Το πρόγραμμα της ακροδεξιάς παράταξης για μετανάστευση, Ουκρανία, παιδεία και πολιτισμό
Το 44% που κατέγραψε το AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ το φέρνει πιο κοντά από ποτέ στην ανάληψη της διακυβέρνησης ενός γερμανικού κρατιδίου. Παρότι το κόμμα δεν εξασφάλισε την απόλυτη πλειοψηφία, καθώς του έλειψαν τρεις έδρες, το αποτέλεσμα ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη γερμανική πολιτική σκηνή.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν το AfD θα καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, αλλά και τι θα επιχειρούσε να αλλάξει εάν αποκτούσε την εξουσία.
Το κόμμα βρίσκεται μπροστά σε δύο επιλογές: να αναζητήσει κυβερνητικό εταίρο ή να επιχειρήσει να κυβερνήσει ως κυβέρνηση μειοψηφίας. Και στις δύο περιπτώσεις, ωστόσο, η εφαρμογή του προγράμματός του θα μπορούσε να συναντήσει σημαντικά εμπόδια.
Το «τείχος προστασίας» και οι πιθανές συμμαχίες
Τα παραδοσιακά γερμανικά κόμματα έχουν αποκλείσει μέχρι σήμερα τη συνεργασία με το AfD, διατηρώντας το λεγόμενο «τείχος προστασίας» απέναντι στην ακροδεξιά.
Μία πιθανή εξαίρεση θα μπορούσε να είναι το αριστερό λαϊκιστικό BSW, το οποίο έχει ασκήσει κριτική στην πολιτική απομόνωσης του AfD και έχει κοινές θέσεις με το κόμμα σε ζητήματα όπως η μετανάστευση και η γερμανική στήριξη προς την Ουκρανία.
Παράλληλα, στελέχη του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ επιχειρούν να προσεγγίσουν τη δεξιότερη πτέρυγα του CDU. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ωστόσο, έχει αποκλείσει κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα γερμανικά κρατίδια διαθέτουν σημαντικές αρμοδιότητες σε τομείς όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, η αστυνομία και η δημόσια ραδιοτηλεόραση.
Η Σαξονία-Άνχαλτ ως «πρόβα» για την εξουσία
Το ίδιο το AfD αντιμετωπίζει τη Σαξονία-Άνχαλτ ως πιθανό μοντέλο για την εφαρμογή της πολιτικής του σε εθνικό επίπεδο.
Ο υποψήφιος του κόμματος για την πρωθυπουργία του κρατιδίου, Ούλριχ Ζίγκμουντ, έχει δηλώσει ότι μία νίκη του AfD θα μπορούσε να αποτελέσει την αρχή για την ανατροπή πολιτικών της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Το πρόγραμμα του κόμματος, έκτασης 258 σελίδων, περιλαμβάνει προτάσεις που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από τη μετανάστευση έως την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τις σχέσεις με τη Ρωσία.
Ωστόσο, η μετάβαση από την αντιπολίτευση στη διακυβέρνηση δεν θα ήταν εύκολη. Εκτός από τους πολιτικούς περιορισμούς, το κρατίδιο αντιμετωπίζει και δημοσιονομικές δυσκολίες.
«Επαναμετανάστευση» και απελάσεις
Στην κορυφή της ατζέντας του AfD βρίσκεται η μεταναστευτική πολιτική.
Το κόμμα τάσσεται υπέρ των άμεσων απελάσεων παράτυπων μεταναστών, της επέκτασης των εγκαταστάσεων κράτησης όσων πρόκειται να απελαθούν και της λεγόμενης «επαναμετανάστευσης».
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται ακόμη πρόταση για επιστροφή Ουκρανών στη χώρα τους, με το επιχείρημα ότι μεγάλα τμήματα της Ουκρανίας θεωρούνται πλέον ασφαλή.
Ο Ζίγκμουντ έχει υποστηρίξει ότι όσοι υποχρεούνται να εγκαταλείψουν τη Γερμανία θα πρέπει, υπό μια κυβέρνηση του AfD, να παραμένουν υπό κράτηση μέχρι την απέλασή τους.
Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι τα περιθώρια ενός κρατιδίου σε θέματα μετανάστευσης είναι περιορισμένα, καθώς μεγάλο μέρος της σχετικής νομοθεσίας καθορίζεται σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Μια προσπάθεια εφαρμογής του προγράμματος του AfD θα μπορούσε, σύμφωνα με εκτιμήσεις, να προκαλέσει σημαντική νομική αβεβαιότητα.
Απόσταση από την Ουκρανία, προσέγγιση με τη Ρωσία
Το AfD έχει επανειλημμένα ζητήσει τον τερματισμό της γερμανικής στρατιωτικής και οικονομικής στήριξης προς την Ουκρανία και την αποκατάσταση στενότερων σχέσεων με τη Ρωσία.
Πρόκειται για θέσεις που το φέρνουν σε ευθεία αντιπαράθεση με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τα περισσότερα μεγάλα κόμματα της χώρας.
