Οι απανωτές «κωλοτούμπες» και οι δικαιολογίες του αναπληρωτή προέδρου του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για το φιάσκο του πορίσματος απέδειξαν ότι είναι κατώτερος των περιστάσεων, εξοργίζοντας το Μέγαρο Μαξίμου και τους συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών.
Η παραίτηση του Χρήστου Παπαδημητρίου από τη θέση του αναπληρωτή προέδρου του ΕΟΔΑΣΑΑΜ (Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών) όπως γράφει ο Χρήστος Μυτιλινιός στην εφημερίδα «Political» ήρθε ως φυσική κατάληξη μιας σειράς αντιφατικών δηλώσεων, χειρισμών καιnαποκαλύψεων που αμφισβήτησαν την αξιοπιστία τόσο του ίδιου όσο και του πορίσματος για την τραγωδία των Τεμπών.
Το ιστορικό της αποχώρησής του αποτυπώνει με τον πιο εμφατικό τρόπο την κρίση εμπιστοσύνης που προκλήθηκε γύρω από έναν θεσμό που ιδρύθηκε με σκοπό τη διαλεύκανση μιας εθνικής τραγωδίας και τελικά κατέληξε να συζητείται περισσότερο για τις «κωλοτούμπες» του επικεφαλής του παρά για το ερευνητικό του έργο.
Η επιστολή παραίτησης
Ο κ. Παπαδημητρίου υπέβαλε χθες την παραίτησή του με επιστολή που απέστειλε στον αρμόδιο υπουργό αναπληρωτή Μεταφορών Κωνσταντίνο Κυρανάκη. Ύστερα από αυτή την εξέλιξη κυβερνητικά στελέχη
ανέφεραν ότι δεν ζητήθηκε η παραίτησή του, αλλά ήταν οικειοθελής.
Συγκεκριμένα, ο πρώην πλέον αναπληρωτής πρόεδρος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ αναφέρει στην επιστολή παραίτησής του: «Αξιότιμε κύριε υπουργέ, από τις 18/9/2023 προσπάθησα να υπηρετήσω το κοινό συμφέρον με υπευθυνότητα και επιστημονικότητα, σε μια δύσκολη συγκυρία. Ανέλαβα να δημιουργήσω έναν ανύπαρκτο σιδηροδρομικό φορέα διερεύνησης ατυχημάτων και πιστεύω ότι μέσα σε 18 μήνες κατόρθωσα να δημιουργήσω για πρώτη φορά στην Ελλάδα έναν ικανό φορέα διερεύνησης ατυχημάτων, απαρνούμενος κάθε άλλη επαγγελματική ενασχόληση και αφιερωμένος νυχθημερόν και 365 μέρες τον χρόνο στο τιτάνιο έργο της
δημιουργίας του ΕΟΔΑΣΑΑΜ.
Πιστεύω ότι ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ έχει εκπονήσει ένα άρτιο πόρισμα, πολύτιμο για το μέλλον των σιδηροδρομικών μεταφορών στην Ελλάδα. Μόνη εξαίρεση αποτελεί το ζήτημα της πυρόσφαιρας, το οποίο κατά τη γνώμη σύσσωμου του Συμβουλίου, όπως εκφράστηκε στο Πρακτικό της 26/2/2025, χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Αυτό δήλωνα άλλωστε και από τη μέρα παρουσίασης του πορίσματος. Με ενσυνείδηση και ευθύνη σάς υποβάλλω τηνπαραίτησή μου για προσωπικούς και οικογενειακούς λόγους».
Το κρίσιμο κεφάλαιο της πυρόσφαιρας
Το σημείο μηδέν της υπόθεσης βρίσκεται στο επίμαχο κεφάλαιο του πορίσματος που αφορά την «πυρόσφαιρα», δηλαδή το φαινόμενο έντονης ανάφλεξης που παρατηρήθηκε αμέσως μετά τη σύγκρουση των τρένων στα Τέμπη. Στο πόρισμα που παρουσιάστηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2025 γινόταν ευθέως λόγος για την πιθανότητα ύπαρξης άγνωστου καυσίμου φορτίου στον εμπορικό συρμό, το οποίο και συνδέθηκε με τη δημιουργία της πυρόσφαιρας.
