Η ποιότητα του κράτους δικαίου σε μια σύγχρονη δημοκρατία κρίνεται από την ικανότητά του να εγγυάται την ανεμπόδιστη, ισότιμη και ουσιαστική πρόσβαση όλων των πολιτών στη Δικαιοσύνη. Όπως είχα επισημάνει και από αυτές εδώ τις στήλες της «Political» τον προηγούμενο μήνα, αναλύοντας την ανάγκη ριζικής αναμόρφωσης του θεσμού της δικαστικής συμπαράστασης, η ισονομία δεν μπορεί να παραμένει μια αφηρημένη συνταγματική διακήρυξη. Πρέπει να αποτυπώνεται στην πράξη, διασφαλίζοντας ότι κανένας άνθρωπος με αναπηρία δεν θα στερείται τη φωνή, την αυτονομία και την υπεράσπισή του ενώπιον των δικαστικών αρχών.
- του Στέλιου Κυμπουρόπουλου, Ψυχίατρος, πρώην ευρωβουλευτής και νυν πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας
Στη βάση αυτής της θεσμικής διεκδίκησης, οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών αποδεικνύουν ότι όταν υπάρχουν πολιτική βούληση και ουσιαστικός διάλογος, οι μεταρρυθμίσεις προχωρούν. Στην πρόσφατη, ιδιαίτερα εποικοδομητική συνάντηση εργασίας που είχα με τον υφυπουργό Δικαιοσύνης Ιωάννη Μπουγά, διαπιστώσαμε από κοινού ότι το υπουργείο έχει ήδη επεξεργαστεί ένα σύγχρονο σχέδιο νόμου για τη δικαστική συμπαράσταση, το οποίο καταργεί τη διά βίου ισχύ των αποφάσεων και εισάγει τον περιοδικό επανέλεγχο, την τήρηση αρχείου και τη διαλειτουργικότητα. Ωστόσο, η ισότιμη πρόσβαση στη Δικαιοσύνη είναι μια ευρύτερη αλυσίδα, της οποίας όλοι οι κρίκοι οφείλουν να είναι εξίσου ισχυροί.
Ο πρώτος κρίκος αφορά την ουσιαστική νομική υποστήριξη. Για πολλούς συμπολίτες μας με αναπηρία -και όχι μόνο- η δικαστική διεκδίκηση ενός δικαιώματος ή η αντιμετώπιση μιας νομικής εκκρεμότητας προσκρούει σε υψηλό οικονομικό και γραφειοκρατικό κόστος. Η διασφάλιση και η διεύρυνση του θεσμού της δωρεάν νομικής βοήθειας για τους δικαιούχους αποτελούν επιτακτικές κοινωνικές ανάγκες. Δεν αρκεί όμως η τυπική παροχή ενός συνηγόρου, απαιτούνται η εξειδίκευση και η επιμόρφωση των νομικών λειτουργών στα ζητήματα αναπηρίας, ώστε η εκπροσώπηση να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ιδιαιτερότητες και ανάγκες του κάθε πολίτη.
Ο δεύτερος, εξίσου κρίσιμος κρίκος αφορά τις ίδιες τις υποδομές απονομής της Δικαιοσύνης. Είναι αδιανόητο στον 21ο αιώνα ένας διάδικος, ένας μάρτυρας, ένας δικηγόρος ή ένας δικαστικός υπάλληλος με κινητική αναπηρία να αδυνατεί να εισέλθει αυτόνομα σε ένα δικαστικό μέγαρο ή να προσεγγίσει μια αίθουσα ακροατηρίου λόγω έλλειψης ραμπών και κατάλληλων ανελκυστήρων. Αντίστοιχα, η προσβασιμότητα δεν εξαντλείται στο κτιριακό σκέλος. Η διασφάλιση διερμηνείας στην ελληνική νοηματική γλώσσα για τους κωφούς πολίτες, καθώς και η παροχή δικαστικών εγγράφων σε προσβάσιμες μορφές για τα άτομα με οπτική αναπηρία, αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για μια δίκαιη δίκη.
Η Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας παρακολουθεί συστηματικά και παρεμβαίνει σε όλα τα επίπεδα αυτής της προσπάθειας. Η στενή συνεργασία που έχουμε αναπτύξει με το υπουργείο Δικαιοσύνης και τους υπόλοιπους φορείς στοχεύει ακριβώς σε αυτό: στη χαρτογράφηση των ελλείψεων στα δικαστικά κτίρια της χώρας και στην ενσωμάτωση αυστηρών προδιαγραφών προσβασιμότητας στα έργα κτιριακής και ψηφιακής αναβάθμισης της Δικαιοσύνης.
Δεν αρκούμαστε σε θεωρητικές προσεγγίσεις. Εργαζόμαστε με σχέδιο, συνέπεια και θεσμική υπευθυνότητα, ώστε η Δικαιοσύνη να είναι πραγματικά ανοιχτή, κατανοητή και προσβάσιμη σε όλους. Διότι η ισότητα απέναντι στον νόμο ξεκινά από τη δυνατότητα κάθε πολίτη να φτάσει, κυριολεκτικά και μεταφορικά, μέχρι την έδρα του δικαστηρίου.

