H καταμέτρηση συνεχίζεται με τις 61 έδρες να αποτελούν το όριο της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας
Σε πολιτικό αδιέξοδο οδηγούν τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα των εκλογών στο Ισραήλ, καθώς ο συνασπισμός του Μπενιαμίν Νετανιάχου διατηρεί το προβάδισμα, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει τις απαραίτητες έδρες για τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης. Την ίδια στιγμή, ο βασικός αντίπαλός του, Γκάντι Άιζενκοτ, διεκδικεί την εξουσία, με κανένα από τα δύο πολιτικά στρατόπεδα να διαθέτει μέχρι στιγμής σαφή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Η εκλογική αναμέτρηση της Τρίτης 27 Οκτωβρίου διαμορφώνει ένα σύνθετο πολιτικό σκηνικό, στο οποίο το προβάδισμα στην κάλπη δεν αρκεί από μόνο του για να καθορίσει ποιος θα αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας.
Στο Ισραήλ, καθοριστικό ρόλο παίζουν οι μετεκλογικές διαπραγματεύσεις και οι συμφωνίες μεταξύ των κομμάτων για τη συγκρότηση κυβερνητικού συνασπισμού.
Ισραήλ: Τι δείχνουν τα τελευταία αποτελέσματα
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής του Ισραήλ, όπως είχαν δημοσιοποιηθεί στις 08:00 το πρωί της Τετάρτης, με καταμετρημένο το 57% των εκλογικών τμημάτων, ο συνασπισμός που στηρίζει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου συγκέντρωνε 55 έδρες στην Κνεσέτ.
Το αντίπαλο πολιτικό στρατόπεδο, υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ, εξασφάλιζε 49 έδρες, ενώ οι υπόλοιπες 16 έδρες κατανέμονταν στα αραβικά κόμματα, τα οποία βρίσκονται εκτός των δύο βασικών συνασπισμών.
Για την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας απαιτούνται 61 από τις συνολικά 120 έδρες της Κνεσέτ. Με βάση τα συγκεκριμένα δεδομένα, κανένα από τα δύο στρατόπεδα δεν έχει εξασφαλίσει τον απαιτούμενο αριθμό εδρών.
Οι ψήφοι που απομένουν και οι πιθανές ανατροπές
Η καταμέτρηση των ψήφων συνεχίζεται, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μεταβολής των συσχετισμών. Ιδιαίτερη σημασία αναμένεται να έχουν οι ψήφοι που καταμετρώνται σε μεταγενέστερο στάδιο, μεταξύ των οποίων και εκείνες των στρατιωτών.
Η τελική κατανομή των εδρών θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις δυνατότητες των δύο πολιτικών στρατοπέδων να εξασφαλίσουν τη στήριξη μικρότερων κομμάτων και να προχωρήσουν στον σχηματισμό κυβέρνησης.
Παράλληλα, τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα διαφοροποιούνται από τις δημοσκοπήσεις εξόδου (exit polls) των ισραηλινών τηλεοπτικών δικτύων, οι οποίες εμφάνιζαν μια σχεδόν ισόπαλη αναμέτρηση.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο παρατεταμένων διαπραγματεύσεων
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι εάν ο Νετανιάχου θα καταφέρει να διευρύνει την κοινοβουλευτική του βάση ή εάν ο Άιζενκοτ θα μπορέσει να συγκεντρώσει την απαραίτητη υποστήριξη για να διεκδικήσει τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Εφόσον κανένα από τα δύο στρατόπεδα δεν εξασφαλίσει τις απαιτούμενες ψήφους, το Ισραήλ ενδέχεται να εισέλθει σε μια περίοδο παρατεταμένων πολιτικών διαβουλεύσεων, με το ενδεχόμενο νέων εκλογών να παραμένει ανοιχτό.
Το κρίσιμο στοιχείο, δεν είναι μόνο ποιος προηγείται, αλλά ποιος μπορεί να συγκεντρώσει την υποστήριξη τουλάχιστον 61 βουλευτών.
Σημαντικό ρόλο θα μπορούσαν να διαδραματίσουν και τα κόμματα που βρίσκονται κάτω από το εκλογικό όριο του 3,25%.
Η συμμετοχή στις εκλογές έφτασε το 77,7%, το υψηλότερο ποσοστό εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια.
Γιατί οι αραβικές ψήφοι μπορεί να κρίνουν τον επόμενο πρωθυπουργό
Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις της εκλογικής αναμέτρησης είναι η μεγάλη αύξηση της υποστήριξης προς τα αραβικά κόμματα.
Τα exit polls τους απέδιδαν συνολικά 17 έως 18 έδρες, έναντι 10 που διέθεταν στην απερχόμενη Κνεσέτ.
Η αυξημένη κοινοβουλευτική τους παρουσία ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστική, καθώς ούτε ο Νετανιάχου ούτε ο Άιζενκοτ φαίνεται, με τα σημερινά δεδομένα, να μπορούν να σχηματίσουν κυβέρνηση μόνο με τις δυνάμεις των παραδοσιακών τους συμμάχων.
Τα τέσσερα σενάρια για την επόμενη ημέρα
1. Διαπραγματεύσεις για σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού
Το πρώτο και πιο αναμενόμενο σενάριο είναι να ξεκινήσει ένας νέος γύρος διαπραγματεύσεων, με στόχο τη συγκέντρωση των 61 εδρών.
