Μέχρι το 1995 δικαίωμα διεκδίκησης είχαν μόνο Ευρωπαίοι ποδοσφαιριστές
Η αντίστροφη μέτρηση για την ανάδειξη του νικητή της Χρυσής Μπάλας για το 2026 κορυφώνεται, με την ποδοσφαιρική κοινότητα να περιμένει την ανακοίνωση του κορυφαίου ποδοσφαιριστή της χρονιάς. Η φετινή τελετή αναμένεται να συγκεντρώσει στο Λονδίνο μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα του αθλήματος, με τους Λαμίν Γιαμάλ, Κιλιάν Εμπαπέ και Χάρι Κέιν να συγκαταλέγονται στα πρόσωπα που ξεχωρίζουν στη σχετική συζήτηση.
Η διοργάνωση προγραμματίζεται στο London Palladium Theatre, με παρουσιάστριες την Κέιτ Σκοτ και τον Τιερί Ανρί, ενώ η ανακοίνωση του νικητή αναμένεται λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, ώρα Ελλάδας.
Πέρα από τη φετινή διεκδίκηση, ωστόσο, η ιστορία της Χρυσής Μπάλας κρύβει μια αξιοσημείωτη ιδιαιτερότητα: δύο από τους μεγαλύτερους ποδοσφαιριστές όλων των εποχών, ο Πελέ και ο Ντιέγκο Μαραντόνα, δεν κατέκτησαν ποτέ επίσημα το βραβείο κατά τη διάρκεια της καριέρας τους.
Γιατί Πελέ και Μαραντόνα δεν κέρδισαν τη Χρυσή Μπάλα
Η εξήγηση βρίσκεται στον κανονισμό που ίσχυε μέχρι το 1995. Εκείνη την εποχή, η Χρυσή Μπάλα, η οποία απονέμεται από το γαλλικό περιοδικό France Football, ήταν αποκλειστικά ανοιχτή σε Ευρωπαίους ποδοσφαιριστές, ανεξάρτητα από το αν κάποιος παίκτης εκτός Ευρώπης θεωρούνταν ο κορυφαίος στον κόσμο.
Αυτός ο περιορισμός άφησε εκτός διεκδίκησης σπουδαίες μορφές του παγκόσμιου ποδοσφαίρου, οι οποίες κυριάρχησαν στις εποχές τους, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν το συγκεκριμένο τρόπαιο.
Το 1995 ο κανονισμός άλλαξε και το βραβείο μπορούσε πλέον να απονεμηθεί σε ποδοσφαιριστές οποιασδήποτε εθνικότητας, αρκεί να αγωνίζονταν σε ευρωπαϊκό σύλλογο. Πρώτος νικητής με το νέο καθεστώς ήταν ο Λιβεριανός Ζορζ Γουεά, ο οποίος αγωνιζόταν τότε στη Μίλαν.
Από εκείνο το σημείο και μετά, το βραβείο κατέκτησαν και άλλοι σπουδαίοι μη Ευρωπαίοι ποδοσφαιριστές, όπως οι Βραζιλιάνοι Ρονάλντο, Ριβάλντο, Ροναλντίνιο και Κακά, αλλά και ο Αργεντινός Λιονέλ Μέσι.
Πελέ: Οι χρονιές που θα μπορούσε να είχε βραβευτεί
Ο Πελέ, ένας από τους πιο εμβληματικούς ποδοσφαιριστές στην ιστορία, δεν είχε ποτέ τη δυνατότητα να διεκδικήσει επίσημα τη Χρυσή Μπάλα, καθώς αγωνιζόταν για το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του εκτός Ευρώπης.
Οι εμφανίσεις του με την εθνική Βραζιλίας, ωστόσο, τον καθιέρωσαν ως παγκόσμιο σύμβολο του ποδοσφαίρου. Κατέκτησε τρία Παγκόσμια Κύπελλα, το 1958, το 1962 και το 1970, επιδόσεις που ενίσχυσαν τη θέση του ανάμεσα στους κορυφαίους όλων των εποχών.
Αν μπορούσε να διεκδικήσει το βραβείο ανεξαρτήτως εθνικότητας και συλλόγου, οι συγκεκριμένες χρονιές θα αποτελούσαν ορισμένες από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις για τη βράβευσή του.
Το 2014, η France Football τού απένειμε τιμητική Χρυσή Μπάλα, αναγνωρίζοντας τη συνολική προσφορά του στο άθλημα.
