Τοποθετήσεις περίπου 208 εκατ. δολαρίων σε δέκα εταιρείες που συνδέονται με έρευνα για χειραγώγηση της αγοράς – Κατάρρευση μετοχών μετά τις “εξωφρενικές” αποδόσεις
Η αναταραχή στο χρηματιστήριο της Τουρκίας έχει προεκτάσεις και για το μεγαλύτερο κρατικό επενδυτικό ταμείο παγκοσμίως. Το νορβηγικό ταμείο, το οποίο διαχειρίζεται η Norges Bank Investment Management (NBIM), είχε επενδύσει σχεδόν 2 δισ. νορβηγικές κορώνες, περίπου 208 εκατ. δολάρια, σε δέκα τουρκικές εταιρείες που έχουν συνδεθεί από εισαγγελικές ή εποπτικές αρχές με την έρευνα για φερόμενη χειραγώγηση της αγοράς.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, στις 30 Ιουνίου οι συμμετοχές αυτές αντιπροσώπευαν σχεδόν το 10% των τοποθετήσεων του ταμείου σε τουρκικές μετοχές, συνολικής αξίας 20,4 δισ. κορωνών. Έκτοτε, αρκετές από τις συγκεκριμένες μετοχές έχουν καταγράψει μεγάλες απώλειες.
Παραμένει, ωστόσο, άγνωστο εάν το ταμείο διατηρεί σήμερα τις ίδιες θέσεις. Εκπρόσωπος της NBIM δεν διευκρίνισε στο Bloomberg εάν έχουν πραγματοποιηθεί πωλήσεις, εξηγώντας ότι οι συμμετοχές δημοσιοποιούνται δύο φορές τον χρόνο και ότι δεν σχολιάζονται ενδιάμεσες αλλαγές στο χαρτοφυλάκιο. Συνεπώς, η έκταση τυχόν ζημιών δεν μπορεί να προσδιοριστεί από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Το νορβηγικό ταμείο διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία περίπου 2,3 τρισ. δολαρίων, επενδύοντας διεθνώς τα έσοδα της χώρας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Στο πρώτο εξάμηνο του 2026 κατέγραψε κέρδη-ρεκόρ 1,8 τρισ. κορωνών, με σημαντική συμβολή των επενδύσεων σε εταιρείες τεχνολογίας.
Στην Τουρκία, οι εισαγγελικές αρχές εξετάζουν εάν επενδυτικά κεφάλαια χρησιμοποιήθηκαν για τη συγκέντρωση μεγάλων συμμετοχών σε μετοχές περιορισμένης εμπορευσιμότητας και την τεχνητή αύξηση των τιμών τους. Κατά τους εισαγγελείς, ορισμένοι τίτλοι έφθασαν να διαπραγματεύονται σε σχεδόν εκατονταπλάσια επίπεδα.
Οι επενδύσεις τύπου πυραμίδας και οι συλλήψεις στην Τουρκία – Που είχε τοποθετήσει κεφάλαια το Νορβηγικό Ταμείο
Στο πλαίσιο της έρευνας έχουν συλληφθεί ή τεθεί υπό κράτηση δεκάδες πρόσωπα, ανάμεσά τους διαχειριστές κεφαλαίων, στελέχη χρηματοοικονομικών εταιρειών και επικεφαλής επιχειρήσεων. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ έχει αναφερθεί σε σχήματα τύπου Ponzi, υποστηρίζοντας ότι προκάλεσαν απώλειες στις αποταμιεύσεις πολιτών.
Η μεγαλύτερη από τις επίμαχες συμμετοχές του νορβηγικού ταμείου ήταν στην Astor Enerji, εταιρεία ηλεκτρολογικού εξοπλισμού. Η NBIM κατείχε περίπου το 2% της εταιρείας, της οποίας η μετοχή έχει υποχωρήσει κατά 41% μέσα στον Σεπτέμβριο.
