Η Ελλάδα εισέρχεται στην τελική ευθεία για την εφαρμογή του ορίου των 15 ετών στα social media, με την κυβέρνηση να προωθεί άμεσα τη σχετική νομοθέτηση ώστε το μέτρο να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.
Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο προχωρά η διαμόρφωση του EU KIDS Act, ενός νέου πλαισίου προστασίας ανηλίκων που εισάγει ειδικούς κανόνες για τις ηλικίες 13 έως 15.
Το ελληνικό νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί σύντομα, με βασικό εργαλείο το Kids Wallet, το σύστημα επαλήθευσης ηλικίας που επιτρέπει στις πλατφόρμες να γνωρίζουν μόνο αν ένας χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το επιτρεπόμενο όριο, χωρίς να λαμβάνουν προσωπικά δεδομένα.
Η ελληνική συμβολή στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού πλαισίου
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, περιγράφει πώς οι ελληνικές πρωτοβουλίες επηρέασαν την ευρωπαϊκή συζήτηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα συνέβαλε καθοριστικά τόσο στον καθορισμό της ηλικίας ψηφιακής ενηλικίωσης όσο και στον τρόπο επαλήθευσης της ηλικίας.
«Χαιρόμαστε γιατί συνεργαζόμενοι με άλλα κράτη καταφέραμε να ωθήσουμε την Ευρώπη προς το κείμενο του EU KIDS Act», σημειώνει.
Τι είναι και πώς λειτουργεί το Kids Wallet
Το Kids Wallet αποτελεί την ελληνική απάντηση στο ζήτημα της ασφαλούς επιβεβαίωσης ηλικίας. Ο υπουργός εξηγεί ότι το σύστημα δεν επιστρέφει κανένα προσωπικό στοιχείο, ούτε ημερομηνία γέννησης, ούτε δεδομένα ταυτότητας. Παρέχει μόνο ένα σήμα (flag) που δηλώνει αν ο χρήστης είναι πάνω ή κάτω από το όριο των 15 ετών.
«Να επιστρέφει μόνο ένα flag, ένα σήμα, ότι αυτός ο χρήστης είναι πάνω ή κάτω από τα 15», τονίζει.
Οι ηλικίες 13–15 και τα ειδικά περιβάλλοντα χρήσης
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν επιτρέπει πλήρη πρόσβαση στα social media για τις ηλικίες 13 έως 15, αλλά προβλέπει ειδικά διαμορφωμένα περιβάλλοντα με αυστηρούς περιορισμούς. Όπως αναφέρει ο Παπαστεργίου, η πρώτη επαφή των παιδιών με τα social media θα γίνεται σε ασφαλείς εκδόσεις των πλατφορμών, χωρίς εθιστικό περιεχόμενο.
Οι περιορισμοί περιλαμβάνουν:
– απουσία προσωπικών λογαριασμών
– κλειδώματα κατά τη διάρκεια της νύχτας
– μέγιστη χρήση μίας ώρας την ημέρα
– απουσία ατελείωτου scrolling.
«Η Ευρώπη λέει ότι σε ένα τέτοιο περιβάλλον τα παιδιά μπορούν να αρχίσουν να μπαίνουν», υπογραμμίζει.
Η ευθύνη των γονέων
Ο υπουργός επισημαίνει ότι οι γονείς έχουν κρίσιμο ρόλο στην επιβεβαίωση ηλικίας και στην ενημέρωση των παιδιών. Τονίζει ότι η διαδικασία δεν πρέπει να παρακαμφθεί από τους ίδιους τους γονείς.
«Αν ένας γονέας βάζει το δικό του κινητό για να επιβεβαιώσει την ηλικία του παιδιού, τότε έχουμε αποτύχει», αναφέρει.
Παράλληλα, σημειώνει ότι τα παιδιά μιμούνται τις συμπεριφορές των ενηλίκων:
«Όταν τους έλεγα “μην ασχολείσαι τόσο με το κινητό”, μου έλεγαν: “Ναι αλλά εσύ γιατί είσαι συνέχεια με το κινητό;”».
Γιατί η Ελλάδα δεν περιμένει το EU KIDS Act
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία αναμένεται να χρειαστεί περίπου 20 μήνες για να ολοκληρωθεί. Η Ελλάδα, γνωρίζοντας πλέον τις βασικές αρχές, επιλέγει να προχωρήσει άμεσα ώστε να προστατεύσει τα παιδιά που ήδη βρίσκονται σε μικρές ηλικίες.
«Δεν έχουμε κανένα λόγο να περιμένουμε και να χάσουμε 20 μήνες», τονίζει ο υπουργός.
Η ευθύνη των πλατφορμών και ο ρόλος του DSA
Οι πλατφόρμες θα πρέπει να αξιοποιούν τα δικά τους συστήματα για να εντοπίζουν την πραγματική ηλικία των χρηστών και, όπου χρειάζεται, να χρησιμοποιούν το Kids Wallet. Ο Παπαστεργίου ξεκαθαρίζει ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών πρέπει να είναι εξ αρχής ασφαλής για τα παιδιά.
Για τις πλατφόρμες του εξωτερικού, η εφαρμογή των κανόνων θα γίνεται μέσω του Digital Services Act (DSA). Η ΕΕΤΤ θα αναφέρει τις παραβάσεις και η διαδικασία θα συνεχίζεται μέσω της αρμόδιας αρχής της χώρας όπου βρίσκεται η έδρα της εταιρείας.
Οι κίνδυνοι για τους ανήλικους
Ο υπουργός αναφέρεται στις επιπτώσεις της εθιστικής σχεδίασης των social media, επισημαίνοντας ότι οι ανήλικοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε φαινόμενα όπως το FOMO, η απομόνωση και το συνεχές scrolling.
«Είναι πολύ πιο επικίνδυνες αυτές οι ηλικίες όταν ο εγκέφαλος αναπτύσσεται», σημειώνει.
Το μήνυμα προς τα παιδιά
Ο Παπαστεργίου τονίζει ότι η επιτυχία του νόμου θα είναι να γίνει σαφές ότι η πρόσβαση σε λογαριασμούς ενηλίκων από ανήλικους είναι απαγορευμένη.
«Ξέρεις παιδί μου, το να μπαίνεις στα social media σε έναν λογαριασμό που προοριζόταν για ενήλικο ενώ εσύ είσαι 13 ετών, απαγορεύεται», λέει χαρακτηριστικά.
Και καταλήγει ότι οι γονείς πρέπει να δείξουν στα παιδιά πως «η πραγματική ζωή είναι πιο όμορφη και μεγαλύτερη από ό,τι χωράει ένα smartphone».
