Ιστορική απόφαση για την παγκόσμια χρονομέτρηση μετά από περισσότερα από 50 χρόνια
Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο μετράμε τον χρόνο σε παγκόσμιο επίπεδο δρομολογείται από το 2027, καθώς το γνωστό ως «εμβόλιμο δευτερόλεπτο» οδεύει προς κατάργηση, έπειτα από ιστορική απόφαση που ελήφθη στη Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών (CGPM) στο Παρίσι.
Πρόκειται για μια πρακτική που εφαρμόζεται από το 1972 και έχει ως βασικό στόχο να διατηρεί συγχρονισμένη την παγκόσμια ώρα με την περιστροφή της Γης. Ωστόσο, η συγκεκριμένη διαδικασία δημιουργεί ολοένα και μεγαλύτερες δυσκολίες στα σύγχρονα ψηφιακά συστήματα, με τους επιστήμονες να προκρίνουν πλέον μια διαφορετική λύση.
Αρχικά, η κατάργηση είχε προγραμματιστεί για το 2035, ωστόσο οι εξελίξεις επιτάχυναν τη διαδικασία, με τη νέα ρύθμιση να τίθεται σε ισχύ από τον Μάιο του 2027.
Τι είναι το εμβόλιμο δευτερόλεπτο και γιατί προστίθεται;
Το εμβόλιμο δευτερόλεπτο είναι ουσιαστικά ένα επιπλέον δευτερόλεπτο που προστίθεται κατά διαστήματα στη Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα (UTC), προκειμένου να διορθώνονται οι αποκλίσεις ανάμεσα στον χρόνο που μετρούν τα ατομικά ρολόγια και στην πραγματική περιστροφή της Γης.
Από το 1972 μέχρι σήμερα έχουν προστεθεί συνολικά 27 τέτοια δευτερόλεπτα. Η τελευταία φορά που εφαρμόστηκε το μέτρο ήταν στις 31 Δεκεμβρίου 2016, όταν ένα λεπτό είχε διάρκεια 61 δευτερολέπτων.
Η ανάγκη για αυτή τη διαδικασία προέκυψε επειδή η περιστροφή της Γης δεν είναι απολύτως σταθερή. Επηρεάζεται από γεωφυσικούς και άλλους παράγοντες, με αποτέλεσμα η διάρκεια της ημέρας να παρουσιάζει μικρές διακυμάνσεις.
Έτσι, ενώ τα ατομικά ρολόγια μετρούν τον χρόνο με εξαιρετική ακρίβεια, η φυσική περιστροφή του πλανήτη δεν ακολουθεί πάντοτε ακριβώς τον ίδιο ρυθμό.
Ο κίνδυνος του αρνητικού εμβόλιμου δευτερολέπτου
Ο βασικός λόγος που επιταχύνθηκε η κατάργηση του μέτρου σχετίζεται με ένα ενδεχόμενο που δεν έχει αντιμετωπιστεί ποτέ στην πράξη: την ανάγκη αφαίρεσης ενός δευτερολέπτου από την παγκόσμια ώρα.
Ενώ μέχρι σήμερα τα εμβόλιμα δευτερόλεπτα προστίθεντο για να καλύπτουν τη διαφορά, η επιτάχυνση της περιστροφής της Γης που καταγράφηκε τα τελευταία χρόνια δημιούργησε το ενδεχόμενο να απαιτηθεί το αντίθετο.
Ένα αρνητικό εμβόλιμο δευτερόλεπτο θα σήμαινε ότι τα ρολόγια θα έπρεπε να παραλείψουν ένα δευτερόλεπτο, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ.
Το πρόβλημα είναι ότι πολλά ψηφιακά συστήματα δεν έχουν σχεδιαστεί για να διαχειρίζονται μια τέτοια αλλαγή. Οι συνέπειες θα μπορούσαν να επηρεάσουν δίκτυα υπολογιστών, τηλεπικοινωνίες, δορυφορικά συστήματα και άλλες κρίσιμες υποδομές που βασίζονται στον απόλυτο συγχρονισμό της ώρας.