Το ταμείο είχε επενδύσει επίσης στην Tera Yatirim Menkul Degerler και στη συνδεδεμένη Tera Yatirim Teknoloji Holding. Οι μετοχές τους έχουν δεχθεί ισχυρές πιέσεις, ενώ ο ιδρυτής και πρόεδρος της Tera, Εμρέ Τεζμέν, έχει συλληφθεί. Ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε παράνομη ενέργεια.
Χαρακτηριστική της ανατροπής είναι η περίπτωση της Odine Solutions Teknoloji. Η μετοχή της είχε σημειώσει άνοδο 987% μέσα στο 2026, ανεβάζοντας τη χρηματιστηριακή αξία της εταιρείας στα 366 δισ. λίρες στις 12 Αυγούστου. Από εκείνο το υψηλό έχει χάσει το 94% της αξίας της. Σύμφωνα με το πρακτορείο Demiroren, την Τετάρτη εκδόθηκε ένταλμα σύλληψης για τον μέτοχο Τζενγκίζ Αβτσί.
Στο χαρτοφυλάκιο της NBIM περιλαμβανόταν και ποσοστό 0,17% στην Destek Finans Faktoring, το οποίο αποκτήθηκε το 2025. Η εταιρεία εισήχθη στο χρηματιστήριο μέσω της επενδυτικής τράπεζας της Tera, ενώ μετοχές της κατείχαν και κεφάλαια της τελευταίας.
Η άνοδος της μετοχής ξεπέρασε το 600% μέσα στο 2026, με την αποτίμηση να φθάνει τον Ιούλιο στα 1,3 τρισ. λίρες, περίπου 27,9 δισ. δολάρια. Ακολούθησε μεγάλη πτώση. Ο ιδρυτής Αλτούντς Κούμοβα έχει συλληφθεί, ενώ διαχειριστής κεφαλαίου της Tera παραπέμφθηκε στους εισαγγελείς για συναλλαγές στον συγκεκριμένο τίτλο.
Η κρίση κλιμακώθηκε τον Σεπτέμβριο, όταν οι Pusula Portfoy Yonetimi και Tera Portfoy Yonetimi δεν κατάφεραν να καλύψουν αιτήματα επενδυτών για εξαγορά των συμμετοχών τους. Στις 16 Σεπτεμβρίου, πτώση άνω του 6% στον δείκτη Borsa Istanbul 100 ενεργοποίησε τον αυτόματο μηχανισμό διακοπής συναλλαγών. Την επόμενη ημέρα, η τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ανέστειλε τη λειτουργία 131 επενδυτικών κεφαλαίων επτά εταιρειών και διέταξε τη ρευστοποίησή τους.
Δεύτερο το κρούσμα για το Νορβηγικό Ταμείο
Για τη NBIM, δεν είναι η πρώτη δυσκολία στις τουρκικές τοποθετήσεις της. Μέχρι πέρυσι συνεργαζόταν με την Istanbul Portfoy Yonetimi, η οποία διαχειριζόταν περίπου 600 εκατ. δολάρια του χαρτοφυλακίου της στην αγορά. Η συνεργασία έληξε λίγο μετά την επιβολή προστίμου από τις εποπτικές αρχές σε διαχειριστικό στέλεχος της εταιρείας για χειραγώγηση δύο μετοχών.
Στη συνέχεια, μέρος των επενδύσεων ανατέθηκε στη Neo Asset Management, ενώ τουρκικές μετοχές διαχειρίζεται για λογαριασμό του ταμείου και η αμερικανική TRG Management. Οι περισσότερες από τις συμμετοχές που συνδέονται με την τρέχουσα έρευνα αποκτήθηκαν το 2025, ενώ ορισμένες ενισχύθηκαν και φέτος.
Η έκθεση του νορβηγικού ταμείου αναδεικνύει τη διεθνή διάσταση της υπόθεσης και επαναφέρει στο προσκήνιο την αποτελεσματικότητα των επενδυτικών ελέγχων σε αγορές όπου οι εντυπωσιακές αποδόσεις μπορεί να συγκαλύπτουν σοβαρούς κινδύνους.