Μαραντόνα: Το Μουντιάλ του 1986 και η τιμητική διάκριση
Ανάλογη ήταν η περίπτωση του Ντιέγκο Μαραντόνα, ο οποίος μεγαλούργησε με την εθνική Αργεντινής και τη Νάπολι, χωρίς να έχει δικαίωμα συμμετοχής στη διεκδίκηση της Χρυσής Μπάλας με τους τότε κανόνες.
Το 1986, ο Αργεντινός οδήγησε την εθνική ομάδα της χώρας του στην κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου στο Μεξικό, πραγματοποιώντας μία από τις πιο χαρακτηριστικές ατομικές εμφανίσεις στην ιστορία της διοργάνωσης.
Εκείνη τη χρονιά, τη Χρυσή Μπάλα κατέκτησε ο Σοβιετικός Ιγκόρ Μπελάνοφ. Ο Μαραντόνα, παρά την τεράστια επιρροή του στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο, δεν μπορούσε να διεκδικήσει το βραβείο με τους κανόνες που ίσχυαν τότε.
Το 1995 έλαβε τιμητική αναγνώριση από το France Football, σε μια προσπάθεια να αποτυπωθεί η θέση του στην ιστορία του αθλήματος.
Οι υπόλοιποι θρύλοι που έμειναν εκτός
Πελέ και Μαραντόνα δεν ήταν οι μοναδικοί σπουδαίοι ποδοσφαιριστές που επηρεάστηκαν από τον παλαιό κανονισμό.
Ονόματα όπως ο Σόκρατες, ο Τοστάο, ο Ζίκο, ο Φαλκάο, ο Ζαϊρζίνιο, ο Μάριο Κέμπες και ο Ντανιέλ Πασαρέλα ανήκουν στη μεγάλη λίστα των μη Ευρωπαίων ποδοσφαιριστών που δεν είχαν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν το βραβείο, παρά τη σημαντική προσφορά τους στο άθλημα.
Υπήρξαν, βέβαια, και περιπτώσεις παικτών με καταγωγή εκτός Ευρώπης που κατάφεραν να κατακτήσουν τη Χρυσή Μπάλα, καθώς διέθεταν ευρωπαϊκή υπηκοότητα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Αλφρέδο Ντι Στέφανο, γεννημένος στην Αργεντινή, ο οποίος κατέκτησε το βραβείο το 1957 και το 1959, έχοντας αποκτήσει την ισπανική υπηκοότητα και αγωνιζόμενος στη Ρεάλ Μαδρίτης.
Αντίστοιχη ήταν η περίπτωση του Ομάρ Σίβορι, ο οποίος γεννήθηκε στην Αργεντινή, απέκτησε ιταλική υπηκοότητα και κατέκτησε τη Χρυσή Μπάλα το 1961, όταν αγωνιζόταν στη Γιουβέντους.
Αναλυτικά όλοι οι νικητές του βραβείου:
1956: Στάνλεϊ Μάθιους (Αγγλία – Μπλάκπουλ)
1957: Αλφρέδο Ντι Στέφανο (Ισπανία/Αργεντινή – Ρεάλ)
1958: Ραϊμόν Κοπά (Γαλλία – Ρεάλ)
1959: Αλφρέδο Ντι Στέφανο (Ισπανία/Αργεντινή – Ρεάλ)
1960: Λουίς Σουάρεθ (Ισπανία – Μπαρτσελόνα)
1961: Ομάρ Σίβορι (Ιταλία/Αργεντινή – Γιουβέντους)
1962: Γιόζεφ Μάζοπουστ (Τσεχοσλοβακία – Ντούκλα Πράγας)
1963: Λεβ Γιασίν (Σοβιετική Ένωση – Ντινάμο Μόσχας)
1964: Ντένις Λόου (Σκωτία – Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ)
1965: Εουσέμπιο (Πορτογαλία – Μπενφίκα)
1966: Μπόμπι Τσάρλτον (Αγγλία – Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ)
1967: Φλόριαν Άλμπερτ (Ουγγαρία – Φερεντσβάρος)