Το συμπέρασμα αυτό ήταν ήδη από την αρχή αμφιλεγόμενο, όχι τόσο για την επιστημονική του τεκμηρίωση όσο για τις πηγές στις οποίες βασίστηκε. Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, μέσω του Παπαδημητρίου, είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η ερμηνεία του φαινομένου βασιζόταν σε συνεργασίες με διεθνή πανεπιστημιακά ιδρύματα, όπως της Πίζας και
της Γάνδης. Η επίκληση της επιστημονικής αυθεντίας είχε στόχο να προσδώσει βάρος στις εκτιμήσεις του Οργανισμού. Ωστόσο, όπως αποδείχτηκε λίγες εβδομάδες αργότερα, τίποτε από αυτά δεν ίσχυε.
Το Πανεπιστήμιο της Πίζας με επίσημη επιστολή του, διά του καθηγητή Γκαμπριέλε Λαντούτσι, διέψευσε ότι είχε οποιαδήποτε εμπλοκή ή έγκριση στο περιεχόμενο του πορίσματος. Αντίστοιχα, από τη Γάνδη ο καθηγητής Μπαρτ Μερσί αποκάλυψε ότι ουδέποτε πραγματοποιήθηκε προσομοίωση ή ερευνητική εργασία σχετικά με την
πυρόσφαιρα και ότι η μόνη επαφή με τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ περιορίστηκε σε ένα προσωπικό, ανεπίσημο email.
Η αποκάλυψη αυτή ήταν και το τελειωτικό πλήγμα για τον Παπαδημητρίου, καθώς καθιστούσε σαφές ότι οι «τεκμηριώσεις» στις οποίες είχε βασιστεί ήταν στην καλύτερη περίπτωση επιπόλαιες και στη χειρότερη παραπλανητικές.
Από τις βεβαιότητες στις υπαναχωρήσεις
Ο ίδιος ο Παπαδημητρίου, ο οποίος μέχρι τότε υπερασπιζόταν δημόσια την εγκυρότητα του πορίσματος, έκανε στροφή 180 μοιρών στις αρχές Απριλίου, ζητώντας την απόσυρση του κεφαλαίου για την πυρόσφαιρα. Επικαλέστηκε την ανάγκη για περαιτέρω επιστημονική τεκμηρίωση, παρότι είχε παρουσιάσει το πόρισμα ως πλήρεςκαι τεκμηριωμένο.
Ακόμη πιο προβληματική ήταν η δικαιολογία που επικαλέστηκε για το γεγονός ότι αγνόησε κρίσιμο email του ανεξάρτητου τεχνικού συμβούλου των οικογενειών των θυμάτων Κώστα Λακαφώση, στο οποίο ενημερωνόταν για τις επαφές με το Πανεπιστήμιο της Γάνδης. Ο ίδιος παραδέχτηκε ότι δεν το διάβασε λόγω φόρτου εργασίας –
μια εξήγηση που δύσκολα μπορεί να σταθεί, δεδομένης της σοβαρότητας του ζητήματος
Τ ο πιο σοβαρό όμως ζήτημα είναι η ζημιά που υπέστη η αξιοπιστία του ίδιου του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Ο Οργανισμός ιδρύθηκε με σκοπό να ερευνήσει με σοβαρότητα και επιστημονική επάρκεια τα αίτια του δυστυχήματος
στα Τέμπη, μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες. Αντ’ αυτού, βρέθηκε στο επίκεντρο δημόσιας αμφισβήτησης λόγω των χειρισμών τουn αντιπροέδρου του.
Η διαρκής μετατόπιση θέσεων, η επικοινωνιακή σύγχυση, η ανεπαρκής τεκμηρίωση και -τελικά- η επίκληση ανύπαρκτων επιστημονικών συνεργασιών συνθέτουν μια εικόνα που δεν αρμόζει σε έναν ανεξάρτητο ερευνητικό
φορέα. Ακόμη και αν τα υπόλοιπα ευρήματα του πορίσματος παραμένουν χρήσιμα, η αξιοπιστία τους πλέον αμαυρώνεται από το συνολικό κλίμα δυσπιστίας.
