Ποιοι συνταξιούχοι καλύπτονται, πώς υπολογίζεται η αναπροσαρμογή και πόσο αυξάνονται τα μηνιαία και ετήσια ποσά – Στα 458,48 ευρώ η εθνική σύνταξη με το βασικό σενάριο
Αυξήσεις που εκτιμάται ότι θα κινηθούν μεταξύ 2,6% και 3% αναμένονται στις κύριες συντάξεις από την 1η Ιανουαρίου 2027, με το τελικό ποσοστό να εξαρτάται από την πορεία του πληθωρισμού και της ελληνικής οικονομίας κατά τη διάρκεια του 2026.
Για πρώτη φορά, μάλιστα, η αναπροσαρμογή θα περάσει ολόκληρη και στους παλαιούς συνταξιούχους που εξακολουθούν να διατηρούν θετική προσωπική διαφορά. Αυτό σημαίνει ότι η προσωπική διαφορά παύει να λειτουργεί ως εμπόδιο στην καταβολή της ετήσιας αύξησης.
Η αλλαγή αφορά εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους οι οποίοι κατά τα προηγούμενα χρόνια έβλεπαν τις αυξήσεις να συμψηφίζονται με την προσωπική τους διαφορά και, κατά συνέπεια, δεν λάμβαναν πραγματική ενίσχυση στην τσέπη.
Με βάση το επικρατέστερο σενάριο για αύξηση 2,6%, η μέση κύρια σύνταξη γήρατος, η οποία υπολογίζεται σήμερα περίπου στα 975 ευρώ μεικτά, θα ξεπεράσει οριακά τα 1.000 ευρώ. Εάν η αύξηση φθάσει στο 3%, η μέση σύνταξη θα διαμορφωθεί περίπου στα 1.004 ευρώ.
Οι αυξήσεις ανάλογα με το ύψος της σύνταξης
Το όφελος θα είναι αναλογικό με το μεικτό ποσό της καταβαλλόμενης κύριας σύνταξης. Όσο υψηλότερη είναι η σύνταξη, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η αύξηση σε ευρώ.
Τα ενδεικτικά ποσά, πριν από τον φόρο, την εισφορά υγειονομικής περίθαλψης και τυχόν Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, διαμορφώνονται ως εξής:
| Σημερινή σύνταξη | Αύξηση 2,6% τον μήνα | Ετήσιο όφελος 2,6% | Αύξηση 3% τον μήνα | Ετήσιο όφελος 3% |
|---|---|---|---|---|
| 600 ευρώ | 15,60 ευρώ | 187,20 ευρώ | 18 ευρώ | 216 ευρώ |
| 800 ευρώ | 20,80 ευρώ | 249,60 ευρώ | 24 ευρώ | 288 ευρώ |
| 1.000 ευρώ | 26 ευρώ | 312 ευρώ | 30 ευρώ | 360 ευρώ |
| 1.200 ευρώ | 31,20 ευρώ | 374,40 ευρώ | 36 ευρώ | 432 ευρώ |
| 1.400 ευρώ | 36,40 ευρώ | 436,80 ευρώ | 42 ευρώ | 504 ευρώ |
| 1.500 ευρώ | 39 ευρώ | 468 ευρώ | 45 ευρώ | 540 ευρώ |
| 2.000 ευρώ | 52 ευρώ | 624 ευρώ | 60 ευρώ | 720 ευρώ |
| 2.500 ευρώ | 65 ευρώ | 780 ευρώ | 75 ευρώ | 900 ευρώ |
| 2.700 ευρώ | 70,20 ευρώ | 842,40 ευρώ | 81 ευρώ | 972 ευρώ |
Τα ποσά είναι μεικτά. Η πραγματική καθαρή αύξηση που θα εμφανιστεί στον τραπεζικό λογαριασμό μπορεί να είναι χαμηλότερη, ανάλογα με τη φορολογία, την κράτηση 6% για υγειονομική περίθαλψη και την πιθανή αλλαγή κλιμακίου στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις υψηλότερες συντάξεις, καθώς μια αύξηση μπορεί να οδηγήσει το συνολικό ποσό σε επόμενο κλιμάκιο κρατήσεων. Η τελική καθαρή μεταβολή, επομένως, δεν ταυτίζεται πάντοτε με την απλή εφαρμογή του ποσοστού πάνω στη μεικτή σύνταξη.
Πώς υπολογίζεται το ποσοστό
Η ετήσια αναπροσαρμογή των συντάξεων προκύπτει από τον μέσο όρο δύο μεγεθών:
- του ετήσιου πληθωρισμού και
- του ρυθμού πραγματικής ανάπτυξης της οικονομίας.
Τα δύο ποσοστά προστίθενται και το άθροισμά τους διαιρείται διά δύο.
Εάν, για παράδειγμα, η ανάπτυξη του 2026 διαμορφωθεί στο 2% και ο πληθωρισμός στο 3,2%, η αύξηση των συντάξεων θα είναι:
2% + 3,2% = 5,2% / 2 = 2,6%
Εάν ο πληθωρισμός κλείσει στο 3,5%, με ανάπτυξη 2%, η αύξηση θα ανέλθει στο 2,75%.
