάθηκε μετά την προέλαση των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι στις ακτές της Υεμένης και την κατάληψη του νησιού Περίμ, γνωστού και ως Μαγιούν.
Το μικρό ηφαιστειακό νησί βρίσκεται στο στενότερο σημείο του Μπαμπ ελ Μαντέμπ και χωρίζει τη θαλάσσια δίοδο σε δύο διαύλους. Η παρουσία των Χούθι στο Περίμ τούς προσφέρει ένα ιδιαίτερα σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα, καθώς μπορούν να παρακολουθούν την κίνηση των πλοίων και να απειλούν τις διελεύσεις με πυραύλους, drones ή ταχύπλοα.
Η κατάληψη του νησιού ακολούθησε την προέλασή τους στη δυτική ακτή της Υεμένης και την κατάληψη της στρατηγικής λιμενικής πόλης Μόκα. Το γεγονός ενίσχυσε τους φόβους ότι η Τεχεράνη και οι σύμμαχοί της αποκτούν τη δυνατότητα να ασκήσουν ταυτόχρονη πίεση σε δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου.
Οι διελεύσεις συνεχίζονται – Προς το παρόν
Παρά τη στρατιωτική κλιμάκωση, η εμπορική κίνηση στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ δεν έχει καταρρεύσει. Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων, 24 εμπορικά σκάφη διέσχισαν το στενό το Σάββατο και 27 την Κυριακή, αριθμοί που βρίσκονται κοντά στον μέσο όρο των τελευταίων δέκα ημερών.
Η εικόνα είναι πολύ διαφορετική στα Στενά του Ορμούζ. Εκεί, μόλις τέσσερα πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων εξήλθαν από τον Περσικό Κόλπο το Σαββατοκύριακο, ενώ δέκα εισήλθαν, έναντι μέσου όρου περίπου 14 διελεύσεων την ημέρα το προηγούμενο δεκαήμερο. Πριν από τον πόλεμο, από το Ορμούζ περνούσαν συνολικά περίπου 125 πλοία ημερησίως.
Το γεγονός ότι η κίνηση στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ συνεχίζεται δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει απομακρυνθεί. Οι ναυτιλιακές εταιρείες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, ενώ ενδεχόμενες επιθέσεις ή περιορισμοί στις διελεύσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα αύξηση των ασφαλίστρων πολέμου και των ναύλων.
Η εναλλακτική διαδρομή που βρίσκεται και αυτή υπό απειλή
Η Σαουδική Αραβία χρησιμοποιεί τον αγωγό Ανατολής–Δύσης για να μεταφέρει πετρέλαιο από τις εγκαταστάσεις του Περσικού Κόλπου στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Αυτή η εναλλακτική λύση, όμως, δέχθηκε επίσης πλήγμα. Επίθεση με drones προκάλεσε σοβαρές ζημιές στον αγωγό, ο οποίος μπορεί να παραμείνει εκτός πλήρους λειτουργίας για τρεις έως πέντε εβδομάδες. Μέσω του δικτύου μπορούν να μεταφέρονται περίπου τέσσερα εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς.
Ακόμη και αν το πετρέλαιο φτάσει στο Γιανμπού, τα δεξαμενόπλοια που κατευθύνονται προς την Ασία πρέπει να περάσουν από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Συνεπώς, η παράκαμψη του Ορμούζ δεν εξαλείφει τον κίνδυνο, αλλά μεταφέρει το φορτίο σε μια δεύτερη ευάλωτη δίοδο.
Τι θα σήμαινε το κλείσιμο του στενού
Εάν το Μπαμπ ελ Μαντέμπ καταστεί μη ασφαλές, πολλά πλοία θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τη διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας και του Σουέζ και να κάνουν τον περίπλου της Αφρικής μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας.
Η παράκαμψη προσθέτει χιλιάδες ναυτικά μίλια και αρκετές ημέρες στο ταξίδι, αυξάνοντας την κατανάλωση καυσίμων, τα ναύλα, τα ασφάλιστρα και τελικά το κόστος των προϊόντων. Οι επιπτώσεις θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικές για την Ευρώπη και τη Μεσόγειο, αλλά και για την ελληνική ναυτιλία, η οποία έχει ισχυρή παρουσία στους στόλους των δεξαμενόπλοιων και των πλοίων μεταφοράς LNG.
Η μεγάλη απειλή για τις αγορές δεν είναι πλέον μόνο ένα πιθανό «μπλόκο» στο Ορμούζ. Είναι το ενδεχόμενο μιας διπλής ασφυξίας, με το Ιράν να πιέζει την έξοδο του Περσικού Κόλπου και τους Χούθι να αποκτούν τη δυνατότητα να απειλήσουν τη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ παραμένει ανοικτό. Το ερώτημα είναι για πόσο ακόμη – και με ποιο κόστος για όσα πλοία συνεχίζουν να το διασχίζουν.
