Ο Χακάν Φιντάν ανακοίνωσε ότι η Τουρκία επεξεργάζεται νέα συμφωνία στα πρότυπα της Πρωτοβουλίας για τα Σιτηρά – Στόχος η ασφαλής διέλευση των φορτίων και η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας
Νέα προσπάθεια για την επαναφορά ενός ασφαλούς διαδρόμου μεταφοράς σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα επιχειρεί η Τουρκία, η οποία δηλώνει ότι έχει ήδη καταρτίσει συγκεκριμένο σχέδιο και βρίσκεται σε επαφή τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ουκρανία.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε τη Δευτέρα στην Κωνσταντινούπολη ότι η Άγκυρα εργάζεται για μια νέα συμφωνία αντίστοιχη με εκείνη που είχε επιτευχθεί το 2022, υπό τη διαμεσολάβηση της Τουρκίας και των Ηνωμένων Εθνών.
«Έχουμε καταρτίσει ένα σχέδιο και βρισκόμαστε σε επαφή και με τις δύο πλευρές», ανέφερε ο Φιντάν, προσθέτοντας ότι, εφόσον δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις, η Τουρκία επιδιώκει την επίτευξη μιας νέας συμφωνίας για τα σιτηρά.
Η Άγκυρα επιχειρεί να ανοίξει ξανά τον διάδρομο
Η πρωτοβουλία παραπέμπει στην Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας, η οποία συμφωνήθηκε τον Ιούλιο του 2022 και επέτρεψε την ασφαλή εξαγωγή σχεδόν 33 εκατομμυρίων τόνων ουκρανικών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας, παρά τον συνεχιζόμενο πόλεμο.
Η συμφωνία συνέβαλε στην αποκατάσταση των εξαγωγών από την Ουκρανία προς τις διεθνείς αγορές και θεωρήθηκε σημαντική για τη διεθνή επισιτιστική ασφάλεια. Ωστόσο, η Ρωσία αποχώρησε από τη συμφωνία το 2023, υποστηρίζοντας ότι οι δικές της εξαγωγές τροφίμων και λιπασμάτων αντιμετώπιζαν σημαντικά εμπόδια.
Έκτοτε, η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα έχει γίνει ακόμη πιο σύνθετη, με την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τη μεταφορά εμπορευμάτων να επηρεάζονται από την κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Στο επίκεντρο και η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας
Η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει την πρωτοβουλία για τα σιτηρά με μια ευρύτερη προσπάθεια προστασίας της εμπορικής ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα.
Ο Φιντάν έχει ήδη υποστηρίξει ότι, ακόμη και αν δεν είναι άμεσα εφικτή μια συνολική κατάπαυση του πολέμου, θα μπορούσαν να υπάρξουν συμφωνίες περιορισμένης εμβέλειας για κρίσιμους τομείς, όπως η ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας, η ναυσιπλοΐα και η ενεργειακή ασφάλεια.
Το ενδιαφέρον της Άγκυρας αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς οι δυσκολίες στις θαλάσσιες μεταφορές έχουν ήδη επηρεάσει τις εξαγωγές σιτηρών από την περιοχή. Παράλληλα, η Ρωσία αναζητά εναλλακτικές διαδρομές μέσω της Βαλτικής, καθώς οι επιχειρησιακοί κίνδυνοι στη Μαύρη και την Αζοφική Θάλασσα έχουν αυξηθεί.
Δύσκολη η επανεκκίνηση
Παρά τη νέα τουρκική πρωτοβουλία, η επαναφορά μιας συμφωνίας δεν θεωρείται απλή υπόθεση. Η Μόσχα έχει στο παρελθόν συνδέσει την επιστροφή της στη συμφωνία με την αντιμετώπιση των προβλημάτων που, σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, εξακολουθούν να περιορίζουν τις δικές της εξαγωγές αγροτικών προϊόντων και λιπασμάτων.
Η Άγκυρα, πάντως, διατηρεί ανοικτούς διαύλους και με τις δύο πλευρές και επιχειρεί να αξιοποιήσει τον ρόλο της ως διαμεσολαβητή. Το ζητούμενο πλέον είναι εάν το νέο σχέδιο μπορεί να μετατραπεί από τουρκική πρωτοβουλία σε συμφωνία που θα γίνει αποδεκτή τόσο από τη Μόσχα όσο και από το Κίεβο.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να έχει ευρύτερες επιπτώσεις όχι μόνο για την ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας, αλλά και για τις διεθνείς αγορές τροφίμων, καθώς η περιοχή παραμένει κρίσιμος κόμβος για το παγκόσμιο εμπόριο σιτηρών.