Η υπόθεση Παπαδημητρίου αναδεικνύει με ενάργεια πόσο εύθραυστη είναι η σχέση μεταξύ επιστημονικής έρευνας και πολιτικής ευθύνης. Ο ίδιος, παρά την προσφορά του στην ίδρυση του Οργανισμού, αποδείχτηκε
κατώτερος των περιστάσεων όταν κλήθηκε ναυπερασπιστεί το έργο του με συνέπεια και σοβαρότητα.
Η παραίτησή του, αν και ορθή και αναγκαία, δεν αρκεί από μόνη της για να αποκαταστήσει το κύρος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Το στοίχημα πλέον είναι αν ο Οργανισμός θα καταφέρει να επανέλθει σε τροχιά αξιοπιστίας, ανασυγκροτώντας τη λειτουργία του και επενδύοντας στη διαφάνεια, την επιστημονική αυστηρότητα και,
πάνω απ’ όλα, στον σεβασμό προς τις οικογένειες των θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών που ακόμα ζητούν απαντήσεις.
Σίγουρα το γεγονός ότι ο κ. Παπαδημητρίου δεν ήταν πρόεδρος του Οργανισμού δίνει το περιθώριο στον ίδιο τον Οργανισμό να ανασκουμπωθεί και να επιτελέσει τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε.
Χατζηδάκης: «Συγκάλυψη από κομμάτι της αντιπολίτευσης»
«Η αλήθεια για τα Τέμπη, όσο κι αν αργεί, θα αποκαλυφθεί και θα ξεκαθαριστούν όλα», διεμήνυσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης. «Ήδη η προσπάθεια συγκάλυψης της αλήθειας από κομμάτι της αντιπολίτευσης και ορισμένους που παριστάνουν τους πραγματογνώμονες αρχίζει να γίνεται κατανοητή από ένα πολύ σημαντικό τμήμα της κοινής γνώμης».
Αναφορικά με τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ και τον Χρήστο Παπαδημητρίου, ο κ. Χατζηδάκης επεσήμανε πως «αν εξαιρέσετε την πυρόσφαιρα, στο υπόλοιπο κομμάτι του το πόρισμα είναι σοβαρό αναφορικά με την κατεύθυνση των σχετικών προτάσεων και υποδείξεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης». «Πράγματι ως προς την πυρόσφαιρα
ο κ. Παπαδημητρίου τοποθετήθηκε με έναν τρόπο που δεν τον λες συνεκτικό τις τελευταίες μέρες, πέφτοντας σε παλινωδίες», προσέθεσε.
«Η κυβέρνηση από την αρχή έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν έχει τίποτα να κρύψει. Ποιο είναι το μείζον θέμα σε όλη αυτή την ιστορία; Προφανώς οι ευθύνες του σταθμάρχη και η κατάσταση του ΟΣΕ και πιστεύω μέχρι το τέλος εκεί θα γυρίσει. Υπάρχουν ευθύνες της κυβέρνησης σε αυτό το θέμα, δεν θα σας πω το αντίθετο. Για
αυτό άλλωστε έχουν ασκηθεί και 43 διώξεις μέχρι σήμερα και υπάρχει και ένας υπουργός που είπε μόνος του να πάει στο Δικαστικό Συμβούλιο να κριθεί απευθείας. Η κυβέρνηση λοιπόν έχει κάθε λόγο να θέλει να αποκαλυφθεί η αλήθεια, γιατί θα αποδειχτεί ότι μπορεί να έχει ευθύνες ως προς την κατάσταση του ΟΣΕ, μπορεί να έχει κάνει επικοινωνιακής φύσεως λάθη, αλλά δεν έχει να κρύψει τίποτα. Δεν θέλουμε να συγκαλύψουμε κάποιον. Αν υπάρχει συγκάλυψη, υπάρχει συγκάλυψη της αλήθειας από ορισμένους που είχαν πορίσματα και τα
έβαλαν στο συρτάρι και από όσους παριστάνουν τους πραγματογνώμονες, ενώ δεν είναι».
