Αμοιβαίοι συνοριακοί έλεγχοι – H Μαδρίτη απαντά στους ελέγχους της Ρώμης με αντίστοιχα μέτρα
Σε ανοιχτή διπλωματική αντιπαράθεση εξελίσσεται η διαμάχη Ισπανίας και Ιταλίας για το μεταναστευτικό, με τις δύο χώρες να επαναφέρουν συνοριακούς ελέγχους η μία για τους ταξιδιώτες της άλλης, σε μια κίνηση που δοκιμάζει στην πράξη τη λειτουργία της ζώνης Σένγκεν.
Η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα επιβάλει από τα μεσάνυχτα του Σαββάτου συνοριακούς ελέγχους σε επιβάτες που φτάνουν από την Ιταλία με αεροπλάνα και πλοία. Το μέτρο θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 7 Σεπτεμβρίου και προβλέπει ελέγχους διαβατηρίων, υπηκοότητας και θεωρήσεων εισόδου.
Η Μαδρίτη υποστηρίζει ότι πρόκειται για απάντηση στους ελέγχους που επέβαλε η Ρώμη σε ταξιδιώτες από την Ισπανία, μετά τη μαζική απόπειρα εισόδου μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, στη βόρεια Αφρική, στις 30 Ιουλίου.
Η ισπανική κυβέρνηση είχε χαρακτηρίσει τα ιταλικά μέτρα «αδικαιολόγητα», «αντίθετα προς τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και «διακριτικά εις βάρος του ισπανικού πληθυσμού».
Η Ρώμη δεν υποχωρεί
Η Ιταλία, από την πλευρά της, απέρριψε το ισπανικό αίτημα για άμεση άρση των ελέγχων, διαμηνύοντας ότι δεν πρόκειται να υποκύψει σε «τελεσίγραφα ή επιβολές» από τη Μαδρίτη.
Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε ότι οι περιορισμοί στους ταξιδιώτες από την Ισπανία θα παραμείνουν τουλάχιστον έως τις 15 Αυγούστου, ενώ προηγουμένως είχε κάνει γνωστό ότι οι ενισχυμένοι έλεγχοι θα μπορούσαν να διαρκέσουν έως το τέλος του μήνα.
Η Ρώμη υποστηρίζει ότι θα επανεξετάσει την απόφασή της μόνο όταν διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για την ασφάλεια ή την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, ότι δεν επίκειται νέο μεταναστευτικό κύμα και ότι δεν υπάρχουν παράτυποι μετανάστες που κατευθύνονται προς ευρωπαϊκό έδαφος.
Η ιταλική κυβέρνηση επικαλείται, μεταξύ άλλων, πληροφορίες για πιθανή νέα απόπειρα μαζικής εισόδου στη Θέουτα στις 15 Αυγούστου. Η ισπανική Πολιτοφυλακή έχει επιβεβαιώσει ότι γνωρίζει διαδικτυακές εκκλήσεις για νέα απόπειρα διέλευσης των συνόρων, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές πόσα άτομα θα μπορούσαν να συμμετάσχουν.
Στο επίκεντρο η κρίση στη Θέουτα
Η αντιπαράθεση ξεκίνησε μετά τα δραματικά γεγονότα της 30ής Ιουλίου, όταν έως και 72.000 άνθρωποι επιχείρησαν να περάσουν μαζικά στη Θέουτα από το Μαρόκο, μέσω ξηράς και θάλασσας. Δεκάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθεια, ενώ η μεγάλη πλειονότητα όσων πέρασαν επέστρεψε στη συνέχεια στο Μαρόκο. Εκατοντάδες ασυνόδευτοι ανήλικοι παραμένουν στη Θέουτα
Η Ιταλία, παρότι δεν διαθέτει χερσαία σύνορα με την Ισπανία, αποφάσισε να αναστείλει εν μέρει την εφαρμογή των κανόνων ελεύθερης μετακίνησης της Σένγκεν για ταξιδιώτες που φτάνουν από την Ισπανία, υποστηρίζοντας ότι θέλει να αποτρέψει το ενδεχόμενο μετακίνησης μεταναστών προς την Ιταλία.
Η Μαδρίτη θεωρεί το επιχείρημα αυτό αβάσιμο, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πως οι μετανάστες που πέρασαν στη Θέουτα σχεδιάζουν να ταξιδέψουν στην Ιταλία. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι όσοι εισήλθαν παράτυπα στη Θέουτα δεν αποκτούν αυτομάτως πρόσβαση στη ζώνη Σένγκεν.
Σύγκρουση δύο διαφορετικών προσεγγίσεων
Πίσω από τη συγκεκριμένη διένεξη βρίσκεται και η διαφορετική πολιτική προσέγγιση των δύο κυβερνήσεων στο μεταναστευτικό.
Η δεξιά κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι έχει καταστήσει τον περιορισμό της παράτυπης μετανάστευσης βασική πολιτική προτεραιότητα και υποστηρίζει αυστηρότερους ελέγχους στα ευρωπαϊκά σύνορα.
Αντίθετα, η σοσιαλιστική κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ έχει υιοθετήσει γενικά πιο φιλελεύθερη προσέγγιση στο μεταναστευτικό και πρόσφατα στήριξε ένα μεγάλης κλίμακας πρόγραμμα νομιμοποίησης μεταναστών χωρίς έγγραφα.
Η σύγκρουση έχει πλέον λάβει σαφώς ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς δύο χώρες της ΕΕ και της ζώνης Σένγκεν προχωρούν σε αμοιβαίους ελέγχους στα εσωτερικά τους σύνορα.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι κανόνες Σένγκεν επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να επαναφέρουν προσωρινά συνοριακούς ελέγχους όταν αντιμετωπίζουν σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη ή την εσωτερική ασφάλεια, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η εξέλιξη, ωστόσο, έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς η αντιπαράθεση Μαδρίτης–Ρώμης δείχνει πόσο εύκολα το μεταναστευτικό μπορεί να μετατραπεί από ζήτημα διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων σε εσωτερική ευρωπαϊκή διαμάχη.
Για τον Σάντσεθ και τη Μελόνι, η κρίση στη Θέουτα έχει πλέον εξελιχθεί σε ευρύτερη σύγκρουση για το ποια πολιτική πρέπει να ακολουθήσει η Ευρώπη απέναντι στη μετανάστευση και την ασφάλεια των συνόρων της.
