Οι ωκεανοί του πλανήτη έφτασαν σε θερμοκρασία-ρεκόρ το Σάββατο, με τη μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας να αγγίζει τους 21,1°C. Η επίδοση αυτή ξεχωρίζει όχι μόνο επειδή αποτελεί νέο υψηλό, αλλά και επειδή καταγράφηκε μέσα στον Αύγουστο, σε μια περίοδο κατά την οποία οι θάλασσες συνήθως δεν βρίσκονται στο θερμότερο σημείο τους.
Η νέα μέτρηση έρχεται την ώρα που οι επιπτώσεις της υπερθέρμανσης γίνονται όλο και πιο έντονες. Περισσότερο από το 90% της θερμότητας που παγιδεύεται στην ατμόσφαιρα από το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) και συνδέεται με την καύση ορυκτών καυσίμων καταλήγει τελικά στους ωκεανούς.
Το αποτέλεσμα είναι μια θάλασσα που θερμαίνεται συνεχώς και ταυτόχρονα δέχεται ολοένα μεγαλύτερη πίεση.
Η άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών δεν αφορά μόνο τη θαλάσσια ζωή. Οι θερμότερες θάλασσες συμβάλλουν στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, αυξάνουν τον κίνδυνο ακραίων καταιγίδων και δημιουργούν περισσότερα επεισόδια θαλάσσιων καυσώνων, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες στα θαλάσσια οικοσυστήματα και να πλήξουν τα εισοδήματα παράκτιων κοινοτήτων.
Οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Το καλοκαίρι του βόρειου ημισφαιρίου συνοδεύτηκε από κύματα καύσωνα που έσπασαν ρεκόρ, ξηρασίες και μεγάλες δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, ενώ στην Ασία καταγράφηκαν έντονες βροχοπτώσεις και τυφώνες.
Το Ελ Νίνιο ανεβάζει απότομα τη θερμοκρασία
Την κατάσταση επιβαρύνει και ένα νέο Ελ Νίνιο, το οποίο εξελίσσεται γρήγορα και αναμένεται να είναι το θερμότερο που έχει καταγραφεί εδώ και τουλάχιστον έναν αιώνα.
Το Ελ Νίνιο αποτελεί φυσικό κλιματικό φαινόμενο που μπορεί να ανεβάσει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία και να αλλάξει τα συνηθισμένα καιρικά μοτίβα σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Οι συνέπειές του έχουν ήδη αρχίσει να καταγράφονται. Στην Ινδία έχουν σημειωθεί χαμηλότερες βροχοπτώσεις κατά την περίοδο των μουσώνων, ενώ στην Ινδονησία οι συνθήκες έχουν ευνοήσει μεγάλες δασικές πυρκαγιές. Παράλληλα, αυξάνεται η ανησυχία για τον κίνδυνο πυρκαγιών και στην Αυστραλία.
Το κρίσιμο στοιχείο, όπως εξηγούν οι επιστήμονες, είναι ότι το Ελ Νίνιο δεν δρα μόνο του. Προσθέτει επιπλέον θερμότητα πάνω σε ένα κλιματικό σύστημα που έχει ήδη θερμανθεί σημαντικά από τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Γιατί το ρεκόρ του Αυγούστου έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία
Το νέο ρεκόρ είναι ιδιαίτερα σημαντικό και για έναν ακόμη λόγο. Οι παγκόσμιες θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας τείνουν να είναι υψηλότερες τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, μετά το καλοκαίρι του νότιου ημισφαιρίου.
Το γεγονός ότι αυτή η ακραία τιμή εμφανίστηκε τον Αύγουστο κάνει τη μέτρηση ακόμη πιο αξιοσημείωτη. Το νότιο ημισφαίριο, άλλωστε, διαθέτει πολύ μεγαλύτερη έκταση ωκεανών από το βόρειο, κάτι που επηρεάζει σημαντικά τη συνολική εικόνα των παγκόσμιων θερμοκρασιών της θάλασσας.
Η δρ. Σαμάνθα Μπέρτζες από την Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης (C3S), η οποία παρήγαγε τα νέα δεδομένα, περιέγραψε το ρεκόρ ως ακόμη μία ένδειξη της πίεσης που δέχονται οι ωκεανοί.
«Το ρεκόρ αποτελεί ακόμη ένα σαφές σημάδι ότι οι ωκεανοί υφίστανται ολοένα και μεγαλύτερη πίεση», δήλωσε.
Η ίδια υπογράμμισε και τον ρόλο του Ελ Νίνιο, ξεκαθαρίζοντας ότι το φαινόμενο προσθέτει επιπλέον θερμότητα σε ένα ήδη πολύ πιο θερμό κλιματικό σύστημα.
«Το Ελ Νίνιο προσθέτει θερμότητα στο σύστημα, αλλά το κάνει πάνω από δεκαετίες ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης. Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές: ο αριθμός των ημερών με θαλάσσιους καύσωνες παγκοσμίως έχει υπερτριπλασιαστεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1990».
Η υψηλότερη θερμοκρασία των θαλασσών έχει άμεση επίδραση και στη στάθμη του νερού. Καθώς το νερό θερμαίνεται, διαστέλλεται, συμβάλλοντας στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Αυτό σημαίνει μεγαλύτερο κίνδυνο πλημμυρών για τις παράκτιες περιοχές, αλλά και για νησιωτικά κράτη που βρίσκονται σε χαμηλό υψόμετρο.
Την ίδια στιγμή, οι πιο θερμές θάλασσες μπορούν να κάνουν τις ακραίες καιρικές συνθήκες ακόμη πιο έντονες. Η θερμότερη επιφάνεια της θάλασσας μεταφέρει περισσότερη ενέργεια και υδρατμούς στην ατμόσφαιρα, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει τις βροχοπτώσεις και να δώσει μεγαλύτερη ένταση σε καταιγίδες.
Ο ωκεανός απορροφά το CO₂, αλλά η ζέστη μειώνει την «άμυνά» του
Οι ωκεανοί αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα φυσικά συστήματα που περιορίζουν την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, καθώς απορροφούν μεγάλο μέρος του CO₂ που προέρχεται από την καύση ορυκτών καυσίμων και την καταστροφή των δασών.
Υπάρχει όμως ένα ανησυχητικό παράδοξο: όσο θερμαίνεται ο ωκεανός, τόσο μειώνεται η αποτελεσματικότητά του στην απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτό θα μπορούσε να αποδυναμώσει ένα από τα σημαντικότερα φυσικά «φρένα» απέναντι στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Έτσι, το νέο ρεκόρ θερμοκρασίας δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη αριθμό. Δείχνει ότι οι ωκεανοί συνεχίζουν να απορροφούν τεράστιες ποσότητες θερμότητας, ενώ παράλληλα οι ίδιες οι υψηλές θερμοκρασίες αρχίζουν να περιορίζουν την ικανότητά τους να λειτουργούν ως φυσικό ανάχωμα απέναντι στην κλιματική κρίση.