Εάν ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός φθάσει στο 4%, με την ανάπτυξη στο 2%, η αναπροσαρμογή θα διαμορφωθεί στο 3%.
Το ποσοστό δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς απαιτούνται τα τελικά στοιχεία για το σύνολο του 2026. Οι πρώτες ασφαλείς εκτιμήσεις αναμένονται κατά την κατάθεση του προϋπολογισμού, ενώ ο ακριβής υπολογισμός θα γίνει όταν οριστικοποιηθούν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη.
Συνεπώς, το εύρος 2,6%-3% αποτελεί προς το παρόν εκτίμηση και όχι οριστική απόφαση.
Τι αλλάζει για την προσωπική διαφορά
Η σημαντικότερη αλλαγή του 2027 αφορά τους παλαιούς συνταξιούχους που εξακολουθούν να έχουν θετική προσωπική διαφορά.
Η προσωπική διαφορά δημιουργήθηκε κατά τον επανυπολογισμό των παλαιών συντάξεων, ώστε οι συνταξιούχοι να μη δουν άμεση μείωση στο καταβαλλόμενο ποσό τους. Στην πράξη, όμως, λειτούργησε ως «κόφτης» στις μετέπειτα αυξήσεις.
Για παράδειγμα, εάν ένας συνταξιούχος είχε προσωπική διαφορά 80 ευρώ και δικαιούνταν ετήσια αύξηση 30 ευρώ, το ποσό συμψηφιζόταν με την προσωπική διαφορά. Η σύνταξη που έμπαινε στον λογαριασμό του δεν αυξανόταν, ενώ η προσωπική διαφορά μειωνόταν από τα 80 στα 50 ευρώ.
Το 2026 εφαρμόστηκε μεταβατικό καθεστώς, με τους δικαιούχους να λαμβάνουν τουλάχιστον το 50% της αύξησης, ακόμη και αν διατηρούσαν προσωπική διαφορά.
Από το 2027 η αύξηση θα καταβάλλεται ολόκληρη. Έτσι, ένας συνταξιούχος με σύνταξη 1.000 ευρώ και θετική προσωπική διαφορά θα λάβει αύξηση 26 ευρώ τον μήνα εάν το ποσοστό διαμορφωθεί στο 2,6% ή 30 ευρώ εάν φθάσει στο 3%.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το λογιστικό υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς εξαφανίζεται αυτομάτως από το ενημερωτικό σημείωμα. Σημαίνει, όμως, ότι δεν θα απορροφά πλέον την ετήσια αύξηση και δεν θα εμποδίζει την πραγματική ενίσχυση της καταβαλλόμενης σύνταξης.
Ποιοι δικαιούνται την αύξηση
Στην αναπροσαρμογή του 2027 εντάσσονται έξι βασικές κατηγορίες:
- Οι παλαιοί συνταξιούχοι πριν από τις 13 Μαΐου 2016 των οποίων η σύνταξη έχει επανυπολογιστεί και δεν διατηρούν προσωπική διαφορά. Θα λάβουν ολόκληρη την αύξηση πάνω στο καταβαλλόμενο ποσό.
- Οι παλαιοί συνταξιούχοι που εξακολουθούν να έχουν θετική προσωπική διαφορά. Από το 2027 θα λάβουν ολόκληρη την αύξηση χωρίς αυτή να απορροφηθεί από την προσωπική διαφορά.
- Οι συνταξιούχοι πριν από τις 13 Μαΐου 2016 των οποίων ο επανυπολογισμός εκκρεμεί. Η αύξηση θα εφαρμοστεί προσωρινά στο σημερινό ποσό. Όταν ολοκληρωθεί ο επανυπολογισμός, θα γίνουν οι απαραίτητες διορθώσεις και θα συνυπολογιστούν οι αυξήσεις που δόθηκαν από το 2023 έως το 2027.
- Οι παλαιοί συνταξιούχοι των οποίων οι συντάξεις δεν υπάγονται σε επανυπολογισμό. Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ορισμένες συντάξεις του πρώην ΟΓΑ και ειδικές περιπτώσεις του ΝΑΤ.
- Οι νέοι συνταξιούχοι που αποχώρησαν από τις 13 Μαΐου 2016 και μετά. Επειδή οι συντάξεις τους υπολογίστηκαν εξαρχής με το νέο σύστημα, κατά κανόνα δεν εμφανίζουν προσωπική διαφορά και θα λάβουν κανονικά την αύξηση.
- Όσοι λάβουν οριστική απόφαση συνταξιοδότησης από την 1η Ιανουαρίου 2027 και μετά, αλλά η έναρξη της σύνταξής τους ανατρέχει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η αύξηση θα ενσωματωθεί στο ποσό που θα τους απονεμηθεί.
Η αναπροσαρμογή αφορά τις κύριες συντάξεις. Δεν σημαίνει ότι όλες οι επικουρικές συντάξεις αυξάνονται αυτομάτως με το ίδιο ποσοστό.