Κυρανάκης: «Η εικόνα του μπάχαλου δενγίνεται να συνεχιστεί»
Ο υπουργός αναπληρωτής Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης τόνισε πως «η εικόνα του μπάχαλου δεν γίνεται να συνεχιστεί και η κυβέρνηση πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλίες». Ερωτηθείς για τις αντιφατικές δηλώσεις του αναπληρωτή προέδρου του ΕΟΔΑΣΑΑΜ Χρήστου Παπαδημητρίου, ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης τόνισε ότι «η εικόνα των αντιφάσεων πλήττει την αξιοπιστία του Οργανισμού. Θεωρώ ότι ο πρόεδρος θα πάρει πρωτοβουλίες», ενώ ξεκαθάρισε ότι πρόεδρος του Οργανισμού δεν είναι ο κ. Παπαδημητρίου αλλά ο κ. Δριτσάκος.
Επίσης, ο κ. Κυρανάκης τόνισε ότι το επόμενο διάστημα θα ζητηθούν διευκρινίσεις από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων τόσο για τις επίσημες συμφωνίες όσο και για τα παραδοτέα από τα ξένα πανεπιστήμια, ενώ θα διερευνηθούν οι καταγγελίες του κυρίου Παπαδημητρίου ότι δεχόταν απειλές.
Μαρινάκης: «Η κυβέρνηση δεν πήγε να συγκαλύψει τίποτα»
Επίσης, ο κυβερνητικός εκπρό σωπος Παύλος Μαρινάκης μιλώντας στο Open κατηγόρησε τα κόμματα της αντιπολίτευσης για τους ισχυρισμούς τους περί συγκάλυψης στο δυστύχημα των Τεμπών: «Άλλο η διερεύνηση για τα Τέμπη και άλλο το αφήγημα της συγκάλυψης».
Επίσης, αναφέρθηκε και στο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ τονίζοντας ότι «ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ συνεστήθη και στελεχώθηκε από την κυβέρνηση τη δική μας. Η τριμελής επιτροπή εμπειρογνωμόνων που όρισε το ΔΣ άρχισε να ερευνά. Έγινε μια παρουσίαση πριν από το μεγάλο συλλαλητήριο. Την ώρα της παρουσίασης ο πρόεδρος
του ΠΑΣΟΚ είπε ότι θα κάνει πρόταση δυσπιστίας, βασισμένος σε ένα κομμάτι του πορίσματος. Τρία σημεία λοιπόν: Σημείο πρώτο: Ακόμη και αυτή η αναφορά ήταν πιθανολόγηση. Δεύτερο σημείο: Ποιο είναι το προβληματικό του πορίσματος; Το λένε δύο πανεπιστήμια. Το προβληματικό είναι το απόσπασμα που μας επιτέθηκε η αντιπολίτευση. Και ερχόμαστε στην ευθύνη της κυβέρνησης, όπως λέει η αντιπολίτευση. Τι να έκανε η κυβέρνηση; Να επενέβαινε στην αναφορά για το παράνομο φορτίο; Πρώτον, δεν το ήξερε. Δεύτερον, έστω και αν το ήξερε και ζητούσε κάτι, τι θα ήταν; Συγκάλυψη. Αλλά η κυβέρνηση, όπως αποδεικνύεται, ήταν αμέτοχη. Η κυβέρνηση κάνει 10 βήματα πίσω και τους αφήνει να κριθούν και για τα σωστά και για τα λάθη τους».
Στη συνέχεια ο κ. Μαρινάκης πρόσθεσε ότι «φαίνεται από κάθε πτυχή της υπόθεσης ότι η κυβέρνηση δεν πήγε να συγκαλύψει τίποτα και, δεύτερον, γεννώνται πολλά σοβαρά ερωτήματα για τη στάση και τη συμπεριφορά του κ. Παπαδημητρίου», ενώ όταν ερωτήθηκε για την παραίτηση Παπαδημητρίου είπε «δεν είναι δική μου απόφαση».
Η δημόσια εικόνα του Παπαδημητρίου είχε πλέον υποστεί σοβαρό ρήγμα. Η απόφαση Παπαδημητρίου να υποβάλει την παραίτησή του ήρθε εν μέσω αυτής της πίεσης, με ανώτατη κυβερνητική πηγή να ξεκαθαρίζει στην
«Ρolitical» ότι η συγκεκριμένη απόφαση είναι οικειοθελής και δεν του ζητήθηκε από την κυβέρνηση.