Στο Ισραήλ κανένα κόμμα δεν έχει εξασφαλίσει ποτέ από μόνο του την απόλυτη πλειοψηφία των 120 εδρών. Επομένως, ο σχηματισμός κυβερνήσεων συνεργασίας αποτελεί πάγια πρακτική.
Τον καθοριστικό ρόλο θα έχει ο πρόεδρος της χώρας, Ισαάκ Χέρτσογκ, ο οποίος, αφού διαβουλευτεί με τους αρχηγούς των κομμάτων, θα αναθέσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο πρόσωπο που θεωρεί ότι συγκεντρώνει τις μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας.
Αυτό σημαίνει ότι ο Νετανιάχου δεν εξασφαλίζει αυτομάτως την πρωθυπουργία, ακόμη και αν το Likud παραμείνει πρώτο κόμμα.
Από την άλλη πλευρά, ο Άιζενκοτ θα πρέπει να εξασφαλίσει τη στήριξη πολιτικών δυνάμεων με σημαντικές μεταξύ τους διαφορές.
Στην περίπτωση αυτή, ιδιαίτερη σημασία αποκτά το αραβικό κόμμα Ra’am του Μανσούρ Αμπάς, το οποίο έχει προηγούμενη εμπειρία συμμετοχής σε κυβερνητικό συνασπισμό και θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο ρυθμιστή.
2. Κυβέρνηση μειοψηφίας με εξωτερική υποστήριξη
Εάν κανένα στρατόπεδο δεν καταφέρει να συγκεντρώσει 61 έδρες μέσω επίσημης συνεργασίας, θα μπορούσε να επιχειρηθεί ο σχηματισμός κυβέρνησης μειοψηφίας.
Σε αυτή την περίπτωση, μια κυβέρνηση θα στηριζόταν σε μικρότερο αριθμό βουλευτών, εξασφαλίζοντας την απαραίτητη κοινοβουλευτική ανοχή ή υποστήριξη από κόμματα που δεν θα συμμετείχαν στο υπουργικό συμβούλιο.
Εδώ θα μπορούσαν να αποκτήσουν καθοριστικό ρόλο οι αραβικές παρατάξεις.
3. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας Νετανιάχου – Άιζενκοτ
Ένα τρίτο σενάριο, που συζητείται ήδη στο Ισραήλ, είναι η συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας με τη συνεργασία των δύο βασικών αντιπάλων.
Για να συμβεί αυτό, ο Νετανιάχου θα έπρεπε να εγκαταλείψει τη συνεργασία του με ορισμένους από τους σημερινούς ακροδεξιούς και υπερορθόδοξους συμμάχους του και να στραφεί προς τον Άιζενκοτ.
Παρά τη σκληρή πολιτική αντιπαράθεσή τους, οι δύο άνδρες έχουν κοινές θέσεις σε σημαντικά ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Το ενδεχόμενο συζητείται και από Ισραηλινούς πολιτικούς αναλυτές, οι οποίοι διακρίνουν πιθανό άνοιγμα συνεργασίας στις εκκλήσεις Νετανιάχου για ενότητα των σιωνιστικών πολιτικών δυνάμεων.
Υπάρχει, άλλωστε, προηγούμενο. Το 2020 ο Νετανιάχου συμφώνησε να συγκυβερνήσει με τον Μπένι Γκαντς, επίσης πρώην αρχηγό των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, σε ένα σχήμα κατανομής της εξουσίας. Η συνεργασία, ωστόσο, κατέρρευσε περίπου έναν χρόνο αργότερα.
4. Νέες εκλογές
Το τέταρτο σενάριο είναι να αποτύχουν όλες οι προσπάθειες και το Ισραήλ να οδηγηθεί ξανά στις κάλπες.
Η χώρα έχει αντιμετωπίσει επανειλημμένα ανάλογα πολιτικά αδιέξοδα. Από το 2019 έως το 2022 πραγματοποιήθηκαν πέντε εκλογικές αναμετρήσεις, καθώς οι πολιτικές δυνάμεις αδυνατούσαν να εξασφαλίσουν σταθερές κυβερνητικές πλειοψηφίες.
Η διαδικασία, πάντως, δεν είναι άμεση. Ο υποψήφιος που θα λάβει την εντολή από τον πρόεδρο έχει αρχικά 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με δυνατότητα παράτασης έως 14 ημερών. Εάν αποτύχει, προβλέπονται περαιτέρω κοινοβουλευτικές διαδικασίες και δυνατότητα ανάθεσης της εντολής σε άλλον υποψήφιο.
Εφόσον εξαντληθούν οι συνταγματικές δυνατότητες χωρίς αποτέλεσμα, η χώρα θα επιστρέψει στις κάλπες.
Παρά την αβεβαιότητα, οι δύο βασικοί αντίπαλοι εμφανίστηκαν αισιόδοξοι στις πρώτες δημόσιες τοποθετήσεις τους μετά το κλείσιμο της κάλπης.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ζήτησε τον σχηματισμό μιας ισχυρής δεξιάς κυβέρνησης, παρουσιάζοντας ως βασικό επιχείρημα την πολιτική ασφαλείας που ακολούθησε το Ισραήλ κατά τη διάρκεια των πολέμων στη Γάζα και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Ο Άιζενκοτ, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι οι πολίτες απέρριψαν τη συνέχιση της διακυβέρνησης Νετανιάχου και ζήτησε από τον πρωθυπουργό να αποχωρήσει από την πολιτική.
