Σε μια κίνηση που προκαλεί ρωγμές στις σχέσεις ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να χρησιμοποιεί την παροχή όπλων στην Ουκρανία ως μέσο πίεσης για να ωθήσει χώρες του ΝΑΤΟ να συμμετάσχουν σε μια στρατιωτική προσπάθεια για την επανέναρξη της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, που παραμένουν κλειστά εν μέσω της σύγκρουσης με το Ιράν. Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Τραμπ φέρεται να απείλησε να σταματήσει τις προμήθειες όπλων στην Ουκρανία εάν οι σύμμαχοι δεν δεχθούν να συμμετάσχουν σε αυτό που ο ίδιος αποκάλεσε «συμμαχία των προθύμων» για το Στενό.
Η απειλή συνδέεται με την πρωτοβουλία του ΝΑΤΟ για την προμήθεια όπλων στην Ουκρανία μέσω της PURL (NATO’s Procurement of Ukraine program), που χρηματοδοτείται κυρίως από ευρωπαϊκές χώρες. Η Ουάσιγκτον φέρεται να εξετάζει την παύση αυτής της υποστήριξης προκειμένου να ασκηθεί πίεση στους Ευρωπαίους να αναλάβουν ενεργότερο ρόλο στη Μέση Ανατολή.
Αντίδραση των ευρωπαϊκών πρωτευουσών
Η ιδέα να συμμετάσχουν οι ευρωπαϊκές ναυτικές δυνάμεις στην επιχείρηση για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ έχει έως τώρα απορριφθεί από πολλές πρωτεύουσες, που υποστηρίζουν ότι η διέλευση δεν μπορεί να εξασφαλιστεί όσο η σύγκρουση συνεχίζεται και ότι η κατάσταση «δεν είναι δικός μας πόλεμος».
Παρά τις διαφωνίες, στις 19 Μαρτίου μια ομάδα κρατών — συμπεριλαμβανομένων σημαντικών μελών όπως η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο — εξέδωσε κοινή δήλωση εκφράζοντας ετοιμότητα να συμβάλουν σε «κατάλληλες προσπάθειες για ασφαλή διέλευση» μέσω του Στενού, ύστερα από παρότρυνση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, σε μια προσπάθεια να εκτονωθεί η ένταση.
Πώς φτάσαμε εδώ
Η στρατηγικά σημαντική θαλάσσια δίοδος των Στενών του Ορμούζ αποτελεί κρίσιμη αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Η πρόσφατη κρίση ξεκίνησε όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν πλήγματα κατά του Ιράν, προκαλώντας εμπλοκή των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης στον έλεγχο των Στενών και διακοπή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Ενώ ο Τραμπ προσπαθεί διεθνώς να δημιουργήσει ένα ευρύτερο «συμμαχικό μέτωπο» για την ασφάλεια της διόδου, πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν εκφράσει επιφυλάξεις ή απροθυμία να εμπλακούν στρατιωτικά, επιμένοντας σε διπλωματικές λύσεις ή σε ευρύτερη πολιτική αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.
Γεωπολιτικά ρίσκα και επόμενη μέρα
Η κίνηση Τραμπ ενίσχυσε την ένταση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, με αξιωματούχους να δηλώνουν σε διεθνή μέσα ότι η απόπειρα σύνδεσης της στρατιωτικής συμμετοχής στο Στενό με την υποστήριξη στην Ουκρανία δείχνει τη γεωπολιτική δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι σύμμαχοι. Η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ, μαζί με την παραδοσιακή θέση των ευρωπαϊκών χωρών να αποφεύγουν άμεση στρατιωτική εμπλοκή στη σύγκρουση με το Ιράν, καθιστούν τις επόμενες κινήσεις καθοριστικές για το μέλλον της διεθνούς ασφάλειας και της συνεργασίας εντός της στρατιωτικής συμμαχίας.
Συνολικά, οι εξελίξεις αναδεικνύουν μια περίπλοκη ισορροπία συμφερόντων ανάμεσα στις ΗΠΑ, τις ευρωπαϊκές χώρες και τη Συμμαχία του ΝΑΤΟ, με την Ουκρανία και τα Στενά του Ορμούζ να αποτελούν διπλωματικές «νόρμες πίεσης» στο γεωστρατηγικό παιχνίδι.