Τι θα είναι η «εμβόλιμη ώρα»;
Στη θέση του εμβόλιμου δευτερολέπτου προωθείται ένα νέο σύστημα, γνωστό ως «εμβόλιμη ώρα».
Η βασική ιδέα είναι να επιτρέπεται μεγαλύτερη χρονική απόκλιση ανάμεσα στη Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα και την πραγματική περιστροφή της Γης, ώστε να αποφεύγονται οι συχνές και απότομες διορθώσεις των ρολογιών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι από το 2027 θα προστίθεται μία επιπλέον ώρα στην καθημερινότητά μας ή ότι θα αλλάξει η ώρα που δείχνουν τα ρολόγια μας.
Πρόκειται για μια διαφορετική προσέγγιση στη διεθνή χρονομέτρηση, η οποία θα επιτρέπει να πραγματοποιούνται μεγαλύτερες διορθώσεις σε πολύ αραιότερα χρονικά διαστήματα.
Το πότε ακριβώς θα χρειαστεί να εφαρμοστεί μια τέτοια διόρθωση δεν είναι ακόμη σαφές και ενδέχεται να περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να προκύψει η σχετική ανάγκη.
Από το Reddit μέχρι τις αεροπορικές εταιρείες: Τα προβλήματα που έχουν ήδη καταγραφεί
Οι δυσκολίες που προκαλεί το εμβόλιμο δευτερόλεπτο δεν είναι θεωρητικές.
Όπως έχει επισημάνει ο Δρ. Σέτναμ Σέμαρ από το Εθνικό Εργαστήριο Φυσικής της Μεγάλης Βρετανίας (NPL), ορισμένα λειτουργικά συστήματα και ψηφιακές υποδομές αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα όταν χρειάστηκε να διαχειριστούν λεπτά διάρκειας 61 δευτερολέπτων.
Χαρακτηριστικά, κατά το παρελθόν καταγράφηκαν δυσλειτουργίες σε μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες, όπως το Reddit και το LinkedIn, ενώ προβλήματα σημειώθηκαν και σε αεροπορικές λειτουργίες της Qantas, με αποτέλεσμα καθυστερήσεις πτήσεων.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι κίνδυνοι θα μπορούσαν να είναι ακόμη μεγαλύτεροι στην περίπτωση ενός αρνητικού εμβόλιμου δευτερολέπτου, καθώς τα περισσότερα λογισμικά δεν έχουν δοκιμαστεί σε ανάλογες συνθήκες.
Γιατί η απόφαση δεν ήταν ομόφωνη
Η ιστορική απόφαση δεν έλαβε την πλήρη υποστήριξη όλων των αντιπροσωπειών.
Η Ρωσία καταψήφισε το μέτρο, υποστηρίζοντας ότι τα δορυφορικά συστήματα διαθέτουν ήδη ενσωματωμένες δυνατότητες διαχείρισης των εμβόλιμων δευτερολέπτων.
Παρά τις διαφωνίες, η κατεύθυνση προς την κατάργηση της σημερινής πρακτικής έχει πλέον αποφασιστεί.
Έπειτα από περισσότερα από 50 χρόνια εφαρμογής και περίπου τρεις δεκαετίες διεθνών συζητήσεων, το εμβόλιμο δευτερόλεπτο ετοιμάζεται να περάσει στην ιστορία.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο ειδικός του βρετανικού Εθνικού Εργαστηρίου Φυσικής, «το δευτερόλεπτο δίνει τη θέση του στην ώρα».
Στόχος της αλλαγής είναι να διατηρηθεί η σύνδεση της παγκόσμιας ώρας με την περιστροφή της Γης, χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο οι ψηφιακές υποδομές από τις απότομες χρονικές διορθώσεις.