Τι ισχύει για τις προσωρινές συντάξεις
Όσοι λαμβάνουν προσωρινή σύνταξη ή προκαταβολή σύνταξης δεν θα δουν αμέσως την αύξηση στο προσωρινό ποσό που εισπράττουν.
Δεν χάνουν, ωστόσο, το δικαίωμα. Όταν εκδοθεί η οριστική απόφαση, η σύνταξη θα υπολογιστεί με τις αναπροσαρμογές που δικαιούνται και η διαφορά θα καταβληθεί αναδρομικά.
Ο χρόνος πληρωμής θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση της απονομής της οριστικής σύνταξης.
Πώς επηρεάζεται η εθνική σύνταξη
Η ετήσια αύξηση περνά και στην εθνική σύνταξη, η οποία αποτελεί το ένα από τα δύο μέρη της κύριας σύνταξης, μαζί με την ανταποδοτική.
Με σημερινό πλήρες ποσό περίπου 446,86 ευρώ:
- με αύξηση 2,6%, η εθνική σύνταξη θα ανέλθει στα 458,48 ευρώ,
- με αύξηση 2,75%, θα διαμορφωθεί περίπου στα 459,15 ευρώ,
- με αύξηση 3%, θα φθάσει περίπου στα 460,27 ευρώ.
Το νέο ποσό θα επηρεάσει όχι μόνο τους ήδη συνταξιούχους αλλά και όσους θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης το 2027.
Για τη χορήγηση ολόκληρης της εθνικής σύνταξης εξακολουθούν να ισχύουν οι προϋποθέσεις για τα έτη ασφάλισης και μόνιμης διαμονής στην Ελλάδα. Σε περιπτώσεις μειωμένης σύνταξης, λιγότερων ετών ασφάλισης ή ανεπαρκών ετών διαμονής, το ποσό περιορίζεται αναλόγως. Τις βασικές προϋποθέσεις απονομής και τις μειώσεις παρουσιάζει αναλυτικά ο e-ΕΦΚΑ.
Η μέση σύνταξη περνά το όριο των 1.000 ευρώ
Με βάση μέση κύρια σύνταξη γήρατος 975 ευρώ, η εικόνα διαμορφώνεται ως εξής:
- αύξηση 2,6%: επιπλέον 25,35 ευρώ τον μήνα και νέα σύνταξη 1.000,35 ευρώ,
- αύξηση 2,75%: επιπλέον 26,81 ευρώ και νέα σύνταξη 1.001,81 ευρώ,
- αύξηση 3%: επιπλέον 29,25 ευρώ και νέα σύνταξη 1.004,25 ευρώ.
Πρόκειται για μεικτά ποσά. Το αν η μέση καθαρή καταβαλλόμενη σύνταξη θα περάσει επίσης το όριο των 1.000 ευρώ εξαρτάται από τις κρατήσεις και τη φορολογική επιβάρυνση κάθε δικαιούχου.
Πότε θα φανούν τα χρήματα
Η αύξηση θα ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου 2027. Εφόσον ακολουθηθεί η πρακτική των προηγούμενων ετών, τα αυξημένα ποσά αναμένεται να φανούν στις συντάξεις Ιανουαρίου, οι οποίες συνήθως προκαταβάλλονται στα τέλη Δεκεμβρίου.
Το ακριβές χρονοδιάγραμμα θα ανακοινωθεί από τον e-ΕΦΚΑ μαζί με τις ημερομηνίες πληρωμής.
Οι συνταξιούχοι θα μπορούν να ελέγξουν το νέο μεικτό ποσό, την προσωπική διαφορά και τις κρατήσεις στο μηνιαίο ενημερωτικό σημείωμα κύριας σύνταξης, το οποίο παρέχεται ηλεκτρονικά από τον e-ΕΦΚΑ.
Τι πρέπει να προσέξουν οι συνταξιούχοι
Το τελικό όφελος δεν θα είναι ίδιο για όλους, ακόμη και όταν δύο δικαιούχοι λαμβάνουν το ίδιο μεικτό ποσό. Ρόλο παίζουν:
- η παρακράτηση φόρου,
- η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης,
- η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων,
- τυχόν προσωπική διαφορά,
- η ύπαρξη περισσότερων από μίας κύριων συντάξεων,
- εκκρεμείς επανυπολογισμοί ή διορθώσεις,
- ο χρόνος έναρξης του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Παράλληλα, η τακτική αύξηση δεν πρέπει να συγχέεται με έκτακτα ή μόνιμα βοηθήματα που χορηγούνται με ηλικιακά, εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Πρόκειται για διαφορετικές παροχές, οι οποίες δεν ενσωματώνονται στο ποσό της σύνταξης.
Η οριστική εικόνα για τις αυξήσεις του 2027 θα προκύψει μετά την ολοκλήρωση του οικονομικού έτους και την πιστοποίηση των στοιχείων για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη.
Με τα σημερινά δεδομένα, πάντως, το βασικό σενάριο παραμένει αύξηση κοντά στο 2,6%-2,7%, με πιθανότητα προσέγγισης του 3% εφόσον ο πληθωρισμός διατηρηθεί σε υψηλότερα επίπεδα.
