Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση αναγνωρίζει την πρόοδο της χώρας, αλλά ζητά αποτελεσματικές έρευνες, ενίσχυση των ανεξάρτητων θεσμών και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Η δημοκρατία στην Ελλάδα παραμένει σταθερά εδραιωμένη και ανθεκτική, χρειάζονται όμως συνεχείς προσπάθειες και εποικοδομητικός πολιτικός διάλογος για την ενίσχυση του κράτους δικαίου.
Αυτή είναι η κεντρική αποτίμηση της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, η οποία ενέκρινε την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου στο Στρασβούργο το Ψήφισμα 2674 (2026).
Η αξιολόγηση, η πρώτη αντίστοιχη μετά το 2018, καταγράφει θετικές εξελίξεις, αλλά και επίμονες προκλήσεις στη λειτουργία των θεσμών, στην καταπολέμηση της διαφθοράς και στην προστασία των δικαιωμάτων.
Αναγνώριση της προόδου μετά την οικονομική κρίση
Η Συνέλευση αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα πέτυχε σημαντική πρόοδο μετά την οικονομική κρίση, χάρη και στις μεγάλες θυσίες των πολιτών. Επισημαίνει τη μείωση της ανεργίας, τη βελτίωση της απασχόλησης των γυναικών και την υποχώρηση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ.
Θετικά αξιολογούνται επίσης η κύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης για την αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών, η κύρωση των Πρωτοκόλλων 15 και 16 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και η νομοθετική κατοχύρωση του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών.
Το ψήφισμα αναφέρεται ακόμη στην αντιμετώπιση της Χρυσής Αυγής και στην αφαίρεση των εδρών τριών βουλευτών που είχαν εκλεγεί το 2023 με σχηματισμό ο οποίος θεωρήθηκε παρακλάδι της.
Διαφθορά, Τέμπη και αγροτικές επιδοτήσεις
Παρά την πρόοδο, η Συνέλευση καταγράφει ανησυχίες για τη διαφθορά σε υψηλόβαθμους δημόσιους αξιωματούχους και για κυβερνητικές παρεμβάσεις σε ευαίσθητες δικαστικές έρευνες.
Με αναφορά στις συστάσεις της Ομάδας Κρατών κατά της Διαφθοράς, GRECO, ζητά διαφανή και αποτελεσματική ολοκλήρωση δύο μεγάλων ποινικών υποθέσεων: εκείνης που αφορά την καθυστερημένη και ανεπαρκή υλοποίηση ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενων σιδηροδρομικών έργων, την οποία το κείμενο συνδέει με την τραγωδία των Τεμπών, και της υπόθεσης απάτης στις ευρωπαϊκές αγροτικές επιδοτήσεις.
Παράλληλα, προτείνει συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και ανάθεση σε αυτήν της εποπτείας της χρηματοδότησης των κομμάτων και των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των πολιτικών προσώπων.
Ανεξάρτητες έρευνες για το Predator
Για την υπόθεση του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator, η Συνέλευση επαναφέρει το αίτημα ενημέρωσης τόσο της ίδιας όσο και της Επιτροπής της Βενετίας από τις ελληνικές αρχές.
Ζητά αποτελεσματικές, ανεξάρτητες και ταχείες έρευνες, αποζημίωση των θυμάτων παράνομης παρακολούθησης και αποφυγή γενικευμένης επίκλησης του απορρήτου για τον αποκλεισμό πρόσβασης σε πληροφορίες.
Στο πεδίο της ενημέρωσης, καλεί την Ελλάδα να προχωρήσει περαιτέρω στη συμμόρφωση με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης, ιδιαίτερα ως προς τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας, την πολυφωνία και τη λειτουργία των δημόσιων μέσων.
Δικαιοσύνη και ανεξάρτητες αρχές
Το ψήφισμα χαιρετίζει τα σχέδια συνταγματικών αλλαγών για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας των διαδικασιών απομάκρυνσης δικαστών και την αναμόρφωση του τρόπου επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.
Υποστηρίζει επίσης την προτεινόμενη αλλαγή του άρθρου 101Α για την επιλογή των επικεφαλής των ανεξάρτητων αρχών, με δημόσια πρόσκληση, κατάλογο τριών υποψηφίων από συμβούλιο εμπειρογνωμόνων και ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή. Η πρόταση περιλαμβάνει κατάργηση της απαίτησης πλειοψηφίας τριών πέμπτων, με στόχο να αποφεύγονται οι διαδοχικές παρατάσεις θητειών.
Για τον Συνήγορο του Πολίτη ζητείται πλήρης ευθυγράμμιση με τις Αρχές της Βενετίας, σε ζητήματα χρηματοδότησης, στελέχωσης, θητείας και αρμοδιοτήτων.
Μετανάστευση και προστασία της κοινωνίας των πολιτών
Η Συνέλευση αναγνωρίζει τις προσπάθειες της Ελλάδας για ελεγχόμενη διαχείριση των συνόρων, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι πρέπει να τηρείται το διεθνές δίκαιο. Ζητά ρητή αποκήρυξη των επαναπροωθήσεων και πλήρη εφαρμογή των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Καλεί επίσης τις αρχές να υιοθετήσουν τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας για τις τροπολογίες του 2026 σχετικά με τα μητρώα οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στη μετανάστευση και στο άσυλο, καθώς και την ποινική ευθύνη των μελών τους, ώστε οι προβλεπόμενες ποινές να είναι αναλογικές.
Ανησυχία εκφράζεται για καταγγελίες κακομεταχείρισης και ρατσιστικής συμπεριφοράς από αστυνομικές αρχές, ιδιαίτερα εις βάρος Ρομά, και για την απουσία αποτελεσματικού, πλήρως ανεξάρτητου μηχανισμού εξέτασης καταγγελιών κατά της αστυνομίας.
Παράλληλα, η Συνέλευση προσδοκά ότι ο νέος δικαστικός χάρτης θα περιορίσει τις καθυστερήσεις στην απονομή δικαιοσύνης και ότι το σχέδιο δράσης για τις φυλακές την περίοδο 2025–2030 θα βελτιώσει τις συνθήκες κράτησης σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Μειονότητες και πολιτιστική κληρονομιά
Επαναλαμβάνοντας παλαιότερες συστάσεις, το ψήφισμα καλεί την Ελλάδα να επικυρώσει το Πρωτόκολλο 12 της ΕΣΔΑ για την απαγόρευση των διακρίσεων και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Ιθαγένεια. Ζητά ακόμη να επιτραπεί στις εθνικές ΜΚΟ η υποβολή συλλογικών προσφυγών βάσει του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη.
Η Συνέλευση εκφράζει τη λύπη της για την απουσία πρόθεσης επικύρωσης του Χάρτη για τις Περιφερειακές ή Μειονοτικές Γλώσσες και της Σύμβασης Πλαισίου για την Προστασία των Εθνικών Μειονοτήτων, καταγράφοντας την ελληνική θέση που παραπέμπει στη Συνθήκη της Λωζάννης για τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης. Παράλληλα, ζητά επενδύσεις για τη διατήρηση της βλάχικης πολιτιστικής κληρονομιάς στη Βόρεια Ελλάδα.
Η αξιολόγηση εντάσσεται στην περιοδική διαδικασία ελέγχου των υποχρεώσεων των κρατών μελών. Αντίστοιχες εκθέσεις προετοιμάζονται αυτή την περίοδο για την Ολλανδία, την Ισπανία και τη Σουηδία.
