Στοιχεία για την κατανάλωση ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους προκαλούν ανησυχία, με τους παιδιάτρους να προειδοποιούν για τις επιπτώσεις της καφεΐνης στον ύπνο, το άγχος και την καρδιαγγειακή λειτουργία
Την προσοχή της Πολιτείας, των γονέων και της εκπαιδευτικής κοινότητας για την αυξανόμενη κατανάλωση ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους ζητά η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, επισημαίνοντας τους κινδύνους που συνδέονται με τις διεγερτικές ουσίες που περιέχουν.
Τα διαθέσιμα ελληνικά στοιχεία καταγράφουν ότι το 26,3% των μαθητών από την Ε΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Γυμνασίου καταναλώνει ενεργειακά ποτά τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, ενώ το 45% των 16χρονων έχει συνδυάσει αλκοόλ με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον μία φορά.
Οι παιδίατροι τονίζουν ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν είναι απλά αναψυκτικά ούτε αθλητικά ποτά, καθώς περιέχουν καφεΐνη και άλλες διεγερτικές ουσίες, όπως η ταυρίνη και η γκουαρανά, ενώ συχνά έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη.
Τι δείχνουν οι έρευνες στην Ελλάδα
Σε εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη του 2026, στην οποία συμμετείχαν 40.768 μαθητές από την Ε΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% ανέφερε κατανάλωση ενεργειακών ποτών τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Ανησυχητικά είναι και τα ευρήματα της πανελλαδικής έρευνας ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, σε δείγμα 6.810 μαθητών της Α΄ Λυκείου. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 45% των 16χρονων είχε καταναλώσει αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον μία φορά, ενώ το 27,6% ανέφερε ότι είχε κάνει τον συγκεκριμένο συνδυασμό τουλάχιστον τρεις φορές.
Στην Αττική, τα αντίστοιχα ποσοστά διαμορφώθηκαν σε 43% και 25%. Παράλληλα, το 32% των 16χρονων θεωρούσε ακίνδυνη την κατανάλωση αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό μία ή δύο φορές.
Παλαιότερη έρευνα του ΕΦΕΤ, σε 4.562 εφήβους ηλικίας 16 έως 18 ετών, είχε καταγράψει κατανάλωση ενεργειακών ποτών στο 43,9% των συμμετεχόντων. Μάλιστα, το 17% όσων τα κατανάλωναν ανέφερε ότι είχε δοκιμάσει για πρώτη φορά σε ηλικία δημοτικού.
Πώς επηρεάζουν τον ύπνο και την υγεία των εφήβων
Η καφεΐνη δρα ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά των παιδιών και των εφήβων.
Σύμφωνα με συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, η κατανάλωση ενεργειακών ποτών έχει συσχετιστεί με μειωμένη διάρκεια και χειρότερη ποιότητα ύπνου, αυξημένο άγχος, ψυχολογική δυσφορία και χαμηλότερη σχολική επίδοση. Έχουν επίσης καταγραφεί συσχετίσεις με την κατανάλωση αλκοόλ και άλλες συμπεριφορές κινδύνου, χωρίς τα δεδομένα αυτά να αποδεικνύουν από μόνα τους σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Οι ανησυχίες επεκτείνονται και στο καρδιαγγειακό σύστημα, καθώς η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων καφεΐνης μπορεί να προκαλέσει αύξηση της αρτηριακής πίεσης και μεταβολές στον καρδιακό ρυθμό. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε παιδιά με υποκείμενα καρδιακά προβλήματα, αλλά και σε συνθήκες έντονης άσκησης, ζέστης, αφυδάτωσης ή έλλειψης ύπνου.
Γιατί είναι επικίνδυνος ο συνδυασμός με αλκοόλ
Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν οι παιδίατροι στον συνδυασμό ενεργειακών ποτών με αλκοόλ. Η καφεΐνη μπορεί να μειώσει το αίσθημα υπνηλίας, δεν μειώνει όμως τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα ούτε αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης και τον κινητικό συντονισμό.
Έτσι, κάποιος μπορεί να αισθάνεται περισσότερο ξύπνιος, χωρίς να έχει μειωθεί η επίδραση του αλκοόλ στον οργανισμό του. Το γεγονός αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υποτίμηση της μέθης και σε μεγαλύτερη έκθεση σε επικίνδυνες συμπεριφορές.
Τι ζητούν οι παιδίατροι από γονείς και Πολιτεία
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής ζητά συστηματική ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων, ώστε να γίνει σαφής η διαφορά ανάμεσα στα ενεργειακά ποτά και στα αθλητικά ποτά.
Παράλληλα, υποστηρίζει την αποφυγή των ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους, την ενημέρωση για τους κινδύνους του συνδυασμού τους με αλκοόλ και την ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων από τη διαφήμιση και την προώθηση προϊόντων με διεγερτικές ουσίες.
Οι παιδίατροι προτείνουν, επίσης, να τίθεται το ερώτημα της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών κατά την προληπτική εξέταση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως αϋπνία, άγχος ή αίσθημα παλμών.
Το βασικό μήνυμα της Ένωσης είναι ότι τα ενεργειακά ποτά δεν αποτελούν αναγκαίο μέρος της καθημερινότητας των παιδιών και των εφήβων. Ο επαρκής ύπνος, η ισορροπημένη διατροφή και η ξεκούραση παραμένουν βασικές προϋποθέσεις για την υγεία και την ομαλή ανάπτυξή τους.
