Οριστική κρίση του ΣτΕ για ιθαγένεια και επώνυμο
Το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) έκρινε οριστικά ότι η απόδοση της ελληνικής ιθαγένειας και η χρήση του επιθέτου «Ντε Γκρες» από δέκα μέλη της τέως βασιλικής οικογένειας είναι νόμιμη και σύμφωνη με το Σύνταγμα. Η απόφαση απορρίπτει αίτηση ακύρωσης που είχε κατατεθεί από τον καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ Παναγιώτη Λαζαράτο και επικυρώνει τις σχετικές διοικητικές πράξεις του Υπουργείου Εσωτερικών.
Με την απόφαση αυτή, όπως αναφέρεται, τα μέλη της οικογένειας αποκτούν πλήρη πολιτικά δικαιώματα ως Έλληνες πολίτες, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι.
Ποιοι περιλαμβάνονται στην απόφαση
Η απόφαση αφορά συνολικά δέκα πρόσωπα, συγκεκριμένα τα παιδιά του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου, αλλά και τα εγγόνια του. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- ο Παύλος Ντε Γκρες
- ο Νικόλαος Ντε Γκρες
- ο Φίλιππος Ντε Γκρες
- η Θεοδώρα Ντε Γκρες
- η Αλεξία Ντε Γκρες
καθώς και τα παιδιά του Παύλου και της Μαρί-Σαντάλ, μεταξύ των οποίων οι Αχιλλέας-Ανδρέας, Οδυσσέας-Κίμωνας, Κωνσταντίνος-Αλέξιος, Αριστείδης-Σταύρος και η Μαρία-Ολυμπία Ντε Γκρες.
Η διοικητική διαδικασία και η αναγνώριση ιθαγένειας
Η υπόθεση συνδέεται με τη διαδικασία που ξεκίνησε βάσει του νόμου 2215/1994, ο οποίος ρυθμίζει ζητήματα της τέως βασιλικής οικογένειας. Το δεύτερο δεκαήμερο του 2024 υπεγράφη από τον υπουργό Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιο η διαπιστωτική πράξη για την ανάκτηση της ελληνικής ιθαγένειας.
Ακολούθησε εγγραφή των μελών στο δημοτολόγιο του Δήμου Αθηναίων και στο Μητρώο Πολιτών, διαδικασία που τους επέτρεψε την έκδοση ελληνικών ταυτοτήτων και διαβατηρίων, καθώς μέχρι πρότινος διέθεταν αλλοδαπά έγγραφα.
Οι όροι του νόμου και οι δηλώσεις αποποίησης τίτλων
Η αναγνώριση της ιθαγένειας βασίστηκε σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις:
- Αναγνώριση του πολιτεύματος της Ελληνικής Δημοκρατίας μετά το δημοψήφισμα του 1974.
- Ρητή αποποίηση κάθε αξίωσης που απορρέει από το πρώην βασιλικό καθεστώς και των τίτλων ευγενείας.
- Εγγραφή στο Μητρώο Πολιτών με επιλογή επιθέτου.
Σύμφωνα με πληροφορίες που παρατίθενται στο δημοσίευμα, τα μέλη της οικογένειας είχαν ήδη δηλώσει ότι αποδέχονται το Σύνταγμα και δεν προβάλλουν διεκδικήσεις.
Τα νομικά επιχειρήματα της προσφυγής
Ο καθηγητής Παναγιώτης Λαζαράτος, ο οποίος προσέφυγε στο ΣτΕ, υποστήριξε ότι η χρήση του επιθέτου «Ντε Γκρες» ενδέχεται να αντίκειται στο άρθρο 4 του Συντάγματος, καθώς μπορεί να δημιουργεί την εντύπωση κοινωνικής ή ιστορικής υπεροχής και να θίγει την αρχή της ισότητας.
Επικαλέστηκε επίσης ότι το Σύνταγμα απαγορεύει την αναγνώριση τίτλων ευγενείας, τονίζοντας ότι η συγκεκριμένη ονοματοδοσία θα μπορούσε να συντηρεί συμβολικά προνόμια.
Η θέση του Υπουργείου Εσωτερικών
Από την πλευρά του Υπουργείου Εσωτερικών, η νομική εκπρόσωπος του Δημοσίου υποστήριξε ότι ο προσφεύγων δεν είχε έννομο συμφέρον, κάνοντας λόγο για «λαϊκή δίκη». Παράλληλα, η διοίκηση τόνισε ότι όλες οι ενέργειες έγιναν εντός του ισχύοντος νομικού πλαισίου και δεν συνιστούν ειδική μεταχείριση.
Κυβερνητικές πηγές είχαν ήδη επισημάνει ότι η Ελλάδα διαθέτει «ισχυρή και θωρακισμένη Δημοκρατία» που δεν απειλείται από τέτοιες διαδικαστικές ρυθμίσεις.
Η απόφαση του ΣτΕ και η τελική κρίση
Η 7μελής σύνθεση του Δ’ Τμήματος του ΣτΕ, υπό την προεδρία της αντιπροέδρου Σπυριδούλας Χρυσικοπούλου και με εισηγήτρια την πάρεδρο Χάιδω Ευαγγελίου, απέρριψε την αίτηση ακύρωσης, κρίνοντας ότι:
- η χρήση του επιθέτου «Ντε Γκρες» είναι σύννομη
- δεν παραβιάζεται το άρθρο 4 του Συντάγματος
- οι υπουργικές αποφάσεις είναι νόμιμες
- ο προσφεύγων είχε έννομο συμφέρον να καταθέσει την αίτηση
Πολιτικά δικαιώματα και συνταγματικές αναφορές
Μετά τη δημοσίευση της απόφασης, τα μέλη της οικογένειας αποκτούν πλήρη πολιτικά δικαιώματα, όπως προβλέπει το Σύνταγμα για όλους τους Έλληνες πολίτες. Αυτό περιλαμβάνει τη δυνατότητα συμμετοχής σε εκλογές, αλλά και το δικαίωμα εκλέγεσθαι, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει το Σύνταγμα.
Σύμφωνα με τις σχετικές συνταγματικές διατάξεις (άρθρα 29, 51 και 55), η συμμετοχή στην πολιτική ζωή αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα των πολιτών.
Νομικός και κοινωνικός προβληματισμός
Το ζήτημα προκάλεσε συζήτηση στην νομική κοινότητα, κυρίως ως προς το αν ένα επώνυμο μπορεί να συνδεθεί συμβολικά με ιστορικά προνόμια. Ωστόσο, το ΣτΕ έκρινε ότι η συγκεκριμένη ονοματοδοσία δεν παραβιάζει τη συνταγματική αρχή της ισότητας ούτε δημιουργεί νομικό πρόβλημα ως προς τη δημοκρατική τάξη.
Η επόμενη ημέρα
Με την οριστικοποίηση της απόφασης, η υπόθεση των Ντε Γκρες εισέρχεται σε νέα φάση, καθαρά πολιτειακή και νομική, χωρίς εκκρεμότητες ως προς την ιθαγένεια και τα δικαιώματα των εμπλεκομένων. Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις που θα ακολουθήσουν την απόφαση του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου.