1968: Τζορτζ Μπεστ (Βόρειος Ιρλανδία – Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ)
1969: Τζάνι Ριβέρα (Ιταλία – Μίλαν)
1970: Γκερντ Μίλερ (Δυτική Γερμανία – Μπάγερν)
1971: Γιόχαν Κρόιφ (Ολλανδία – Άγιαξ)
1972: Φραντς Μπεκενμπάουερ (Δυτική Γερμανία – Μπάγερν)
1973: Γιόχαν Κρόιφ (Ολλανδία – Άγιαξ/Μπαρτσελόνα)
1974: Γιόχαν Κρόιφ (Ολλανδία – Μπαρτσελόνα)
1975: Όλεγκ Μπλαχίν (Σοβιετική Ένωση – Ντινάμο Κιέβου)
1976: Φραντς Μπεκενμπάουερ (Δυτική Γερμανία – Μπάγερν)
1977: Άλαν Σίμονσεν (Δανία – Γκλάντμπαχ)
1978: Κέβιν Κίγκαν (Αγγλία – Αμβούργο)
1979: Κέβιν Κίγκαν (Αγγλία – Αμβούργο)
1980: Καρλ-Χάιντς Ρουμενίγκε (Γερμανία – Μπάγερν)
1981: Καρλ-Χάιντς Ρουμενίγκε (Γερμανία – Μπάγερν)
1982: Πάολο Ρόσι (Ιταλία – Γιουβέντους)
1983: Μισέλ Πλατινί (Γαλλία – Γιουβέντους)
1984: Μισέλ Πλατινί (Γαλλία – Γιουβέντους)
1985: Μισέλ Πλατινί (Γαλλία – Γιουβέντους)
1986: Ιγκόρ Μπελάνοφ (Σοβιετική Ένωση – Ντινάμο Κιέβου)
1987: Ρουντ Γκούλιτ (Ολλανδία – Αϊντχόφεν/Μίλαν)
1988: Μάρκο Φαν Μπάστεν (Ολλανδία – Μίλαν)
1989: Μάρκο Φαν Μπάστεν (Ολλανδία – Μίλαν)
1990: Λόταρ Ματέους (Γερμανία – Ίντερ)
1991: Ζαν-Πιερ Παπέν (Γαλλία – Μαρσέιγ)
1992: Μάρκο Φαν Μπάστεν (Ολλανδία – Μίλαν)
1993: Ρομπέρτο Μπάτζο (Ιταλία – Γιουβέντους)
1994: Χρίστο Στόιτσκοφ (Βουλγαρία – Μπαρτσελόνα)
1995: Ζορζ Γουεά (Λιβερία – Παρί/Μίλαν)
1996: Ματίας Ζάμερ (Γερμανία – Ντόρτμουντ)
1997: Ρονάλντο (Βραζιλία – Μπαρτσελόνα/Ίντερ)
1998: Ζινεντίν Ζιντάν (Γαλλία – Γιουβέντους)
1999: Ριβάλντο (Βραζιλία – Μπαρτσελόνα)
2000: Λουίς Φίγκο (Πορτογαλία – Μπαρτσελόνα/Ρεάλ)
2001: Μάικλ Όουεν (Αγγλία – Λίβερπουλ)
2002: Ρονάλντο (Βραζιλία – Ρεάλ)
2003: Πάβελ Νέντβεντ (Τσεχία – Γιουβέντους)
2004: Αντρέι Σεβτσένκο (Ουκρανία – Μίλαν)
2005: Ροναλντίνιο (Βραζιλία – Μπαρτσελόνα)
2006: Φάμπιο Καναβάρο (Ιταλία – Γιουβέντους/Ρεάλ)
2007: Κακά (Βραζιλία – Μίλαν)
2008: Κριστιάνο Ρονάλντο (Πορτογαλία – Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ)
2009: Λιονέλ Μέσι (Αργεντινή – Μπαρτσελόνα)
2010: Λιονέλ Μέσι (Αργεντινή – Μπαρτσελόνα)
2011: Λιονέλ Μέσι (Αργεντινή – Μπαρτσελόνα)
2012: Λιονέλ Μέσι (Αργεντινή – Μπαρτσελόνα)
2013: Κριστιάνο Ρονάλντο (Πορτογαλία – Ρεάλ)
2014: Κριστιάνο Ρονάλντο (Πορτογαλία – Ρεάλ)
2015: Λιονέλ Μέσι (Αργεντινή – Μπαρτσελόνα)
2016: Κριστιάνο Ρονάλντο (Πορτογαλία – Ρεάλ)
2017: Κριστιάνο Ρονάλντο (Πορτογαλία – Ρεάλ)
2018: Λούκα Μόντριτς (Κροατία – Ρεάλ)
2019: Λιονέλ Μέσι (Αργεντινή – Μπαρτσελόνα)
2020: –
2021: Λιονέλ Μέσι (Αργεντινή – Μπαρτσελόνα/Παρί)
2022: Καρίμ Μπενζεμά (Γαλλία – Ρεάλ)
2023: Λιονέλ Μέσι (Αργεντινή – Παρί / Ίντερ Μαϊάμι)
2024: Ρόδρι (Ισπανία – Μάντσεστερ Σίτι)
2025: Ουσμάν Ντεμπελέ (Γαλλία – Παρί Σεν Ζερμέν)