Παιδεία: «Περισσότερος Μπίσμαρκ, λιγότερος Χίτλερ»
Σημαντικές αλλαγές προτείνει το AfD και στην εκπαίδευση.
Ο Ζίγκμουντ έχει μιλήσει για «αποϊδεολογικοποίηση» των σχολείων και μεγαλύτερη έμφαση στις «παραδοσιακές» γερμανικές αξίες. Μεταξύ άλλων, το κόμμα προτείνει περιορισμούς σε σύμβολα όπως η σημαία Pride.
Παράλληλα, στελέχη του AfD επιθυμούν μεγαλύτερη έμφαση στη διδασκαλία της γερμανικής ιστορίας πριν από τον Α΄ και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μικρότερη στο ναζιστικό παρελθόν.
Ο περιφερειακός εκπρόσωπος του κόμματος για τον πολιτισμό, Χανς-Τόμας Τίλσναϊντερ, έχει συνοψίσει αυτή τη θέση με τη φράση: «Περισσότερος Μπίσμαρκ, λιγότερος Χίτλερ».
Ξεχωριστές τάξεις για προσφυγόπουλα και παιδιά με αναπηρία
Ακόμη πιο αμφιλεγόμενες είναι οι προτάσεις για τη λειτουργία των σχολείων.
Το πρόγραμμα προβλέπει ξεχωριστές τάξεις για παιδιά προσφύγων, ενώ προτείνεται και ξεχωριστή εκπαιδευτική δομή για παιδιά με αναπηρία.
Οι συγκεκριμένες προτάσεις έχουν προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς διαφοροποιούνται σημαντικά από το μοντέλο συμπεριληπτικής εκπαίδευσης που εφαρμόζεται στη Γερμανία.
«Πατριωτική πολιτιστική πολιτική»
Στον χώρο του πολιτισμού, το AfD προαναγγέλλει μια «νέα, πατριωτική πολιτιστική πολιτική», με μεγαλύτερη κρατική στήριξη σε δράσεις που, σύμφωνα με το κόμμα, ενισχύουν τη γερμανική εθνική ταυτότητα.
Παράλληλα, ζητά να διακοπεί η κρατική χρηματοδότηση έργων που χαρακτηρίζει «αντιγερμανική τέχνη».
Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη θέση, καλλιτέχνες και πολιτιστικοί οργανισμοί που λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση θα πρέπει να δεσμεύονται ότι δεν απαξιώνουν τη Γερμανία και τον πολιτισμό της.
Στο στόχαστρο και το Μπάουχαους
Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα έχει και το Μπάουχαους, η ιστορική γερμανική σχολή τέχνης και αρχιτεκτονικής.
Το AfD υποστηρίζει ότι έχει δοθεί υπερβολική έμφαση στο Μπάουχαους από προηγούμενες κυβερνήσεις της Σαξονίας-Άνχαλτ και αμφισβητεί τον βαθμό στον οποίο το κίνημα εκφράζει τη γερμανική πολιτιστική ταυτότητα.
Οι επικριτές του κόμματος θεωρούν ότι η συγκεκριμένη ρητορική παραπέμπει στις επιθέσεις των ναζί εναντίον της μοντέρνας τέχνης.
Το μεγάλο ερώτημα: αντέχει το «τείχος προστασίας»;
Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ επαναφέρει με ένταση τη συζήτηση για το κατά πόσο μπορεί να διατηρηθεί το πολιτικό «τείχος προστασίας» απέναντι στο AfD.
Η στρατηγική αποκλεισμού από την εξουσία έχει δεχθεί κριτική, με το επιχείρημα ότι κρατά το κόμμα μακριά από τη φθορά που συνεπάγεται η διακυβέρνηση και, παράλληλα, του επιτρέπει να εμφανίζεται ως δύναμη εκτός του πολιτικού συστήματος.
Το CDU του Φρίντριχ Μερτς, πάντως, επιμένει ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί με το AfD.
Για το ίδιο το κόμμα, όμως, το 44% αποτελεί πλέον ισχυρό πολιτικό μήνυμα. Ο Ζίγκμουντ διερωτήθηκε χαρακτηριστικά εάν ένα τέτοιο αποτέλεσμα δεν αποτελεί εντολή για σχηματισμό κυβέρνησης.
Το βλέμμα στις επόμενες εκλογές
Η δυναμική του AfD δεν περιορίζεται στη Σαξονία-Άνχαλτ. Οι επόμενες περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία αναμένεται να αποτελέσουν νέο τεστ για τη δυναμική του κόμματος.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το AfD εμφανίζεται επίσης ιδιαίτερα ενισχυμένο στις δημοσκοπήσεις, γεγονός που αυξάνει την πίεση στα παραδοσιακά κόμματα.
Με τις επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές να αναμένονται το 2029, η πορεία του AfD στα κρατίδια αποκτά ευρύτερη σημασία. Ένα κόμμα που ιδρύθηκε μόλις το 2013 βρίσκεται πλέον σε θέση να διεκδικεί όχι μόνο την πρωτιά σε περιφερειακό επίπεδο, αλλά και πρωταγωνιστικό ρόλο στην επόμενη ημέρα της Γερμανίας.
